وبلاگ ، منبرهای دیجیتال (3)

نوشته : استاد رضا بابائی ، پژوهشگر و مسئول انجمن قلم حوزه علمیه

 

با وجود این، نمی توان منكر پاره ای زیان ها و آفاتی شد كه از رهگذر بی مبالاتی ها و ولنگاری های قلمی و تصویری، گریبان وبلاگ نویسی را گرفته است؛ زیرا به هر روی هیچ گاه متاع كفر و دین بی مشتری نبوده است. بسیاری از اهل فن نیز بر این عقیده اند كه وبلاگ ها بزرگ ترین خطر برای زبان فارسی نیز محسوب می شوند؛ زیرا گروه های بسیاری از این قلمزنان با نخستین ضوابط نویسندگی و اصول زبان فارسی آشنایی ندارند. اما باور نگارنده، آن است كه در مجموع خدمات وبلاگ ها به زبان فارسی، بسیار بیش از زحمات آنها است؛ زیرا این شیوه ی قلمزنی، زبان فارسی را به سمت ساده نویسی و مهربانی خاصی برده است كه نقطه ی آغاز آن نهضت مشروطیت بود. خوانندگان وبلاگ، نیك می دانند كه در نثر وبلاگ ها گاه كمترین تكلف و تصنع به چشم نمی آید. چنین نثر و شیوه ای در قلم زدن، هماره آرزوی زبان شناسان و زبان دوستان بوده است. روش بلاگرها در نوشتن به گونه ای است كه گویی برای خود می نویسند و هیچ اعتنایی به اطراف خود ندارند. مقالات اینترنتی، گاه به صمیمیت گپ های بسیار خصوصی و دوستانه است. بدیهی است كه خواندن چنین مقالات و نوشته هایی هماره توأم با لذت و اثرپذیری بیشتر خواهد بود.

آزادی قلم و عمل در وبلاگ شهر، معنای دیگری نیز دارد كه بر جذابیت های آن می افزاید، و آن آزاد بودن در كمیت و تعداد كلمات هر نوشته است. اگر نویسنده ای خواست و توانست همه حرف خود را در یك یا حتی نیم سطر بزند. در كدام نشریه سنتی می تواند مقاله یك یا نیم سطری خود را منتشر كند؟ رسانه های سنتی، استانداردهایی را متعهدند كه قادر به عبور از آنها نیستند. پاره ای از آن استانداردها و خطوط قرمز، به اندازه و حجم نوشته باز می گردند. مقالات قابل درج در مطبوعات، باید سایز مناسبی داشته باشند؛ حال آنكه گاه آنچه در ذهن نویسنده ها می گذرد، تناسبی با حجمی كه باید آن را پر كند، ندارد. نویسندگان گاه دوست می دارند حس یا دریافت علمی خود را با كمترین كلمات و در كوتاه ترین عبارات باز گویند. آیا مجله یا هر رسانه ی دیگری حاضر می شود مقاله نیم سطری و یا دو كلمه ای چاپ كند؟

یك معنای دیگر آزادی در وبلاگ، آزادی در موضوع است. بسیاری از موضوعاتی كه گروهی از اهل قلم، مایل به قلم زدن درباره ی آنها هستند، عاری از هر گونه همخوانی و همسویی با موضوعاتی است كه مطبوعات رسمی كشورها برای خود برگزیده اند. اگر دانشجویی جوان یا طلبه ای پرشور، قصد كند تجربیات دوران تحصیل خود را با همه ی جزییات و نكات ریز و درشتش، اكنون ـ نه پس از سپری شدن دوره ی آنها ـ بنویسد، آیا رسانه های موجود كشور قادر به پوشش دادن به نوشته های او و دیگر هم قطاران او هست؟ فراموش نكنیم كه در دل و جان بسیاری از اهل اندیشه، حرف هایی هست كه باید به گونه ای اظهار شوند كه چندان هم ظاهر و همگانی نشوند!

۲. لینك (Link): لینك ها، میان بُرهایی است كه مراجعان را برای سفر به هر نقطه دیگر در اینترنت و وبلاگستان ایصال الی المطلوب می كنند. هر وبلاگ می تواند ترمینالی باشد برای مسافرت وبگرد به سایت ها، وبلاگ ها و دیگر مناطق اینترنت. لینگ ها، آدرس هایی هستند كه كلیك بر روی آنها، ما را به فضاها و سرزمین های دیگری در جهان پهناور اینترنت می برد. بدین ترتیب یكی از كاركردهای بسیار جذاب لینك ها آدرس یابی منابع (ارائه ی طریق) و دست یابی (ایصال الی المطلوب) به آنها است. اگر پاورقی ها در نشریات سنتی، فقط آدرس را نشان می دهند، لینك ها اصل مأخذ و منبع را پیش روی شما ظاهر می كنند. لینك ها یا پیوندها، مراجعان را با انبوهی از فضاهای همسو و متناسب با وبلاگ مربوط، متصل می كنند و بدین رو، هر وبلاگ، دریچه ای است برای ورود به ده ها یا صدها فضای دیگر كه با وبلاگ میزبان هم خوانی دارند. این لینك های سخاوت مند، گاهی وظیفه صوتی یا تصویری كردن وبلاگ را نیز برعهده می گیرند. یعنی به خواننده این امكان را می دهند كه به هنگام گشت و گذار در وبلاگ، گوش و چشم خود را نیز بی نصیب نگذارند.

۳. چندرسانگی: یك نشریه یا كتاب یا روزنامه سنتی، تنها قادر است از طریق یكی از حواس ما با ما ارتباط برقرار كند؛ اما در وبلاگ ها می توانیم هم زمان با خواندن، گوش و چشم خود را نیز به كار گیریم. بدین رو وبلاگ ها رسانه های شنیداری ـ دیداری ـ نوشتاری. گفتاری اند! این وضع، آدمی را به یاد درخواست آن شاعر عرب می اندازد كه به ساقی خود گفته بود آن هنگام كه در جام من باده می ریزی، نام آن را نیز ببر تا سهم گوش را نیز داده باشی: اُسقِنی خمرا و قُلنی انّها. به واقع وبلاگ ها قادرند به آسانی از همه ی فناوری روز برای تأثیرگذاری بر روی خوانده خود مدد گیرند؛ از جلوه های ویژه گرفته تا موسیقی متن و عكس هایی با بالاترین كیفیت و تنوع.

۴. نظردهی / كامِنْت (Comment): یكی از جالب ترین قابلیت های وبلاگ ها كامنت های آنها است كه امكان نظرخواهی از خوانندگان را فراهم می كند. هر خواننده می تواند نظر خود را ـ اعم از موافقت، مخالفت یا پیشنهاد ـ در زیر هر نوشته وبلاگی بنویسد و به سمع و نظر نویسنده و خوانندگان پس از خود برساند. بدین ترتیب نویسنده نیز در مدتی كوتاه از بازتاب و بازخورد نوشته خود آگاه می شود. این امكان بسیار مؤثر و مفید، در هیچ رسانه ی دیگری نیست. اینكه نویسنده بداند خواننده ی او درباره نوشته اش چه دیدگاه و یا واكنشی دارد، در تكمیل مقاله و اصلاح اندیشه او تأثیر شگرفی دارد. به ویژه آنكه در نظرخواهی و نظرنویسی ها، نویسنده مجبور به افشای نام و هویت خود نیست؛ بنابراین بدون هیچ نگرانی و دغدغه و تعارفی، نویسنده را از نظر خود آگاه می كند.

كامنت گذاری در وبلاگ ها گاه چنان جدّی و فعال می شود كه از اصل مقاله اهمیت بیشتری می یابد. و یك نوشته ی ساده را عملا به یك مباحثه زنده و با نشاط تبدیل می كند. بسیاری از نویسندگان خرد و كلان از همین طریق هم دیگر را در گوشه و كنار جهان یافته و شناخته اند. هر نویسنده ای دوست دارد نظر خواننده ی خود را درباره مقاله یا یادداشت كوچكش بداند؛ اما این امكان در حد وسیع و واقعی فقط در وبلاگستان ممكن است.

۵ . آرشیو (Archive): هر وبلاگ برای خود آرشیوی دارد كه به آسانی، همه ی مقالات و مطالب گذشته ی خود را یك جا در اختیار وبگرد می گذارد. بلاگر می تواند آرشیو خود را ترتیب موضوعی یا زمانی دهد و دسته بندی كند تا خواننده را بدون صرف وقت، به مجموعه ای از مقالات و مطالب مطلوب رهنمون باشد.

۶ . جستجو (search): اگر بخواهند همراه هر نشریه فهرست تفصیلی و نمایه های كامل و بی كم و كاست آن را نیز چاپ كنند، چندین برابر اصل نشریه خواهد شد. این حجم عظیم را، وبلاگ در كلمه گنجانده است: جستجو.

۷. ادیت (Edit): تصور كنید از شما در جایی مقاله ای چاپ و منتشر شده است كه در آن مرتكب خطا یا خطاهایی شده اید. اكنون چاره چیست؟ آیا راهی جز صبر كردن و انتشار شماره بعدی نشریه مربوط را انتظار كشیدن، دارید تا توضیح كوتاهی را درباره مقاله ی خود در آن درج كنید؟ این راه كه گویا تنها راه ممكن نیز می باشد، چه اندازه می تواند خوانندگان مقاله ی شما را از اشتباهی كه شما كردید، مصون نگه دارد؟ وبلاگ، قابلیت هرگونه حذف یا تغییر در نوشته های قبلی را به نویسنده اش می دهد. این قابلیت پنهان بیشتر به كار نویسندگانی می آید كه هماره در حال پیشرفت علمی و تحول قلمی هستند. نویسنده ای كه مقاله ی خود را به یكی از نشریات رسمی كشور سپرده است، از خود كاملا خلع ید كرده، دیگر حكومتی بر آن ندارد. فقط می تواند در فرصت بعد كه گاه چندین ماه به طول می انجامد ـ اصلاحیه یا مقاله ی تكمیلی خود را ارسال كند. اما همگان می دانیم كه این راه نیز چندان هموار نیست و گاه از عهده ی تصفیه و تصحیح بر نمی آید. وبلاگ نویسان می گویند همچنان كه بر روی هر مدادی، پاك كنی را تعبیه كرده اند، باید در جایی نوشت كه قدرت حذف و اضافه را از نویسنده نگیرد. در غیر این صورت باید به یكی از دو راه سخت زیر تن داد: یا باید تا به كامل ترین درجه علمی نرسیده ایم، دست به قلم نبریم؛ زیرا هر لحظه امكان پشیمانی و خطا وجود دارد، و یا آنكه دل به دریا زنیم و از خطا و صواب نوشته خود هیچ نیندیشیم! این هر دو راه اگر چه به چاه مانندترند، اما نویسندگان ما عملا تاكنون همین راه ها را پیموده اند، اگر چه چندان به روی خود نمی آورند.

۸ . اشتراك / آبونمان (Subscription): وبلاگ ها در فاصله های زمانی بسیار متفاوت به روز می شوند؛ برخی هرچند ماه یك بار و برخی هر چند دقیقه و برخی به معنی واقعی كلمه گاه نامه هستند. وبگردان هماره در جستجوی وبلاگ هایی هستند كه به تازگی به روز شده است. این گشت و گذار گاه وقت گزافی را از آنان به هدر می دهد؛ زیرا ممكن است پس از وارد شدن به ده ها وبلاگ، مطلب تازه و به روزی نصیبشان نشود. در ساختمان فنی وبلاگ برای حل این مسئله، چاره های فراوانی اندیشیده شده است؛ از جمله اشتراك یا آبونمان است. وبگردان با ثبت ایمیل خود در هر وبلاگی كه به خواندن آن عادت دارند یا آگاهی از نوشته های آن را برای خود مفید می دانند، دیگر نیازی به مراجعه سرسری و بی برنامه به آن ندارند. بدین ترتیب، مشتركین بدون صرف وقت و هزینه، در اولین فرصت، تازه ترین نوشته های هر وبلاگی را كه بدان تعلق خاطر دارند، دریافت می كنند.

ادامه مطلب :

http://fann-e-bayan.blogfa.com/post-91.aspx