مراحل اخذ پايان نامه و قوانين مربوطه :

 

مراحل اخذ پايان نامه و قوانين مربوطه

1-      دانشجويانی که 140 واحد درسی را گذرانده اند يا در پايان ترمی که مشغول به تحصيل هستند 140 واحد را خواهند گذراند می توانند جهت اخذ پايان نامه اقدام نمايند.

2-     موضوع پايان نامه برای هر دانشجو توسط يکی از اساتيد دانشکده داروسازی ارائه می گردد. موضوع پايان نامه ها می تواند به صورت مشترک بين اساتيد دانشکده و يا اساتيد دانشکده با ساير دانشکده ها  ارائه گردد. موارد استثناء در شورای پژوهشی مطرح می گردد.

3-      دانشجو بايد پس از اطمينان از انتخاب موضوع پايان نامه، فرم مخصوص ثبت پايان نامه که در معاونت آموزشی و يا پژوهشی ويا بر روی سايت دانشکده داروسازی موجود است را با راهنمايی اساتيد راهنما تکميل نمايد و موارد آموزشی مندرج در فرم را به تآييد معاونت آموزشی برساند.

4-      پس از تکميل فرم پايان نامه بايستی موضوع پايان نامه در گروه مربوطه مصوب گردد.

5-      جهت تصويب نهايی پايان نامه پس از مصوب شدن درگروه فرم مربوطه ( پروپوزال پايان نامه ) بايستی به معاونت پژوهشی تحويل داده تا در شورای پژوهشی بررسی شده و به تصويب نهايی برسد.

6-      جهت انجام پروسه بالا 2 ماه زمان در نظر گرفته شده است که از کل زمان پايان نامه(حداقل يک سال) کسر خواهد شد.

http://pharmacy.sums.ac.ir/fa/vice-chancellor/research/dissertation-forms-and-regulations/thesis-registration-steps.html

شیوه دفاع از پایان‌نامه تحصیلی

 

شیوه دفاع از پایان‌نامه تحصیلی

دانشجویان مقاطع تحصیلی کارشناسی ارشد (فوق لیسانس) یا دکتری باید در پایان دوره تحصیلی خود یک کار تحقیقی ارزشمند ارائه دهند تا نشان دهند که صلاحیت علمی و پژوهشی لازم را پیدا کرده‌اند. بویژه در مقطع دکتری با نوشتن رساله اثبات می‌کنند که به حدی از رشد و کمال علمی رسیده‌اند که قادرند با رعایت روش‌های علمی تحقیق، پژوهش‌های جدید انجام دهند، در مورد موضوعات رشته علمی خود اظهار نظر نمایند و با کشفیات جدید خود قلمرو و حوزه معرفتی رشته علمی مربوط را گسترش دهند.
 
از سوی دیگر کار پژوهشی دانشجو رابطه مستقیمی با قضاوت دیگران درباره شخصیت و توانایی علمی او دارد بنابراین دقت، توجه و همت زایدالوصف او را در این مرحله حساس از دوره تحصیلی طلب می‌کند. وقتی رساله یا پایان‌نامه تحصیلی به پایان رسید باید جمعی از صاحب‌نظران، استادان و متخصصان رشته تحصیلی دانشجو آن را ملاحظه نمایند و نظرات خود را درباره آن ارائه دهند. از این رو پدیده‌ای به نام دفاع از پایان‌نامه تحصیلی وجود دارد که در واقع به منزله ارزیابی و سنجش توانایی علمی دانشجوست.
 

دانشگاه یا مؤسسه محل تحصیل دانشجو پس از پایان کار تحقیق وی اقدام به برگزاری جلسه دفاع می‌نمایند. قبل از جلسه دفاع، گزارش تحقیق آماده شده به صورت دست‌نویس یا تایپ شده برای استادان و اعضای جلسه دفاع ارسال می‌گردد تا آن را مطالعه کنند.
 
شرکت‌کنندگان در جلسه دفاع را افراد زیر تشکیل می‌دهند:
 
۱) هیأت داورانی که متخصصان همان رشته بوده و معمولاً استاد راهنما، استادان مشاور نیز در آن عضویت دارند و نقش اصلی به عهده استاد راهنماست.
 
۲) علاقه‌مندان به موضوع تحقیق مانند: دانشجویان، محققان، استادان و سایر افراد که در جلسه دفاع شرکت می‌کنند.
 
۳) دانشجو که گزارش تحقیق خود را به جلسه ارائه داده به سؤالات هیأت داوران پاسخ می‌دهد
 تاریخ برگزاری جلسه دفاع معمولاً به وسیله آگهی در جعبه اعلانات یا با ارسال نامه و نظایر آن توسط دانشکده به اطلاع عموم رسانده می‌شود تا کسانی که علاقه‌مند به شرکت در جلسه دفاع باشند بتوانند در آن حضور یابند. معمولاً طول زمان برگزاری جلسه دفاع بین ۵/۱ تا ۲ ساعت در‌نظر گرفته می‌شود و به اطلاع مجریان، دانشجویان و هیأت داوران می‌رسد.
 
در برگزاری مراسم دفاع مراحل زیر به ترتیب انجام می‌پذیرد:
 
مرحله اول: استقرار هیأت داوران، دانشجو، شنوندگان و مهمانان و علاقه‌مندان در محل‌های مخصوص
 
مرحله دوم: اعلام برنامه جلسه دفاع توسط مجری و قرائت کلام الله مجید، حدود ۵ دقیقه
 
مرحله سوم: افتتاح جلسه دفاع به وسیله استاد راهنما و اظهارنظر راجع به تحقیق و نقش و شخصیت دانشجو، حدود ۵ دقیقه
 
مرحله چهارم: ارائه گزارش تحقیق به وسیله دانشجو به شرح زیر، حدود ۵۰ دقیقه
 
-ابراز تشکر از استادان راهنما، مشاور، کلیه همکاران و مساعدت‌کنندگان و سپس بیان انگیزه انتخاب موضوع و ضرورت و اهمیت انجام تحقیق، حدود ۵ دقیقه
 
-بیان روش تحقیق شامل مسأله و سؤالات تحقیق، فرضیه‌ها، روش‌های نمونه‌گیری و حجم نمونه، روش‌های گرد‌آوری اطلاعات، شیوه استخراج، تنظیم و طبقه‌بندی داده‌ها، روش تجزیه و تحلیل اطلاعات و ابزارهای به کار گرفته شده، زمان، بودجه و نیروی انسانی صرف شده و اشاره به خلاقیت‌ها و نوآوری‌ها در ارتباط با روش‌های کار، حدود ۱۵ دقیقه
 
-بیان داده‌ها و نتایج کار، ارزیابی فرضیه‌ها (تأیید یا رد آنها) اعلام نظر و پیشنهاد، اشاره به فرایند و نتیجه کار، زمنیه‌های به کار‌بستن نتایج تحقیق، پیشنهادهای تازه برای تداوم تحقیقات درباره موضوع مورد علاقه و غیره، حدود ۲۵ تا ۳۰ دقیقه
 
مرحله پنجم: اظهار نظر و سؤال از دانشجو به وسیله هیأت داوران با توجه به گزارش تحقیق و اظهارات دانشجو در جلسه دفاع، حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه
 
مرحله ششم: شور هیأت داوران و اعلام نظر نهایی درباره پایان‌نامه، حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه
 
مرحله هفتم: اعلام رأی نهایی هیأت داوران پس از اتمام بررسی یا رأی‌گیری به وسیله استاد راهنما، حدود ۵ دقیقه
 
نکات قابل ذکر:
 
۱) دانشجو باید مراقب وقت خود باشد و سعی کند گزارش خود را به طور خلاصه و رسا به جلسه ارائه کند و از حاشیه روی و توضیحات اضافی پرهیز نماید تا بتواند در وقت مقرر حق مطلب را ادا کند و گزارش توجیهی خوبی به هیأت داوران و جلسه ارائه نماید.
 
۲) در فاصله زمانی که هیأت داوران کار شور و بررسی و اظهار نظر درباره پایان‌نامه را انجام می‌دهد فرصت مناسبی برای بحث و گفت و گو بین دانشجو و شرکت‌کنندگان در جلسه دفاع در خارج از محیط جلسه است آنها می‌توانند سؤالات خود را درباره موضوع تحقیق و نیز گزارش آن با دانشجو در میان بگذارند البته این کار در رأی هیأت داوران تأثیری ندارد.
 
منابع و مأخذ:
 
مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم تربیتی ترجمه محمد‌علی فرجاد، تهران انتشارات الهام ۱۳۶۱
 
روش‌های تحقیق در علوم تربیتی و رفتاری، ترجمه حسن پاشا‌شریفی، تهران انتشارات رشد ۱۳۶۹
 
دانشگاه تربیت مدرس، راهنمای پژوهشی دانشجویان، تهران ۱۳۷۰
 
مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، دکتر محمدرضا حافظ‌نیا، تهران ۱۳۸۲ سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی
 
http://emodiran.com

مراحل دفاع ازپايان نامه :

 

مراحل دفاع ازپايان نامه :

1- پس از نگارش پايان نامه بر طبق متد نگارش پايان نامه موجود در کتابخانه ومطالعه و تاييد آن توسط اساتيد راهنما،پيش نويس پايان نامه همراه با نامه درخواست تعيين استاد داور از طرف اساتيد راهنما به معاونت پژوهشی تحويل گردد.

2-      نامه درخواست اساتيد داور از طرف  معاون پژوهشی در شورای پژوهشی دانشکده مطرح و حداقل 2 نفر استاد داور جهت داوری پايان نامه با توجه به موضوع پايان نامه انتخاب خواهد شد.

3-      پس از تعيين استاد داور مکاتبات لازم از طرف معاونت پژوهشی انجام شده و نامه های مربوطه به همراه پيش نويس پايان نامه به اساتيد داور ارجاع می گردد.

4-      فرصت در نظر گرفته شده جهت داوری پايان نامه 3 هفته می باشد.

5-      پس از کامل شدن روند داور، موارد مطرح شده از طرف اساتيد داور که به معاون پژوهشی ارسال گرديده و يا به خود دانشجو تذکر داده می شود می بايست توسط دانشجو و با راهنمايی اساتيد راهنما بررسی و تصحيح شود وچنانچه نياز به پاسخگويی باشد از طريق معاونت پژوهشی مکاتبات لازم انجام پذيرد.

6-      پس از تکميل و تصحيح پايان نامه و جلب رضايت اساتيد داور از ايشان مجوز دفاع اخذ می گردد.

7- جهت برگزاری جلسه دفاع گذراندن تمام واحد های تئوری و عملی و سپری شدن زمان يک سال ازتاريخ تصويب پايان نامه و يا با تائيد اساتيد راهنما 10ماه ضروری می باشد به منظور تحصيل اطمينان، دانشجو بايد نامه چک شدن واحدها را از معاونت پژوهشی اخذنموده و به معاونت آموزشی تحويل دهد و پس از گرفتن پاسخ نامه اقدام به تعيين جلسه دفاع  نمايد.

8-      پس از مشخص شدن زمان دفاع دعوت نامه مربوطه از طرف معاونت پژوهشی به اساتيدراهنما  و داور ارسال می گردد.

9- دعوت عمومی جهت شرکت درجلسه دفاع توسط دانشجو در تابلوهای اعلانات انجام می شود.

10- جهت چگونگی ارائه پايان نامه با اساتيد راهنما هماهنگی لازم بعمل آيد.

11- پايان نامه طبق روالی که در بخش ارزشيابی پايان نامه آمده است ارزشيابی می گردد.

12 – پس از ارزشيابی پايان نامه واعلام نمره، سوگند نامه داروسازی توسط دانشجو در مقابل قرآن مجيد قرائت و امضاء شده وسپس هيئت ممتحنه نيز آن را امضاء می نمايند.

13- صورتجلسه دفاع پايان نامه توسط معاونت پژوهشی تنظيم و به امضاء هيئت ممتحنه و همچنين شخص دانشجو می رسد.

14- پس از گرفتن مجوزصحافی پايان نامه از اساتيد راهنما، اساتيد داور و معاون پژوهشی دانشکده،  پايان نامه بايد طبق قوانين مندرج در متد نگارش پايان نامه که درکتابخانه دانشکده داروسازی موجود است صحافی گردد. استفاده از دو طرف کاغذ در پايان نامه صحافی شده بلامانع می باشد.

جهت هريک از اساتيد راهنما، اساتيد داور، معاونت پژوهشی، رياست دانشکده و کتابخانه، يک پايان نامه صحافی شده در نظر گرفته شود. تحويل فايل PDF پايان نامه بر روی CD به اساتيد داور به جای پايان نامه صحافی شده بلامانع می باشد.

15- دانشجو بايد پس از صحافی پايان نامه و تاييد آن توسط اساتيد راهنما، اساتيدداور، معاونت پژوهشی و رياست دانشکده, فرم مربوط به تحويل پايان نامه از معاونت پژوهشی ويا از سايت دانشکده داروسازی بخش معاونت پژوهشی دريافت ودرمقابل تحويل پايان نامه امضاء های مربوطه را اخذ نمايد. فرم تکميل شده به معاونت پژوهشی عودت داده شود.

16- نمره پايان نامه از طرف معاونت پژوهشی پس از تحويل فرم تکميل شده ذکر شده در بند 14 به معاونت آموزشی اعلام می گردد. دانشجو بايد مراتب فارغ التحصيلی خود را از طريق معاونت آموزشی دنبال کند.

http://pharmacy.sums.ac.ir/fa/vice-chancellor/research/dissertation-forms-and-regulations/defense-session.html

آئین نگارش پایان نامه هاى کارشناسى ، کارشناسى ارشد و دکتری

 

آئین نگارش پایان نامه هاى کارشناسى ، کارشناسى ارشد و دکتری

پایان نامه به لحاظ نگارش داراى دو وجه قابل تأمل است:

1- مکان نوشتن مطالب در هر صفحه پایان نامه، نحوه حاشیه بندى، شماره گذارى، ارجاعات، صفحات وبخشها، معادلات، تصاویر، جداول و منحنى ها.

2- ترتیب ساختارى ارائه مطالب در جزء جزء پایان نامه. ابعاد حیاتى تر و راهگشاى دو محور فوق طى دو فصل مورد تعمق قرار خواهند گرفت.

3-محتوای فصول پایان‏نامه

4،2،1- نحوه تنظیم مطالب: اهم نکاتى که مى بایست در مورد ابعاد کاغذ پایان نامه، نحوه تنظیم و کادربندى براى انعکاس مطالب در روى کاغذ رعایت گردد عبارتنداز:

• از کاغذ مرغوب و در قطع A4 به منظور نگارش پایان نامه استفاده شود. در مواردى که نیاز به کاغذ در قطع بزرگتر است،‌ ضمن استفاده از اندازه هاى استاندارد رده A به هنگام ضمیمه نمودن کاغذ مربوطه، به اندازه A4 تا شده و حتماً‌داخل صحافى قرار داده شود.

• در تحریر متن، معادلات ریاضى، جداول و نمودارها از کامپیوتر و نرم افزارهاى فارسى موجود استفاده گردد.

• اندازه حروف به هنگام استفاده از نرم افزار کامپیوترى، Pt 12 تا 14، بافونت Lotus یا Zar بوده ودر تمام متن یکسان باشد.

• تا حد امکان از عکس و تصویر براى انعکاس مطالب استفاده نشده و از شماتیک هاى گویا بهره گرفته شود.در صورتیکه تصویرى بصورت کپى در پایان نامه ارائه شود، بدیهى است باید کاملا واضح بوده و از کیفیت خوبى برخوردار باشد.

• حواشى بالا و پایین کاغذ به ترتیب 5/2 و 5/2 سانتى متر و از راست و چپ نیز به ترتیب 3 و 2 سانتى متر باشند.صفحات بصورت 18 سطرى و یا 24 سطرى تایپ شوند.

• جملات متن حتى الامکان کوتاه و مطابق قواعد دستور زبان فارسى و بصورت مجهول نوشته شده باشد.

• از نگارش کلمات لاتین در متن پروژه، روى اشکال و جداول خوددارى شود. معادل لاتین پس از مشخص شدن به وسیله شماره اى که بالاى معادل فارسى آن کلمه تایپ مى شود، در زیرنویس پایین صفحه با شماره عدد فارسى آورده شود. در هر صفحه، شماره هاى زیرنویس بصورت دو ستونه در زیر نیم خطى درسمت چپ کاغذ، از یک آغاز و به ترتیب افزایش می‏یابند. بطوریکه در هر سطر از زیرنویس صفحه حداکثر دو کلمه انگلیسى معادل تایپ مى گردد که، کلمه اول از سمت چپ و کلمه دوم از میانه صفحه تحریر مى گردد. سایر کلمات انگلیسى نیز در سطور بعدى، به همین ترتیب درج مى شوند. اگر پیدا کردن معادل فارسى براى کلمه اى خاص مثلاً یک مقاله لاتین بسیار مشکل بود ، ‌مى توان تلفظ لاتین کلمه را با حروف فارسى نوشته و در زیر نویس اصل کلمه لاتین را نوشت. لازم به ذکر است که در صورت تمایل می‏توان به جاى استفاده از زیر نویس در پایان هر صفحه، از پى نوشت در انتهاى هر فصل استفاده نمود. بدیهى است که شماره لغات پى نوشت هرفصل نیز از یک آغاز می‏شود. پی‏نوشت انتهاى فصل به دلیل مشابهت با اصول مقاله نویسى ارجحیت کمترى دارد.

• شماره گذارى صفحات به دو نوع مجزا صورت مى پذیرد. دسته اول صفحات پایان نامه،‌ از صفحه چکیده، تا انتهاى صفحات لیست علائم و اختصارات با حروف الفبا، و به صورت متوالى همچون الف، ب، پ، ت وغیره، دسته دوم صفحات، از صفحه مقدمه تا انتهاى پایان نامه به صورت عددى شماره گذارى مى شوند. روى صفحه اول هر تقسیم اصلى از پایان نامه، مانند صفحه چکیده، صفحه اول فهرست،‌صفحه اول هر فصل و غیره شماره صفحه نوشته نمى شود ولى شماره آن به حساب می‏آید. شماره هر صفحه با 5/1 برابر فاصله بین سطرها از پایین کاغذ در وسط سطر به فارسى ساده نوشته می‏شود.

• در نگارش متن اصلى، عناوین اصلى در وسط سطر، و کلیه عناوین فرعى در ابتداى سطر با شماره بندى دو عددى نوشته شود. قبل از شروع هر عنوان اصلى دو سطر، و قبل از شروع هر عنوان فرعى یک سطر خالى منظور شود. عناوین فرعى تر در ابتداى سطر نوشته شده و مطالب بلافاصله بعد از علامت : آغاز می‏شوند. به هر یک از عناوین اصلى و فرعى تا دو لایه فرعى شماره اى تعلق مى گیرد که، نحوه شماره گذارى آن در فهرست آمده است.

• بین معادلات و نوشته ها یک سطر خالى آورده مى شود. شماره معادله در سمت راست خط ، وشماره جداول و شکلها به ترتیب در بالا وپایین بصورت XX-YY نوشته مى شود. XX شماره فصل و YY شماره معادله مى باشد. درصورتیکه سطر معادله داراى جاى کافى نباشد، از سطر بعدى استفاده مى شود.

• منحنى ها، جداول ، تصاویر و یا اشکال درون کادر بسته قرار گرفته، طرف بالاى آنها می‏بایست به طرف بالاى کاغذ قرار داده شود. هر یک از منحنى ها، جداول تصاویر و اشکال داراى شماره بوده و در متن به آنها اشاره شود.زیرنویس شکل در قسمت زیرین کادر به فاصله یک خط درج مى شود. توضیح شکل در سمت چپ بعد از شماره تایپ می‏شود. تدابیر مشابهى براى بالانویس جدول رعایت می‏شود. هر یک از منحنى ها،‌جداول، تصاویر و یا اشکال در طــى متن پایان نامه داراى شمـاره اى مستقل از یکدیگر بوده و بصورت متـوالى تا انتهاى هر فصل افزایش مى یابد. لازم به ذکر است که چنانچه تعداد منحنى ها، جداول، تصاویر و یا اشکال در قسمتى از متن بیش از حد معقول باشد جهت تداوم نوشتار مى بایست مجموعه آنها در یک پیوست قرارگیرند. در کلیه منحنى ها و نمودارها، هر یک از محورهاى مختصات معرفى شده و واحد مربوطه نیز در کنار محور مختصات درج شود. این موضوع در مورد سطرها و ستونهاى جــداول نیز صـادق مى باشد. به منظور افزایش کیفیت و دقت نمـودارها، توصیه مى شود که یکى از نرم افزارهاى متداول کامپیوترى مانند EXCELL ، HPG ، HG ، VISIO وغیره در رسم نمودارها مورداستفاده قرار گیرد.

• لازم است کلیه محاسبات منحصراً در سیستم آحاد بین المللى SI انجام شود. در موارد استثنایى که به علت محدودیت منابع موجود استفاده از سیستم هاى دیگر آحاد اجتناب‏پذیر به نظر مى رسد، ضرورى است که نتایج نهایى هر قسمت از محاسبات را علاوه بر سیستم آحاد مربوطه، پس از تبدیل واحد در سیستم SI نیز درج نمود. ضمناً‌ به این موضوع نیز حتماً‌ توجه شود که در مقابل تک تک نتایج محاسبات، واحد مربوطه باید ذکر شود.

- ترتیب ساختاری ارائه مطالب نظم و ترتیب در ارائه مطالب و یکسان سازى شیوه،‌علاوه بر افزایش میزان درک خواننده، سهولت دسترسى و دریافت آنرا میسر می‏سازد. لذا در این بخش،‌ضمن بیان مشخصات هر یک از قسمت ها، ترتیب ارائه آنها نیز ذکر شده است.

• جلد پایان نامه پایان نامه، مطابق با نمونه طرح جلد ارائه شده در پیوست این آئین نامه،‌زرکوب و با جلد سبزرنگ:دکترا ،جلد آبى تیره رنگ: ‌کارشناسى ارشد و جلد مشکى رنگ: کارشناسى مجلد گردد.عنوان پایان نامه با حروف بزرگ و سایر مطالب با حروف کوچک درج شود. در کنار شیرازه نیز صرفاً عنوان و نام تهیه کننده پایان نامه وسال اختتام آن با حروف کوچک زرکوب گردد. Ph.D.Thesis :دکترا ، M.Sc.Thesis :‌کارشناسى ارشد ، B.Sc :‌کارشناسى Ã براى پایان نامه ها ى کارشناسى ،کارشناسى ارشد و دکترا : به منظور حفظ هماهنگى با مقررات جارى مدیریت تحصیلات تکمیلى دانشگاه از ذکر نام استاد یا اساتید مشاور روى جلد پایان نامه پرهیز گردد. براى پایان نامه هاى کارشناسی:‌ ذکر نام استاد (اساتید) راهنما روى جلد پایان نامه بلامانع است. هنگام ذکر مشخصات استاد یا اساتید راهنما، صرفاً درجه علمى ایشان ، دکتر یا مهندس ذکر شده و سپس نام و نام خانوادگى مربوطه درج مى گردد. از نوشتن عناوین دیگر مانند: آقاى، جناب، استاد وغیره پرهیز گردد. در قسمت زمان ارائه ماه و سال دفاعیه پایان نامه قید شود. بعنوان مثال: اسفند 1383

• صفحه نخست از آنجا که نام و یاد خدا بهترین سرآغاز براى هر نوشته و کارى مى باشد، بسیار مناسب است که نخستین برگ از پایان نامه به درج کلام الهى «بسم الله الرحمن الرحیم» با رسم الخط زیبا اختصاص یابد که فضل الهى موجب توفیق روزافزون گردد.

• صفحه عنوان در این صفحه،‌ مطالب روى جلد پایان نامه عیناً تکرار می‏شود، با این تفاوت که ذکر نام اساتید راهنما و مشاور الزامى است. - صفحه تقدیم ( اختیارى) در یک صفحه مستقل بعد از قسمت چکیده،‌برحسب صلاحدید نگارنده به فرد، افراد یا موسسه اى تقدیم مى گردد.

• صفحه قدردانى (اختیارى) در این قسمت، در یک صفحه مجزا بعد از صفحه تقدیم نگارنده مراتب قدردانى خود را از اشخاص و یا موسساتى که در تدوین مطلب با فراهم آوردن اطلاعات، امکانات و یا تأمین بودجه همکارى نموده اند، ابراز مى نماید.

• چکیده پروژه حداکثر در حجمى معادل با 250 تا 300 کلمه تهیه شده و شامل بیان مختصر مسئله مورد بررسى، روش تحقیق و مراحل بکار گرفته شده براى کسب و جمع آورى اطلاعات، نحوه تجزیه و تحلیل و نتیجه کلى حاصله مى باشد. خواننده با مطالعه چکیده باید تشخیص دهد که پروژه موجود دربرگیرنده مطالب مورد علاقه وى مى باشد یا خیر؟ تاریخچه و سابقه موضوع در این قسمت ذکر نشده، بلکه در مقدمه پروژه توضیح داده مى شود. چکیده در یک صفحه مجزا بعد از صفحه عنوان قرار مى گیرد . در بالاى آن به فاصله دو سطر از حاشیه بالاى صفحه در میانه سطر عنوان پایان نامه نوشته مى شود. در انتهاى چکیده می‏تواند کلمات کلیدى مورد استفاده در پایان نامه به تعداد 5-4 واژه اضافه شود.

• فهرست (مطالب ، جداول و نمودارها) فهرست مطالب :صفحات فهرست بعد از صفحه قدردانى قرار مى گیرند. کلمه " فهرست" در وسط و بالاى کلیه صفحات مربوطه تایپ گردد. عناوین اصلى و فرعى در سمت راست و شماره صفحه در حاشیه چپ نوشته شود. شماره عنوان اصلى با خط تیره از عنوان مربوطه جدا مى شود. شماره عناوین فرعى حداکثر بصورت ZZ-YY-XX نوشته مى شود که XX شماره عنوان اصلى و YY یکى از عناوین فرعى XX و ZZ نیز یکى از بخش هاى زیرین YY مى باشد. که البته در فهرست نویسى فقط تا عنوان فرعى دوم (اصلی- فرعی- زیرین) شماره گذارى شده و نوشته مى شود. عناوین اصلى از منتهاى الیه سمت راست هر سطر ، عناوین فرعى به اندازه چهار حرف داخلتر از عنوان اصلى و عناوین فرعى تر به اندازه هشت حرف داخلتر از عنوان اصلى نوشته مى شوند. فهرست تصاویر ونمودارها: راهنماى تصاویر واشکال نیز با درج شماره شکل و شرح آن و صفحه آن جداگانه درج می‏گردد. فهرست جداول :راهنماى جداول پایان نامه نیز بصورتى که شرح داده شد وبصورت جداگانه بعد از فهرست تصاویر آورده می‏شود. ترتیبى که در اینجا به جهت ارائه مطالب بیان گردید به گونه ایست که، همواره در فهرست نویسى «تقدیم» حرف «الف» و «مقدمه» شماره«1» را به خود اختصاص مى دهد.

• لیست علائم و اختصارات این قسمت که قبل از فهرست قرار مى گیرد، لیستى است از کلیه علائم و اختصاراتى که در متن بکار رفته است.باید سعى شود که در متن از علائم استاندارد استفاده شود. نحوه نگارش لیست علائم بدین ترتیب است که در چپ علامت و در سمت راست مفهوم آن درج مى گردد. ترتیب نگارش علائم مطابق با نوع علامت بکار رفته، متفاوت مى باشد . معمولاً‌ نخست حروف انگلیسى سپس حرف یونانى نوشته مى شوند . لازم به ذکر است که در کل متن پایان نامه براى نمایش هر پارامتر فیزیکى فقط باید از یک نماد استفاده کرد. به عنوان مثال براى نمایش دما فقط از یک حرف مانند T استفاده شود.

• مقدمه مى بایست شامل موارد ذیل باشد:

1- بیان واضح و کامل مسئله موردبررسى یا هدف مطالعه.

2- بیان دلایل اهمیت موضوع و ارزشیابى آن.

3- بیان مختصر تاریخچه کارها و تحقیقات قبلى انجام شده روى موضوع و وضعیت فعلى آن.

4- معرفى و مرور اجزاء‌و بخش هاى پایان نامه. این مطالب به این سؤال که چرا این بررسى یا پایان نامه صورت مى پذیرد پاسخ داده، و نشان می‏دهد که گامى در جهت تکمیل و با رفع نقص فعالیت گذشتگان مى باشد.

5- توضیحات مختصرى در مورد نحوه تجزیه و تحلیل مسأله و روشها، نحوه انجام تحقیق ونتایج بدست آمده از آن به نظر مى رسد که ضرورتى نداشته باشد. ü متن اصلى این بخش از پایان نامه،‌اصل و اساس آن مى باشد. در واقع این بخش است که به دانش‏پژوهان کمک اصلى مطالعاتى را مى نماید. بنابراین مطالب آن باید به صورت واضح،‌منظم و قابل فهم ارائه گردد. بایستى سعى گردد تنها قسمت هایى که مستقیماً با موضوع موردبحث مربوط است آورده شوند. مابقى مطالب به صورت پیوست اضافه گردد. براى مثال اگر آشنایى با بعضى قضایا براى درک مطلب لازم است، ولى اثبات آنها منظور اصلى گزارش نیست به صورت پیوست اضافه شود. برنامه کامپیوترى، طرز استفاده و نمودار آن، نیز در پیوست آورده شود. مگر در مواردى که صورت پروژه عمدتاً‌ در ارتباط با یک برنامه کامپیوترى تعریف شده باشد. بطور کلى اهمیت پایان نامه صرفا به نوآورى نگارنده بستگى دارد.لذا از مطالب تکرارى ،کلاسیک و متعلق به دیگران فقط بصورت اختصار کمک گرفته شود. متن اصلى پایان نامه به طور منطقى به پنج فصل حداکثر 200 صفحه A4 تقسیم مى شود، فصل بندى پایان نامه بنا به نظر دانشجو و تایید استاد راهنما انجام می‏شود.هر فصل می‏تواند به چند بخش تقسیم شود. مطالب هر فصل را آنرا مى توان با بیان آن قسمت از تحقیق که فصل بدان اختصاص یافته است ، توضیح مطلب و روش هایى که در رابطه با این قسمت مورداستفاده قرار گرفته است و بر شمردن نکاتى که باید کشف و دانسته شود، آغاز نمود. در فصل سوم به طور کامل به محتویات هر یک از فصول پایان نامه خواهیم پرداخت. - بحث، نتیجه گیرى، پیشنهادات نتیجه گیرى با توجه به مطالب عنوان شده به ویژه در مقدمه به نگارش درآید.مقایسه نتیجه هاى بدست آمده با هدفهاى از قبل تعیین شده در مقدمه ،دستیابى هاى نوین در این فصل ذکر شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار می‏گیرند.

• مراجع پس از اتمام بخش آخر، باید مراجع درج گردد.بطور کلى چندین شیوه مأخذنویسى مطرح است که، در اینجا به شرح یکى از معروفترین آنها پرداخته می‏شود. بطور کلى چنانچه براى مطلبى از منبعى استفاده شود، ذکر آن مرجع در لیست مراجع پایان نامه الزامی‏می‏باشد. در اینگونه موارد مطلبى که مستقیماً از آن منبع نقل شود، بین دو گیومه نوشته می‏شود و بلافاصله بعد از آن علامت [ ] درج می‏گردد. در داخل آن شماره منبع مذکور به ترتیب عددى از اول پایان نامه قرار می‏گیرد.مثلا پانزدهمین شماره منابع استفاده شده بعد از ذکر مطلب مربوطه در داخل گیومه اینگونه آورده می‏شود: ] 15 [ در قسمت مراجع شماره مرجع در براکت [ ] نوشته مى شود و بعد از آن نام خانوادگى نویسنده سپس حرف اول نام که به وسیله علامت " ، " از یکدیگر جدا مى گردند آورده مى شود. در مراجع فارسى نام نویسنده بطور کامل ذکر می‏شود. اگر موضوع داراى چند نویسنده باشد. نام هاى ایشان با علامت " ، " از هم جدا مى گردد. بعد از نام نویسنده، عنوان کتاب یا مقاله آورده مى شود. و در ادامه چنانچه کتاب یا مقاله مترجم داشته باشد ، نام و نام خانوادگى مترجم ذکر می‏شود.اگر مطلب مورد نظر از کتاب اخذ شده باشد، نام موسسه انتشاراتى، سال انتشار ، شماره فصل و صفحه یا صفحات مورد رجوع ذکر مى شود. چنانچه مطلب نگاشته شده از مجله باشد جلد ( Vol ) ، شماره ( no )، سال انتشار ، شماره فصل و شماره صفحه خواهد آمد. براى نمونه به مثال‏هاى زیر توجه کنید. [1] طاهرى ، جمیل و پاکزاد ، حسین ، موج و پدیده هاى ارتعاشى، انتشارات دانشگاه علم وصنعت ایران،1360 ، ص 217-125. [2] - Timoshenko , S . P. , And Gere , J.M. Theory of elastic stability, McGraw –Hill , 1985 , pp. 105 – 115. [3] - Sanders , J.L. , Nonlinear Theories for thin shells , Q. appl. Mech. , Vol 10, No.1 , 1963 , pp. 21-36. ] 3 [ - Griffin , D.S. , Design filmits for buching of elevated temperature components . Proceedings ASME-PVP conference , Hawaii , July , 1989 ,pp. 25-27 . در ترتیب مراجع، ابتدا موارد فارسى، سپس خارجى ها و در نهایت موارد اینترنتى مطرح می‏شوند. در تخصیص شماره مرجع به مطالب، باید توجه نمود که چنانچه به یک مرجع چند بار ارجاع داده شود، همان اولین شماره تکرار مى گردد و نیز چنانچه به یک کتاب که قبلاً تحت صفحات خاص، ارجاع شده، مجدداً مراجعه گردد. اگر همان صفحات قبلى مدنظر باشد از همان شماره قبل و در غیر این صـورت یک شماره جــدید تعلق مى گیرد. در ترتیب مراجع، ابتدا مراجع فارسى، سپس صنایع خارجى و در نهایت موارد اینترنتى مطرح می‏شوند.
• پیوست ها در انتهاى پایان نامه، پیوست ها قرار مى گیرند. همانگونه در متن اصلى ذکر گردید. پیوست بگونه اى انتخاب مى شود که ضمن نیاز به وجود آنها، قرار دادن آنها در متن اصلى باعث از بین رفتن انسجام و پیوستگى مطلب مى گردد. هر پیوست به یک موضوع اختصاص مى یابد. به منظور مرتب نمودن پیوستها، ترتیب زیر پیشنهاد مى گردد:

پیوست 1- منحنى هاى حاصل و یا تهیه شده از استاندارد در صورتى که تعداد آنها زیاد باشد.

پیوست2- جداول حاصل و یا تهیه شده از استاندارد در صورتى که تعداد آنها زیاد باشد.

پیوست 3- اثبات قضایا

پیوست 4- دستورالعمل استفاده از برنامه کامپیوترى تهیه شده

پیوست 5- لیست برنامه کامپیوترى

پیوست 6- نقشه هاى تهیه شده لازم به ذکراست پیوستهاى نرم افزارى داخل جلد در پاکت ویژه اى چسبانده می‏شوند. در صفحه اول هر پیوست، در بالا و وسط کادر کلمه پیوست و شماره ترتیب آن درج شده و سپس با یک خط فاصله در وسط کادر عنوان مربوط به آن پیوست آورده مى شود.

- چکیده انگلیسی: این بخش حداکثر در یک صفحه ارائه شده و می‏تواند ترجمه چکیده فارسى باشد.

- فرم داخل جلد به انگلیسی: این فرم دقیقا ترجمه جلد فارسى در ابتداى پایان نامه می‏باشد.

4،2،3- محتواى فصول پایان نامه

فصل اول

• کلیات تحقیق

• مقدمه

• هدف

• ضرورت تحقیق

• بیان مسئله

• سوالات تحقیق

• مراحل تحقیق

• عنوان روش تحقیق

• روش جمع آورى اطلاعات

• ابزار جمع آورى اطلاعات

• روش تجزیه و تحلیل

• محدودیت هاى احتمالى تحقیق

• تعاریف واژه هاى اصلى تحقیق

فصل دوم

• مرور ادبیات تحقیق اهم مباحث نظرى پیرامون موضوع تحقیق که در یک تا چند بخش جداگانه به نقل قول از منابع معتبر (به همراه آدرس دهى منابع مورد استفاده در متن و درج مشخصات منابع مورد استفاده به ترتیب استفاده در انتهاى فصل درج مى گردد) توسط محقق گردآورى، دسته بندى، تنظیم و نگارش مى یابد.

فصل سوم

• روش تحقیق

• عنوان روش تحقیق

• معرفى روش نمونه بردارى یا بررسى جامعه موردنظر یا روش مطالعه موردى

• (Case Study) چگونگى تعیین اندازه نمونه مورد مطالعه با استفاده از فرمولهاى آمارى و...

• معرفى روشها و ابزار گردآورى اطلاعات کمى یا کیفى

• معرفى الگوها یا مدل مورد استفاده براى تحلیل مسئله

• معرفى جزئیات روشهاى تجزیه و تحلیل اطلاعات

• روش سنجش اعتبار و پایائى تحقیق کمى و یا صحت و تعمیم پذیرى تحقیق کیفى

فصل چهارم

• جزئیات مراحل پیاده سازى روش تحقیق براى حل مسئله و پاسخگویى به سوالات تحقیق

فصل پنجم

• جمع بندى و نتیجه گیرى و موضوعات پیشنهادى براى تحقیقات آتى

• فهرست منابع و مأخذ

• چکیده لاتین پیوست ها

• پرسشنامه

• جزئیات محاسبات تجزیه و تحلیل اطلاعات ü

• جداول و نمودارهاى اضافى

http://rezasabziadabiyat1385.persianblog.ir/post/285/

شیوه نامه نگارش و تدوین پایاننامه

شیوه نامه نگارش و تدوین پایاننامه
دانشجویی
تهیه و تنظیم نهایی
مرکز آموزش عالی علمی-کاربردي جهاد دانشگاهی شعبه شیراز
سال 1388
وزارت علوم تحقیقات و فناوري
دانشگاه جامع علمی کاربردي
مرکز آموزشعالی علمی- کاربردي جهاد دانشگاهی شیراز
مقدمه
یکی از اهداف نگارش پایاننامه ، آشنایی دانشجویان گرامی با نحوه نگارش و تنظیم مطالب درباره یک موضوع
علمی است. در اینجا تمام نکتههاي لازم را نمیتوان بیان کرد، اما براي ایجاد هماهنگی در تدوین پایاننامهها،
لازم است دانشجویان گرامی نکتههاي ذکر شده را در نگارش پایاننامه رعایت کنند.
ترتیب صفحات پایاننامه
صفحاتی که بدون شماره به ترتیب زیر در ابتداي پایاننامه قرار میگیرند.
- صفحۀ بسم ..ا.
- صفحه عنوان (مطابق فرم نمونه)
- تقدیم (در یک صفحه)
- تشکر و قدردانی
- چکیده فارسی به همراه کلید واژه
- صفحاتی که با حروف ابجد (الف – ب - ج....) شماره گذاري میشوند.
- فهرست مطالب
- فهرست علائم و نشانهها
- فهرست جداول
- فهرست نمودارها، عکسها و نقشهها
- صفحاتی که با عدد شماره گذاري می شوند
- از صفحه مقدمه شمارهگذاري با اعداد شروع میشود
- صفحاتی که بدون شماره در انتهاي پایاننامه قرار میگیرند.
- واژهنامه
- ضمائم
ترتیب و شرح مطالب
-1 روي جلد: اجزاي روي جلد به شرح زیر از بالا به پایین شامل :
-1 نشان دانشگاه
-2 نام دانشگاه: دانشگاه جامع علمی - کاربردي جهاد دانشگاهی شعبه شیراز
-3 مقطع تحصیلی
-4 رشته
-5 گرایش
-6 عنوان
-7 نگارنده (نام دانشجو)
-8 استاد راهنما
-9 سال و ماه دانشآموختگی
-2 صفحه بسم اللهالرحمن الرحیم به شکل ساده صفحه آرایی شود و از رسم چارچوب و تزیینات مختلف
خودداري شود.
-3 صفحه عنوان در این صفحه بر خلاف روي جلد نام استادان مشاور ذکر می شود
در یک صفحه (اختیاري) (Dedication) -4 تقدیم
در یک صفحه (اختیاري) (Acknowledgments) -5 تقدیر و تشکر
-6 چکیده فارسی شامل واژگان کلیدي (شامل هدف، روش، نتایج، نتیجه گیري و واژگان کلیدي در یک
صفحه)
(Table of Contents) -7 فهرست مطالب
بعد از چکیده به ترتیب فهرست مطالب، فهرست علامتها و نشانهها، فهرست جدولها، فهرست
شکلها و سایر فهرستها قرار می گیرند.
- در فهرست مطالب، صفحههاي اولیه پایاننامه(تقدیر، تقدیم، چکیده و ...) ذکر نمیشوند؛- فهرست مطالب
شامل فهرست جدولها، شکلها، مخففهاو نشانهها عنوانها، فصلها، بخشها و زیر بخشهاي هر پایاننامه با ذکر
صفحه اول و عنوان مربوط میآید؛
- عنوانهاي فهرست مطالب باید مانند عنوانهاي خود متن باشد؛
- در فهرست مطالب عنوانهاي فرعی که زیر مجموعه عنوانهاي اصلی هستند، با تورفتگی پس از آنها قرار
می گیرند؛
- فهرستهاي مطالب، جدولها، شکلها، علامتها و نشانهها و سایر فهرستها با حروف الفبا شمارهگذاري میشوند.
-8 فهرست جدولها
-9 فهرست نمودارها، عکسها و نقشهها
-10 فهرست مخففها، علامتها و نشانهها
-11 مقدمه و اهداف
- مروري بر مطالعات انجام شده
- مواد و روشها
- نتایج
- نتیجهگیري و پیشنهادها
-12 فهرست مراجع فهرست مراجع، قبل از پیوستها میآید و برخلاف پیوستها، شماره صفحه آن در ادامه
شماره صفحههاي متن اصلی پایاننامه است.
-13 پیوستها درصورتیکه پایاننامه داراي چند پیوست باشد باحروف الفبا از یکدیگر جدا می شوند.
(درصورت لزوم)
-16 واژهنامه به صورت الفبایی، انگلیسی به فارسی یا فارسی به انگلیسی تنظیم میشود.
راهنماي تفصیلی براي نگارش
دانشجوي گرامی، در صفحات بعد به طور مفصل در مورد نحوه نگارش پایان نامه و همچنین
توضیحات کاملی در مورد تنظیم فهرست مراجع و شیوه قرار گیري فهرست مراجع، جهت اطلاع و
استفاده شما تدوین شده است.
أ
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فهرستجدوله.ا......................................................................................................................................................... ج
فهرستنمودارها ........................................................................................................................................د
فهرستشکلها........................................................................................................................................................... ه
فهرست نقشهها ..........................................................................................................................................و
فصل اول : مقدمه
1-1 چگونه پایاننامه خود را حروفچینی کنیم.؟................................................................................................ 1
2-1 کاغذ و چا . پ....................................................................................................................................................... 2
3-1 چگونه از این نمونه استفاده کنیم؟................................................................................................................ 2
1-3-1 متن خود را جایگزین این متن کنید. ........................................................................................ 3
4-1 شمارهگذار . ي........................................................................................................................................................ 3
1-4-1 شمارهگذاري صفحهها.................................................................................................................................... 3
2-4-1 شمارهگذاري موضوعه.ا................................................................................................................................. 3
3-4-1 شمارهگذاري پیوستها ..................................................................................................................... 3
5-1 پانویس(پاورقی.).................................................................................................................................................. 4
5-2 مشخصات نسخه الکترونیکی پایان نامه ....................................................................................................... 4
فصل دوم: چگونگی استفاده ازتصویر در متن
1-2 جدو . ل.................................................................................................................................................................... 5
2-2 نمودا .ر.................................................................................................................................................................... 6
3-2 رابطهها و فرمولها............................................................................................................................................... 6
ب
4-2 شکل/عک . س.......................................................................................................................................................... 7
5-2 نقشه........................................................................................................................................................ 7
فصل سوم: تنظیم فصل جدید............................................................................................................................. 9
فصل چهارم: راهنماي تنظیم فهرست مراج . ع.............................................................................................. 10
الف: منابع فارسی.......................................................................................................................................................... 11
ا- روش درج منابع در متن......................................................................................................................................... 11
-2 روش درج منابع در فهرست مناب . ع..................................................................................................................... 11
ب: منابع انگلیسی......................................................................................................................................................... 12
روش نوشتن منابع در فهرست مراجع..................................................................................................................... 12
فصل پنجم: شیوه قرارگیري فهرست مراجع................................................................................................ 15
مراج . ع............................................................................................................................................................................... 16
پیوست: نمونه فرم ها................................................................................................................................................... 17
ج
فهرست جدولها
عنوان صفحه
1: جدول راهنماي حروفچینی پایاننامه ......................................................................... 2 - جدول 1
1: رنگ جلد پایاننامه به تفکیک رشته ........................................................................... 6 - جدول 2
د
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
1: نمونه نمودار .......................................................................................................... 6 - نمودار 2
......................................................................................................... :2- نمودار 2
......................................................................................................... :3- نمودار 2
.......................................................................................................... :1- نمودار 3
ه
فهرستتصویرها/شکلها
عنوان صفحه
1: یک تصویر .......................................................................................................................... 7 - شکل 2
........................................................................................................................ :2- شکل 2
........................................................................................................................ :3- شکل 2
........................................................................................................................ :1- شکل 3
........................................................................................................................ :2- شکل 3
...................................................................................................................... :3- شکل 3
و
فهرست نقشه ها
عنوان صفحه
1: نقشه ایران ........................................................................................................................... 8 - نقشه 1
.......................................................................................................................... :2- نقشه 1
.......................................................................................................................... :3- نقشه 1
1
فصل 1
مقدمه (عنوان فصل)
عنوان فصل اول پایاننامه مقدمه میباشد. بهطورکلی فصل اول شامل مقدمه، بیان مسأله، اهمیت
تحقیق و فرضیهها می باشد.
1-1 چگونه پایاننامه خود را حروفچینی(تایپ) کنیم؟ (عنوان اصلی/ بخش) 1
1) اقدام و به نکتههاي زیر - مطابق جدول( 1 ،word براي حروفچینی پایاننامه با استفاده از نرم افزار
توجه کنید:
- از گذاشتن چارچوب و سایر تزیینات به دور متن خودداري شود؛
- “ پاراگراف آغازي (پاراگرافی که از زیر هر نوع عنوانی شروع می شود) و پاراگرافهاي شمارهدار،
همواره از سراشپون (بدون تورفتگی) آغاز میشوند و سطر اول بقیه پاراگرافها، از یک سانتیمتر داخلتر
(سر سطر) آغاز می شود.
- رسم الخط صفحههاي تقدیر و تشکر، تقدیم و بسم الله میتواند مطابق دلخواه دانشجو باشد؛
Times New - در مواردي که داخل متن فارسی، کلمه انگلیسی یا لاتین به کاررفته از قلم
با شماره اشاره شده در جدول راهنما استفاده شود؛ Romans
1 سانتیمتر باشد؛ / - فاصله خطوط 5
- محدوده خطوط تمام صفحات باید یکسان رعایت شود. حاشیه راست، چپ، بالا و پایین به
2 سانتیمتر باشد. / 3 ،2 و 5 /5 ،3/ ترتیب برابر با 5
1. بعد از اتمام پاراگراف و قبل از آغاز عنوان اصلي (تك شمارهاي) يك خط فاصله لازم است.
2
1 جدول راهنماي حروفچینی پایان نامه - جدول 1
نوع متن نوع قلم اندازه انگلیسی
Times New Roman 18 تیره B Nazanin عنوانها و نام فصلها
16\Bold
Times New Roman 16 تیره B Nazanin ( بخشها(عنوان تکشمارهاي
14\Bold
Times New Roman 15 تیره B Nazanin ( زیر بخشها(عنوان دو شمارهاي
13\Bold
Times New Roman 14 تیره B Nazanin عنوان سه شمارهاي و بیشتر
12\Bold
Times New Roman 14 B Nazanin متن اصلی
12
Times New Roman 11 B Nazanin پا نویس
10
Times New Roman 14 B Nazanin فهرست مراجع
12
Times New Roman 14 B Nazanin چکیده
12
Times New Roman 15 تیره B Nazanin شماره جدولها و شکلها
13\Bold
Times New Roman 14 B Nazanin توضیح جدولها و شکلها
12
2-1 کاغذ و چاپ
و چاپی تدوین میشود. در نسخههاي چاپی لازم (PDF) - پایاننامه به دو شکل الکترونیکی
است صفحههاي پایاننامه از یک جنس کاغذ و ترجیحاً کاغذ تحریر هفتاد گرمی باشد.
3-1 چگونه از این نمونه استفاده کنیم؟
این نمونه بهگونهاي تنظیم شده است که نوع قلم به کار رفته و اندازه آن در متن و عنوانها، محدودة
صفحهها و فاصله خطها، شمارهگذاري، ترتیب مطالب و ... در جاي صحیح و متناسب با شیوهنامه
نگارش پایاننامه میباشد و لازم است دانشجویان گرامی مطابق آن پایاننامه خود را حروفچینی کنند.
3
1-3-1 متن خود را جایگزین این متن کنید
براي اینکه متن خود را جایگزین کنید فقط کافی است که مکاننما را به ابتداي پاراگراف انتقال داده و
را فشار داده و متن خود را جایگزین کنید. Delet تا انتهاي پاراگراف انتخاب و سپس دکمه
4-1 شمارهگذاري
1-4-1 شمارهگذاري صفحهها
شمارهگذاري صفحهها از فهرست مطالب و با حروف الفبا شروع میشود. شمارهگذاري با اعداد از اولین
صفحه متن اصلی پایاننامه (مقدمه) آغاز میشود و تا آخرین صفحه ادامه مییابد.
2-4-1 شمارهگذاري موضوعها
موضوعهاي اصلی پایاننامه به چند فصل و هر فصل به چند بخش تقسیم می شود. صفحه اول هر
فصل باید از خط پنجم شروع شود.
هریک از بخشهاي هر فصل با دو شماره که با خط فاصله از یکدیگر جدا شده اند، مشخص می
شود. عدد سمت راست نشانه شماره فصل و عدد سمت چپ، شماره ترتیب بخش مورد نظر است.
درصورتیکه هر بخش داراي زیر بخش باشد، شماره هر زیر بخشدر سمت چپ عدد فوق قرار
می گیرد. به عنوان مثال اگر برنامه ریزي پویا دومین زیر بخش از بخش چهارم فصل سوم باشد، به
2 برنامهریزي پویا نوشته خواهد شد. -4- صورت 3
3-4-1 شمارهگذاري پیوستها
پیوستهاي پایاننامه باحروف الفبا نامگذاري می شود. شکلها و جدولهاي موجود در هر پیوست نیز
باتوجه به پیوست مربوط شمارهگذاري می شود. به عنوان مثال دومین جدول در پیوست الف به این
.( صورت نوشته می شود: (جدول الف - 2
4
5-1 پانویس(پاورقی)
درصورتیکه یک عبارت یا واژه نیاز به توضیح خاصی داشته باشد، توضیح را میتوان بهصورت
زیرنویس در همان صفحه ارائه کرد. در این صورت عبارت یا واژه توسط شمارهاي که بهصورت کوچک
در بالا و سمت چپ آن مشخص می شود و در زیرنویس، توضیح مربوط به آن شماره ارائه میشود. قلم
مورد استفاده در پانویس 2 یا 3 شماره از قلم متن اصلی کوچکتر است.
5-2 مشخصات نسخه الکترونیکی پایان نامه
دانشجو موظف است علاوه بر یک نسخه چاپی از پایان نامه خود، یک نسخه الکترونیکی شامل متن
کامل پایان نامه و عینا منطبق با نسخه چاپی نهایی که تایید شده است را تحویل دهد.
ایجاد شود و به همراه سایر PDF و دیگري word این نسخه الکترونیکی باید در قالب دو فایل یکی
به همراه نسخه چاپی CD مستندات مربوطه همچون برنامه ها، کدهاي برنامه نویسی و ... روي یک
تحویل داده شود.
5
فصل 2
چگونگی استفاده از تصویر/شکل در متن
تدبیرهاي تصویري در پایاننامه بهطورعمده شامل جدول، نمودار، نقشه، طرح، عکس و امثال آن است.
جدولها، نمودارها و تصویرها باید خوانا، دقیق، مرتب و مستقل باشند. هر جدول/ نمودار/تصویر باید
بدون مراجعه به متن بتواند اطلاعات موردنظر را ارائه دهد و یافتههاي موجود در آن قابل تجزیه
تحلیل و ارزیابی باشد.
شمارهگذاري کلیه شکلها در متن با دو شماره که با خط فاصله از یکدیگر جدا می شوند،
مشخص می شود. عدد سمت راست نشانه شماره فصل و عدد سمت چپ شماره شکل مورد نظر است.
1-2 جدول
هر جدول داراي شماره، عنوان، ستون و ردیفهاي مربوط به یافتهها است. ارزشهاي جدول را میتوان
. (1- با خطهاي افقی و عمودي از یکدیگر جدا کرد (جدول 2
- پانویس و علامتهاي اختصاري ممکن است در بعضی جدولها ضروري باشد.
- هرگاه جدول داراي پانویس باشد این پانویسدرست ذیل جدول قرار میگیرد و شمارهگذاري
آن مستقل از شمارهگذاري پانویسهاي متن است. طول سطرهاي این پانویسها نیز از عرض
جدول تجاوز نمیکند.
- توضیح و شماره جدول به طور مسلسل در وسط یا گوشه سمت راست بالاي جدول نوشته
می شود.
6
1 رنگ جلد پایاننامه ها به تفکیک رشته - جدول 2
رشته رنگ
کارشناسی نرم افزار خاکستري
کارشناسی سخت افزار سبز
کارشناسی الکترونیک سرمه اي
کاردانی نرم افزار (ترمی و پودمانی) قرمز
کاردانی سخت افزار (ترمی و پودمانی) قهوه اي
کاردانی فناوري اطلاعات (ترمی و پودمانی) مشکی
2-2 نمودار
نمودار تصویري است که دگرگونیهاي یک متغیر را نسبت به یک یا چند متغیر دیگر با خط یا نقطه
نشان می دهد و داراي انواع مختلف است[ 1] که توضیح آن در این مختصر نمیگنجد. لازم به ذکر
است شماره و عنوان نمودارها در ذیل آنها درج می شود.
120
140
160
180
200
220
0 1 2 3 4 5
شماره چرخه ھای بھینه سازی
مقدار تابع ھدف
1 نمونه نمودار - نمودار 2
7
3-2 رابطهها و فرمولها
شمارهگذاري رابطهها و فرمولها به ترتیب مذکور است و رابطههایی که در پیوستها ذکر شده باتوجه به
.( حروف الفباي آن پیوست، شمارهگذاري می شوند، مانند: (الف - 2
(1 -2)
h h W h
h h W h
K
t i j
t i j
2( . ( 10). ) ( 10).
2( . . ) .
+ - + + -
+ + +
¢ = å å
å å
g g g
g g g
4-2 شکل/ عکس
گاه براي نشان دادن یک دستگاه، شیء یا رویداد، تنها از عکس میتوان کمک گرفت. هرگاه جزء
خاصی از عکس مورد نظر است، باید بهگونهاي تهیه شود که اجزاي فرعی چشمگیرتر از جزء مورد نظر
.( 1- نباشد (شکل 2
1 یک تصویر - شکل 2
5-2 نقشه
باید تا حد امکان از بهکاربردن صفحههاي بزرگ مانند نقشهها در پایاننامه خودداري شود و آنها را از
طریق رونوشتهاي (فتوکپیهاي) مخصوص در اندازه تعیین شده تهیه کرد. درصورت لزوم باید به
دقت صفحه مورد نظر را داخل پایاننامه طوري تا نمود که لبه آن از دیگر صفحهها بیرون نزند.
8
1 نقشه ایران - نقشه 2
9
فصل 3
تنظیم فصل جدید
براي آغاز فصل جدید با استفاده از این نمونه گامهاي زیر را دنبال کنید.
-1 به انتهاي فصل قبل بروید، بدین معنی که مکاننما را بعد از آخرین حرف موجود قرار دهید.
کلیک کنید. Ok و سپس Page Break را انتخاب کرده و روي گزینه Break ،Insert -2 از منوي
صفحه جدیدي باز میشود. سپسبه حروفچینی بقیه مطالب خود اقدام کنید.
10
فصل چهارم
راهنماي تنظیم فهرست مراجع
تأکید میشود . کلیه منابعی که در متن پایاننامه ذکر شدهاند باید در فهرست مراجع قرارگیرند
منابعی که فقط مطالعه شده ولی مورد استفاده مستقیم در متن قرار نگرفته اند در فهرست
مراجع درج نمی شوند.
منابع به ترتیب ظهور در متن شمارهگذاري شده و در قسمت فهرست مراجع به ترتیب شماره
فهرستبندي میشوند. در این روش نقطهگذاري وتقسیمبندي وجود ندارد و نام مجلهها به
اختصار ذکر می شود.
11
الف- منابع فارسی
- 1 نحوه درج منابع در متن
مثالهایی از نحوه اشاره به مراجع در متن پایاننامه در ذیل آورده می شود:
1] نیز این نکته را تصدیق می کند. البته بعدها مشخص ] عامل دما بسیار موثر می باشد، نظریه جونز 1
.[ شد که توجه به عامل دما باید در شرایط کنترل رطوبت صورتگیرد [ 2
- اگر متن یا عبارتی عیناً از یک مرجع، بازنویسی می شود، باید آن متن یا عبارت، داخل علامت
نقل قول (") بیاید و شماره صفحه نیز در" ارجاع درون متنی" ذکر شود.
- کلیه مراجعی که در متن، مورد اشاره قرار می گیرند، باید در فهرست مراجع گنجانده شوند.
- 2 نحوه درج منابع در فهرستمنابع
1-2 کتاب
1-1-2 با یکنویسنده
غلامحسین زاده، غلامحسین. 1379 ، راهنماي ویرایش. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم
انسانی دانشگاهها(سمت).
5-1-2 ترجمه یکاثر
ویل، یوجین. 1365 ، فن سناریونویسی. ترجمه پرویز دوائی [تهران]: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی،
اداره کل تحقیقات و روابط سینمایی.
7-1-2 کتاب چند جلدي با عنوانی عام و عنوانهایی خاصهر جلد
دورانت، ویل. 1365 ، تاریخ تمدن. ج 1: مشرق زمین: گاهواره تمدن. ترجمه احمد آرام و دیگران.
تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
4-2-2 مقالۀ سمینار (چاپ شده)
حري، عباس. 1366 "مصرف و تولید اطلاعات"، در سمینار نقش اطلاعات علمی و فنی در خدمت
دفاع مقدس، 8 و 19 خرداد 1366 ، مجموعه مقالات و سخنرانیهاي ارائه شده. تهران: وزارت سپاه،
معاونت صنایع خودکفایی، مدیریت تحقیقات و آموزش، مرکز اطلاعات علمی و فنی.
1- Jones
12
3-2 مقاله در نشریه یا مجموعه
1-3-2 مقالۀ روزنامه
زالی، محمدرضا. 1361 "چگونه با بیماري یرقان مقابله کنیم؟" کیهان، 17 شهریور.
2-3-2 مقالۀ مجله
عماد خراسانی، نسریندخت. 1368 "نقش کتابخانه در خدمت به توسعه کشاورزي ایران". زیتون.
.49 ،19-18 : 88 . فروردین 1368
4-2 پایاننامه
موسوي، شهرآذر. 1366 ،"تحلیل استنادي مقالات سرگذشتنامه". پایاننامه کارشناسیارشد کتابداري
و اطلاع رسانی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه تهران.
  ب- منابع انگلیسی
نحوه نوشتن منابع در فهرستمراجع
-1 کتاب
نام خانوادگی نویسنده، حروف اول نام نویسنده.، سال انتشار. عنوان کتاب( با حروف ایتالیک ) . شماره جلد ،
نوبت چاپ. محل نشر: اسم ناشر.
Hemingway, E., 2003. Better Reading French: a Reader and Guide to Improving your
Understanding of Written French. Chicago: McGraw-Hill.
1-1 کتاب با چهار یا بیشازچهار نویسنده
Grace, B. et al., 1988. A History of The World. Princeton, NJ: Princeton University
Press.
13
2-1 براي کتابهاي الکترونیکی
شماره جلد ، نوبت .[online] نام خانوادگی نویسنده، حروف اول نام نویسنده.، سال انتشار. عنوان کتاب
چاپ( در صورتیکه چاپ اول نباشد). محل نشر: اسم ناشر. آدرس سایت [تاریخ دسترسی]
Hemingway, E., 2003. Better Reading French: a Reader and Guide to Improving your
Understanding of Written French [online]. Chicago: McGraw-Hill. Available from:
http://www.netlibrary.com [Accessed 25 August 2004].
- 2 مقاله
1-2 مقاله در مجله
نام خانوادگی نویسنده ، حرف اول نام نویسنده ، سال انتشار. عنوان مقاله. نام مجله ( با حروف ایتالیک )، شماره جلد
شماره مجله ( داخل پرانتز )، شماره صفحه .
Nicolle, L.,1990. Data protection: laying down the law. Management Computing, vol.
13, no. 12, pp. 48-49, 52.
2-2 مجلات الکترونیکی
نام خانوادگی نویسنده ، حرف اول نام نویسنده. ، سال انتشار. عنوان مقاله. نام مجله( با حروف ایتالیک)،
شماره جلد شماره مجله (داخل پرانتز)، شماره صفحه. موجود در سایت: آدرس سایت. [تاریخ .[online]
دسترسی]
Baldwin, C.M., et al., 2004. Complementary and Alternative Medicine: a Concept Map.
BMC Complementary and Alternative Medicine[online] vol. 2, no. 4 (13 February
2004). Available from: http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1472-6882-4-2.pdf
[Accessed 5 May 2004].
Christensen, P., 2004. The Health-Promoting Family: A Conceptual Framework for
Future Research. Social Science and Medicine [online], vol. 2, no. 59, pp. 223-243.
Available from: http://www.sciencedirect.com/science/journal/02779536 [Accessed 5
May 2004].
14
3-2 مقالۀ سمینار
نام خانوادگی نویسنده ، حرف اول نام نویسنده. ، سال انتشار. عنوان مقاله. عنوان، مکان و زمان
سمینار( ایتالیک)، محل نشر: ناشر، شماره صفحه.
Silver, K.,1989. Electronic Mail the New Way to Communicate. 9th International
Information Meeting, London 3-5 December 1988. Oxford: Learned Information, pp.
323-330.
4-2 پایگاه اینترنتی
نام نویسنده یا ویرایشگر، آخرین تاریخ به روز رسانی یا کپی رایت، عنوان( ایتالیک)، ناشر. نشانی پایگاه
اینترنتی و تاریخ دسترسی مطابق نمونه زیر:
Reserve Bank of Australia, 2007, Statements on monetary policy, Reserve Bank of
Australia. Available from:
http://www.rba.gov.au/PublicationsAndResearch/StatementsOnMonetaryPolicy/index.h
tml [6 February 2007].
5-2 پایان نامه
نام خانوادگی نویسنده ، نام حرف اول کوچک نویسنده . سال انتشار . عنوان تز( با حروف ایتالیک )، مقطع
پایان نامه، دانشگاه مربوطه .
Levine, D.,1993. A Parallel Genetic Algorithm for the Set Partitioning Problem. Ph.D.
thesis, Illinois Institute of Technology.
براي منابع الکترونیک به موارد بالا آدرس پایگاه اینترنتی و زمان دسترسی به صورت زیر اضافه می شود:
Lock, S., 2003. What Is on the Web: a Content Analysis of Academic and Public
Llibrary Web Sites [online]. MSc. Dissertation, University of Bristol. Available from:
http://library.uwe.ac.uk/uhtbin/cgisirsi/YECSe5ASsd/FRENCHAY/59160197/523/2143
[Accessed 2 May 2006]
15
فصل 5
شیوه قرارگیري فهرست مراجع
فهرست مراجع در آخر پایاننامه قرار می گیرد. در صورتیکه در پایاننامهاي هم از منابع فارسی و هم
انگلیسی استفاده شده باشد براي فهرستنویسی، منابع به ترتیب ظهور در متن فهرست خواهند شد.
16
فهرستمراجع
-1 پورجوادي، نصراله. ویرایشگر، 1365 ، درباره ویرایش. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
-2 حري، عباس. 1381 ، آیین نگارش علمی، چاپ سوم، تهران: دبیر خانه هیأت امناي کتابخانههاي
عمومی کشور.
-3 خانلري، پرویز. 1365 ، تاریخ زبان فارسی، ویرایش 2. تهران: نشر نو.
-4 غلامحسین زاده، غلامحسین. 1379 ، راهنماي ویرایش. تهران: سمت.
-5 قارونی، منوچهر؛ خوش زبان، جواد؛ محمدي اردهالی،زهرا. 1365 ، بیماریهاي ایسمیک قلب.
تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
-6 راهنماي پژوهشی دانشجویان، 1384 ، تهران: دفتر نشر آثار علمی دانشگاه تربیت مدرس.
7- Bigsby, C., ed. 1997. The Cambridge Companion to Arthur Miller. Cambridge:
Cambridge University Press.
8- Hemingway, E., 2003. Better Reading French: a Reader and Guide to Improving
your Understanding of Written French [online]. Chicago: McGrawHill. Available from:
http://www.netlibrary.com [Accessed 25 August 2004].
9- Hassell, N., 2004. Gilts Investors Take Profits. Times [online] 10 August. Available
from: http://web.lexis-nexis.com/xchange-international [Accessed 8 August 2004].
10- Nicolle, L.,1990. Data protection: laying down the law. Management Computing,
13(12), pp 48-49, 52.
11- Somerville, I.,1992. Software Engineering. 4th ed. Reading, MA: Addison-Wesley.
17
پیوست
نمونه فرم ها
18
نمونه روي جلد
شششش
دانشگاه جامع علمی - کاربردي جهاد دانشگاهی شیراز
رشته .......
گرایش........
عنوان پایاننامه(به شکل مخروطی درصورتیکه
از یکخط بیشتر باشد)
نگارنده
............
استاد راهنما
...................................
ماه و سال دانشآموختگی
وزارت علوم تحقیقات و فناوري
دانشگاه جامع علمی کاربردي
مرکز آموزشعالی علمی- کاربردي جهاد دانشگاهی شیراز
19
نمونه صفحه عنوان
شششش
دانشگاه جامع علمی - کاربردي جهاد دانشگاهی شیراز
رشته .......
گرایش........
عنوان پایاننامه(به شکل مخروطی درصورتیکه
از یکخط بیشتر باشد)
نگارنده
............
استاد راهنما
...................................
ماه و سال دانشآموختگی
وزارت علوم تحقیقات و فناوري
دانشگاه جامع علمی کاربردي
مرکز آموزشعالی علمی- کاربردي جهاد دانشگاهی شیراز
20
تقدیم به :
21
تقدیر و تشکر
22
چکیده
چکیده شامل هدف، روش کار و مواد، یافتهها و نتیجهگیري میباشد. محتواي چکیدهها براساس
موضوع و گرایش تحقیق طبقهبندي میشود و به همین جهت وجود کلمات شاخص و کلیدي مراکز
اطلاعاتی را در طبقهبندي دقیق و سریع اطلاعات یاري میدهد. چکیده حداکثر در یک صفحه تنظیم
می شود.
کلید واژهها: چکیده، هدف، روشکار، یافتهها، طبقهبندي.
23
واژه نامه فارسی به انگلیسی
الف
Synergistic effect اثر هم افزایی
ب
Rearrangement بازآرایی
پ
Monoclonal antibody پادتن تک دودمانی
Inflammatory response پاسخ التهابی
ت
On-line estimation تخمین بلادرنگ
ج
Mutant جهش یافته
ح
Quasi steady state حالت شبه پایا
خ
Autoimmune خود ایمن
Increasing feeding rate خوراك دهی با سرعت افزایشی
ژ
Synthetic gene ژن ساختگی
س
Alfa helix ساختمان مارپیچی
Beta sheet ساختمان صفحه اي بتا
ش
Molecular weight marker شاخصوزن مولکولی
گ
Viscosity گرانرروي
Incubate گرماگذاري
م
Macrophage ماکروفاژ

http://cse.shirazu.ac.ir/~anikseresht/files/shivenameh.pdf

آئين نگارش پايان نامه

 

آئين نگارش پايان نامه
 

آئين نگارش پايان نامه هاى کارشناسى، کارشناسى ارشد و دکتري

 

در اين بخش شکل و شيوه اى يکسان در نگارش پايان نامه ارائه مي‏گردد که رعايت آن ضرورى است ومنجر به ارزيابى کفايت مطلوب پايان نامه خواهد شد.رعايت اين نکات موجب انتقال پيام مطلوب تر شده ، و دانشجو با روش ‏ هاى استاندارد تدوين پايان نامه، نگارش جزوه، پروژه وحتى گزارش فنى که ساختارى کم و بيش متفاوت است آشنا مى شود.
 

پايان نامه به لحاظ نگارش داراى دو وجه قابل تأمل است:
1- مکان نوشتن مطالب در هر صفحه پايان نامه، نحوه حاشيه بندى، شماره گذارى، ارجاعات، صفحات وبخشها، معادلات، تصاوير، جداول و منحنى ها.
2- ترتيب ساختارى ارائه مطالب در جزء جزء پايان نامه. ابعاد حياتى تر و راهگشاى دو محور فوق طى دو فصل مورد تعمق قرار خواهند گرفت.
3-محتوای فصول پايان‏نامه
4،2،1- نحوه تنظيم مطالب: اهم نکاتى که مى بايست در مورد ابعاد کاغذ پايان نامه، نحوه تنظيم و کادربندى براى انعکاس مطالب در روى کاغذ رعايت گردد عبارتنداز:
• از کاغذ مرغوب و در قطع A4 به منظور نگارش پايان نامه استفاده شود. در مواردى که نياز به کاغذ در قطع بزرگتر است،‌ ضمن استفاده از اندازه هاى استاندارد رده A به هنگام ضميمه نمودن کاغذ مربوطه، به اندازه A4 تا شده و حتماً‌داخل صحافى قرار داده شود.
• در تحرير متن، معادلات رياضى، جداول و نمودارها از کامپيوتر و نرم افزارهاى فارسى موجود استفاده گردد.
• اندازه حروف به هنگام استفاده از نرم افزار کامپيوترى، Pt 12 تا 14، بافونت Lotus يا Zar بوده ودر تمام متن يکسان باشد.
• تا حد امکان از عکس و تصوير براى انعکاس مطالب استفاده نشده و از شماتيک هاى گويا بهره گرفته شود.در صورتيکه تصويرى بصورت کپى در پايان نامه ارائه شود، بديهى است بايد کاملا واضح بوده و از کيفيت خوبى برخوردار باشد.
• حواشى بالا و پايين کاغذ به ترتيب 5/2 و 5/2 سانتى متر و از راست و چپ نيز به ترتيب 3 و 2 سانتى متر باشند.صفحات بصورت 18 سطرى و يا 24 سطرى تايپ شوند.
• جملات متن حتى الامکان کوتاه و مطابق قواعد دستور زبان فارسى و بصورت مجهول نوشته شده باشد.
• از نگارش کلمات لاتين در متن پروژه، روى اشکال و جداول خوددارى شود. معادل لاتين پس از مشخص شدن به وسيله شماره اى که بالاى معادل فارسى آن کلمه تايپ مى شود، در زيرنويس پايين صفحه با شماره عدد فارسى آورده شود. در هر صفحه، شماره هاى زيرنويس بصورت دو ستونه در زير نيم خطى درسمت چپ کاغذ، از يک آغاز و به ترتيب افزايش مي‏يابند. بطوريکه در هر سطر از زيرنويس صفحه حداکثر دو کلمه انگليسى معادل تايپ مى گردد که، کلمه اول از سمت چپ و کلمه دوم از ميانه صفحه تحرير مى گردد. ساير کلمات انگليسى نيز در سطور بعدى، به همين ترتيب درج مى شوند. اگر پيدا کردن معادل فارسى براى کلمه اى خاص مثلاً يک مقاله لاتين بسيار مشکل بود ، ‌مى توان تلفظ لاتين کلمه را با حروف فارسى نوشته و در زير نويس اصل کلمه لاتين را نوشت. لازم به ذکر است که در صورت تمايل مي‏توان به جاى استفاده از زير نويس در پايان هر صفحه، از پى نوشت در انتهاى هر فصل استفاده نمود. بديهى است که شماره لغات پى نوشت هرفصل نيز از يک آغاز مي‏شود. پي‏نوشت انتهاى فصل به دليل مشابهت با اصول مقاله نويسى ارجحيت کمترى دارد.
• شماره گذارى صفحات به دو نوع مجزا صورت مى پذيرد. دسته اول صفحات پايان نامه،‌ از صفحه چکيده، تا انتهاى صفحات ليست علائم و اختصارات با حروف الفبا، و به صورت متوالى همچون الف، ب، پ، ت وغيره، دسته دوم صفحات، از صفحه مقدمه تا انتهاى پايان نامه به صورت عددى شماره گذارى مى شوند. روى صفحه اول هر تقسيم اصلى از پايان نامه، مانند صفحه چکيده، صفحه اول فهرست،‌صفحه اول هر فصل و غيره شماره صفحه نوشته نمى شود ولى شماره آن به حساب مي‏آيد. شماره هر صفحه با 5/1 برابر فاصله بين سطرها از پايين کاغذ در وسط سطر به فارسى ساده نوشته مي‏شود.
• در نگارش متن اصلى، عناوين اصلى در وسط سطر، و کليه عناوين فرعى در ابتداى سطر با شماره بندى دو عددى نوشته شود. قبل از شروع هر عنوان اصلى دو سطر، و قبل از شروع هر عنوان فرعى يک سطر خالى منظور شود. عناوين فرعى تر در ابتداى سطر نوشته شده و مطالب بلافاصله بعد از علامت : آغاز مي‏شوند. به هر يک از عناوين اصلى و فرعى تا دو لايه فرعى شماره اى تعلق مى گيرد که، نحوه شماره گذارى آن در فهرست آمده است.
• بين معادلات و نوشته ها يک سطر خالى آورده مى شود. شماره معادله در سمت راست خط ، وشماره جداول و شکلها به ترتيب در بالا وپايين بصورت XX-YY نوشته مى شود. XX شماره فصل و YY شماره معادله مى باشد. درصورتيکه سطر معادله داراى جاى کافى نباشد، از سطر بعدى استفاده مى شود.
• منحنى ها، جداول ، تصاوير و يا اشکال درون کادر بسته قرار گرفته، طرف بالاى آنها مي‏بايست به طرف بالاى کاغذ قرار داده شود. هر يک از منحنى ها، جداول تصاوير و اشکال داراى شماره بوده و در متن به آنها اشاره شود.زيرنويس شکل در قسمت زيرين کادر به فاصله يک خط درج مى شود. توضيح شکل در سمت چپ بعد از شماره تايپ مي‏شود. تدابير مشابهى براى بالانويس جدول رعايت مي‏شود. هر يک از منحنى ها،‌جداول، تصاوير و يا اشکال در طــى متن پايان نامه داراى شمـاره اى مستقل از يکديگر بوده و بصورت متـوالى تا انتهاى هر فصل افزايش مى يابد. لازم به ذکر است که چنانچه تعداد منحنى ها، جداول، تصاوير و يا اشکال در قسمتى از متن بيش از حد معقول باشد جهت تداوم نوشتار مى بايست مجموعه آنها در يک پيوست قرارگيرند. در کليه منحنى ها و نمودارها، هر يک از محورهاى مختصات معرفى شده و واحد مربوطه نيز در کنار محور مختصات درج شود. اين موضوع در مورد سطرها و ستونهاى جــداول نيز صـادق مى باشد. به منظور افزايش کيفيت و دقت نمـودارها، توصيه مى شود که يکى از نرم افزارهاى متداول کامپيوترى مانند EXCELL ، HPG ، HG ، VISIO وغيره در رسم نمودارها مورداستفاده قرار گيرد.
• لازم است کليه محاسبات منحصراً در سيستم آحاد بين المللى SI انجام شود. در موارد استثنايى که به علت محدوديت منابع موجود استفاده از سيستم هاى ديگر آحاد اجتناب‏پذير به نظر مى رسد، ضرورى است که نتايج نهايى هر قسمت از محاسبات را علاوه بر سيستم آحاد مربوطه، پس از تبديل واحد در سيستم SI نيز درج نمود. ضمناً‌ به اين موضوع نيز حتماً‌ توجه شود که در مقابل تک تک نتايج محاسبات، واحد مربوطه بايد ذکر شود.
- ترتيب ساختاری ارائه مطالب نظم و ترتيب در ارائه مطالب و يکسان سازى شيوه،‌علاوه بر افزايش ميزان درک خواننده، سهولت دسترسى و دريافت آنرا ميسر می‏سازد. لذا در اين بخش،‌ضمن بيان مشخصات هر يک از قسمت ها، ترتيب ارائه آنها نيز ذکر شده است.
• جلد پايان نامه پايان نامه، مطابق با نمونه طرح جلد ارائه شده در پيوست اين آئين نامه،‌زرکوب و با جلد سبزرنگ:دکترا ،جلد آبى تيره رنگ: ‌کارشناسى ارشد و جلد مشکى رنگ: کارشناسى مجلد گردد.عنوان پايان نامه با حروف بزرگ و ساير مطالب با حروف کوچک درج شود. در کنار شيرازه نيز صرفاً عنوان و نام تهيه کننده پايان نامه وسال اختتام آن با حروف کوچک زرکوب گردد. Ph.D.Thesis :دکترا ، M.Sc.Thesis :‌کارشناسى ارشد ، B.Sc :‌کارشناسى Ã براى پايان نامه ها ى کارشناسى ،کارشناسى ارشد و دکترا : به منظور حفظ هماهنگى با مقررات جارى مديريت تحصيلات تکميلى دانشگاه از ذکر نام استاد يا اساتيد مشاور روى جلد پايان نامه پرهيز گردد. براى پايان نامه هاى کارشناسي:‌ ذکر نام استاد (اساتيد) راهنما روى جلد پايان نامه بلامانع است. هنگام ذکر مشخصات استاد يا اساتيد راهنما، صرفاً درجه علمى ايشان ، دکتر يا مهندس ذکر شده و سپس نام و نام خانوادگى مربوطه درج مى گردد. از نوشتن عناوين ديگر مانند: آقاى، جناب، استاد وغيره پرهيز گردد. در قسمت زمان ارائه ماه و سال دفاعيه پايان نامه قيد شود. بعنوان مثال: اسفند 1383
• صفحه نخست از آنجا که نام و ياد خدا بهترين سرآغاز براى هر نوشته و کارى مى باشد، بسيار مناسب است که نخستين برگ از پايان نامه به درج کلام الهى «بسم الله الرحمن الرحيم» با رسم الخط زيبا اختصاص يابد که فضل الهى موجب توفيق روزافزون گردد.
• صفحه عنوان در اين صفحه،‌ مطالب روى جلد پايان نامه عيناً تکرار می‏شود، با اين تفاوت که ذکر نام اساتيد راهنما و مشاور الزامى است. - صفحه تقديم (اختيارى) در يک صفحه مستقل بعد از قسمت چکيده،‌برحسب صلاحديد نگارنده به فرد، افراد يا موسسه اى تقديم مى گردد.
• صفحه قدردانى (اختيارى) در اين قسمت، در يک صفحه مجزا بعد از صفحه تقديم نگارنده مراتب قدردانى خود را از اشخاص و يا موسساتى که در تدوين مطلب با فراهم آوردن اطلاعات، امکانات و يا تأمين بودجه همکارى نموده اند، ابراز مى نمايد.
• چکيده پروژه حداکثر در حجمى معادل با 250 تا 300 کلمه تهيه شده و شامل بيان مختصر مسئله مورد بررسى، روش تحقيق و مراحل بکار گرفته شده براى کسب و جمع آورى اطلاعات، نحوه تجزيه و تحليل و نتيجه کلى حاصله مى باشد. خواننده با مطالعه چکيده بايد تشخيص دهد که پروژه موجود دربرگيرنده مطالب مورد علاقه وى مى باشد يا خير؟ تاريخچه و سابقه موضوع در اين قسمت ذکر نشده، بلکه در مقدمه پروژه توضيح داده مى شود. چکيده در يک صفحه مجزا بعد از صفحه عنوان قرار مى گيرد . در بالاى آن به فاصله دو سطر از حاشيه بالاى صفحه در ميانه سطر عنوان پايان نامه نوشته مى شود. در انتهاى چکيده مي‏تواند کلمات کليدى مورد استفاده در پايان نامه به تعداد 5-4 واژه اضافه شود.
• فهرست (مطالب ، جداول و نمودارها) فهرست مطالب :صفحات فهرست بعد از صفحه قدردانى قرار مى گيرند. کلمه " فهرست" در وسط و بالاى کليه صفحات مربوطه تايپ گردد. عناوين اصلى و فرعى در سمت راست و شماره صفحه در حاشيه چپ نوشته شود. شماره عنوان اصلى با خط تيره از عنوان مربوطه جدا مى شود. شماره عناوين فرعى حداکثر بصورت ZZ-YY-XX نوشته مى شود که XX شماره عنوان اصلى و YY يکى از عناوين فرعى XX و ZZ نيز يکى از بخش هاى زيرين YY مى باشد. که البته در فهرست نويسى فقط تا عنوان فرعى دوم (اصلي- فرعي- زيرين) شماره گذارى شده و نوشته مى شود. عناوين اصلى از منتهاى اليه سمت راست هر سطر ، عناوين فرعى به اندازه چهار حرف داخلتر از عنوان اصلى و عناوين فرعى تر به اندازه هشت حرف داخلتر از عنوان اصلى نوشته مى شوند. فهرست تصاوير ونمودارها: راهنماى تصاوير واشکال نيز با درج شماره شکل و شرح آن و صفحه آن جداگانه درج مي‏گردد. فهرست جداول :راهنماى جداول پايان نامه نيز بصورتى که شرح داده شد وبصورت جداگانه بعد از فهرست تصاوير آورده مي‏شود. ترتيبى که در اينجا به جهت ارائه مطالب بيان گرديد به گونه ايست که، همواره در فهرست نويسى «تقديم» حرف «الف» و «مقدمه» شماره«1» را به خود اختصاص مى دهد.
• ليست علائم و اختصارات اين قسمت که قبل از فهرست قرار مى گيرد، ليستى است از کليه علائم و اختصاراتى که در متن بکار رفته است.بايد سعى شود که در متن از علائم استاندارد استفاده شود. نحوه نگارش ليست علائم بدين ترتيب است که در چپ علامت و در سمت راست مفهوم آن درج مى گردد. ترتيب نگارش علائم مطابق با نوع علامت بکار رفته، متفاوت مى باشد . معمولاً‌ نخست حروف انگليسى سپس حرف يونانى نوشته مى شوند . لازم به ذکر است که در کل متن پايان نامه براى نمايش هر پارامتر فيزيکى فقط بايد از يک نماد استفاده کرد. به عنوان مثال براى نمايش دما فقط از يک حرف مانند T استفاده شود.
 

• مقدمه مى بايست شامل موارد ذيل باشد:
1- بيان واضح و کامل مسئله موردبررسى يا هدف مطالعه.
2- بيان دلايل اهميت موضوع و ارزشيابى آن.
3- بيان مختصر تاريخچه کارها و تحقيقات قبلى انجام شده روى موضوع و وضعيت فعلى آن.
4- معرفى و مرور اجزاء‌و بخش هاى پايان نامه. اين مطالب به اين سؤال که چرا اين بررسى يا پايان نامه صورت مى پذيرد پاسخ داده، و نشان مي‏دهد که گامى در جهت تکميل و با رفع نقص فعاليت گذشتگان مى باشد.
5- توضيحات مختصرى در مورد نحوه تجزيه و تحليل مسأله و روشها، نحوه انجام تحقيق ونتايج بدست آمده از آن به نظر مى رسد که ضرورتى نداشته باشد. ü متن اصلى اين بخش از پايان نامه،‌اصل و اساس آن مى باشد. در واقع اين بخش است که به دانش‏پژوهان کمک اصلى مطالعاتى را مى نمايد. بنابراين مطالب آن بايد به صورت واضح،‌منظم و قابل فهم ارائه گردد. بايستى سعى گردد تنها قسمت هايى که مستقيماً با موضوع موردبحث مربوط است آورده شوند. مابقى مطالب به صورت پيوست اضافه گردد. براى مثال اگر آشنايى با بعضى قضايا براى درک مطلب لازم است، ولى اثبات آنها منظور اصلى گزارش نيست به صورت پيوست اضافه شود. برنامه کامپيوترى، طرز استفاده و نمودار آن، نيز در پيوست آورده شود. مگر در مواردى که صورت پروژه عمدتاً‌ در ارتباط با يک برنامه کامپيوترى تعريف شده باشد. بطور کلى اهميت پايان نامه صرفا به نوآورى نگارنده بستگى دارد.لذا از مطالب تکرارى ،کلاسيک و متعلق به ديگران فقط بصورت اختصار کمک گرفته شود. متن اصلى پايان نامه به طور منطقى به پنج فصل حداکثر 200 صفحه A4 تقسيم مى شود، فصل بندى پايان نامه بنا به نظر دانشجو و تاييد استاد راهنما انجام مي‏شود.هر فصل مي‏تواند به چند بخش تقسيم شود. مطالب هر فصل را آنرا مى توان با بيان آن قسمت از تحقيق که فصل بدان اختصاص يافته است ، توضيح مطلب و روش هايى که در رابطه با اين قسمت مورداستفاده قرار گرفته است و بر شمردن نکاتى که بايد کشف و دانسته شود، آغاز نمود. در فصل سوم به طور کامل به محتويات هر يک از فصول پايان نامه خواهيم پرداخت. - بحث، نتيجه گيرى، پيشنهادات نتيجه گيرى با توجه به مطالب عنوان شده به ويژه در مقدمه به نگارش درآيد.مقايسه نتيجه هاى بدست آمده با هدفهاى از قبل تعيين شده در مقدمه ،دستيابى هاى نوين در اين فصل ذکر شده و مورد تجزيه و تحليل قرار مي‏گيرند.
• مراجع پس از اتمام بخش آخر، بايد مراجع درج گردد.بطور کلى چندين شيوه مأخذنويسى مطرح است که، در اينجا به شرح يکى از معروفترين آنها پرداخته مي‏شود. بطور کلى چنانچه براى مطلبى از منبعى استفاده شود، ذکر آن مرجع در ليست مراجع پايان نامه الزامي‏مي‏باشد. در اينگونه موارد مطلبى که مستقيماً از آن منبع نقل شود، بين دو گيومه نوشته مي‏شود و بلافاصله بعد از آن علامت [ ] درج مي‏گردد. در داخل آن شماره منبع مذکور به ترتيب عددى از اول پايان نامه قرار مي‏گيرد.مثلا پانزدهمين شماره منابع استفاده شده بعد از ذکر مطلب مربوطه در داخل گيومه اينگونه آورده مي‏شود: ] 15 [ در قسمت مراجع شماره مرجع در براکت [ ] نوشته مى شود و بعد از آن نام خانوادگى نويسنده سپس حرف اول نام که به وسيله علامت " ، " از يکديگر جدا مى گردند آورده مى شود. در مراجع فارسى نام نويسنده بطور کامل ذکر مي‏شود. اگر موضوع داراى چند نويسنده باشد. نام هاى ايشان با علامت " ، " از هم جدا مى گردد. بعد از نام نويسنده، عنوان کتاب يا مقاله آورده مى شود. و در ادامه چنانچه کتاب يا مقاله مترجم داشته باشد ، نام و نام خانوادگى مترجم ذکر مي‏شود.اگر مطلب مورد نظر از کتاب اخذ شده باشد، نام موسسه انتشاراتى، سال انتشار ، شماره فصل و صفحه يا صفحات مورد رجوع ذکر مى شود. چنانچه مطلب نگاشته شده از مجله باشد جلد ( Vol ) ، شماره ( no )، سال انتشار ، شماره فصل و شماره صفحه خواهد آمد. براى نمونه به مثال‏هاى زير توجه کنيد. [1] طاهرى ، جميل و پاکزاد ، حسين ، موج و پديده هاى ارتعاشى، انتشارات دانشگاه علم وصنعت ايران،1360 ، ص 217-125. [2] - Timoshenko , S . P. , And Gere , J.M. Theory of elastic stability, McGraw –Hill , 1985 , pp. 105 – 115. [3] - Sanders , J.L. , Nonlinear Theories for thin shells , Q. appl. Mech. , Vol 10, No.1 , 1963 , pp. 21-36. ] 3 [ - Griffin , D.S. , Design filmits for buching of elevated temperature components . Proceedings ASME-PVP conference , Hawaii , July , 1989 ,pp. 25-27 . در ترتيب مراجع، ابتدا موارد فارسى، سپس خارجى ها و در نهايت موارد اينترنتى مطرح مي‏شوند. در تخصيص شماره مرجع به مطالب، بايد توجه نمود که چنانچه به يک مرجع چند بار ارجاع داده شود، همان اولين شماره تکرار مى گردد و نيز چنانچه به يک کتاب که قبلاً تحت صفحات خاص، ارجاع شده، مجدداً مراجعه گردد. اگر همان صفحات قبلى مدنظر باشد از همان شماره قبل و در غير اين صـورت يک شماره جــديد تعلق مى گيرد. در ترتيب مراجع، ابتدا مراجع فارسى، سپس صنايع خارجى و در نهايت موارد اينترنتى مطرح مي‏شوند.

• پيوست ها در انتهاى پايان نامه، پيوست ها قرار مى گيرند. همانگونه در متن اصلى ذکر گرديد. پيوست بگونه اى انتخاب مى شود که ضمن نياز به وجود آنها، قرار دادن آنها در متن اصلى باعث از بين رفتن انسجام و پيوستگى مطلب مى گردد. هر پيوست به يک موضوع اختصاص مى يابد. به منظور مرتب نمودن پيوستها، ترتيب زير پيشنهاد مى گردد:
پيوست 1- منحنى هاى حاصل و يا تهيه شده از استاندارد در صورتى که تعداد آنها زياد باشد.
پيوست2- جداول حاصل و يا تهيه شده از استاندارد در صورتى که تعداد آنها زياد باشد.
پيوست 3- اثبات قضايا
پيوست 4- دستورالعمل استفاده از برنامه کامپيوترى تهيه شده
پيوست 5- ليست برنامه کامپيوترى
پيوست 6- نقشه هاى تهيه شده لازم به ذکراست پيوستهاى نرم افزارى داخل جلد در پاکت ويژه اى چسبانده مي‏شوند. در صفحه اول هر پيوست، در بالا و وسط کادر کلمه پيوست و شماره ترتيب آن درج شده و سپس با يک خط فاصله در وسط کادر عنوان مربوط به آن پيوست آورده مى شود.
- چکيده انگليسي: اين بخش حداکثر در يک صفحه ارائه شده و مي‏تواند ترجمه چکيده فارسى باشد.
- فرم داخل جلد به انگليسي: اين فرم دقيقا ترجمه جلد فارسى در ابتداى پايان نامه مي‏باشد.
 

4،2،3- محتواى فصول پايان نامه
فصل اول
• کليات تحقيق
• مقدمه
• هدف
• ضرورت تحقيق
• بيان مسئله
• سوالات تحقيق
• مراحل تحقيق
• عنوان روش تحقيق
• روش جمع آورى اطلاعات
• ابزار جمع آورى اطلاعات
• روش تجزيه و تحليل
• محدوديت هاى احتمالى تحقيق
• تعاريف واژه هاى اصلى تحقيق

فصل دوم
• مرور ادبيات تحقيق اهم مباحث نظرى پيرامون موضوع تحقيق که در يک تا چند بخش جداگانه به نقل قول از منابع معتبر (به همراه آدرس دهى منابع مورد استفاده در متن و درج مشخصات منابع مورد استفاده به ترتيب استفاده در انتهاى فصل درج مى گردد) توسط محقق گردآورى، دسته بندى، تنظيم و نگارش مى يابد.

فصل سوم
• روش تحقيق
• عنوان روش تحقيق
• معرفى روش نمونه بردارى يا بررسى جامعه موردنظر يا روش مطالعه موردى
• (Case Study) چگونگى تعيين اندازه نمونه مورد مطالعه با استفاده از فرمولهاى آمارى و...
• معرفى روشها و ابزار گردآورى اطلاعات کمى يا کيفى
• معرفى الگوها يا مدل مورد استفاده براى تحليل مسئله
• معرفى جزئيات روشهاى تجزيه و تحليل اطلاعات
• روش سنجش اعتبار و پايائى تحقيق کمى و يا صحت و تعميم پذيرى تحقيق کيفى
 

فصل چهارم
• جزئيات مراحل پياده سازى روش تحقيق براى حل مسئله و پاسخگويى به سوالات تحقيق
فصل پنجم
• جمع بندى و نتيجه گيرى و موضوعات پيشنهادى براى تحقيقات آتى
• فهرست منابع و مأخذ
• چکيده لاتين پيوست ها
• پرسشنامه
• جزئيات محاسبات تجزيه و تحليل اطلاعات
• جداول و نمودارهاى اضافى

منبع:  www.daneshju.ir/forum/f452/t23598.html

چگونه پایان نامه بنویسیم و چگونه از پایان نامه دفاع کنیم ؟

  چگونه پایان نامه بنویسیم و چگونه از پایان نامه دفاع کنیم ؟

پایان نامه نحوه نگارش مقالات علمی و پایان نامه   روش تدوین مقالات علمی •مقالات علمی •مقالات تحقیقی   مقالات علمی  این مقالات عموما در پاسخ به فراخوان های علمی تهیه شده و مشتمل بر اطلاعات زیر می باشد : •صفحه عنوان •صفحه بسم ا... •چکیده •فهرست مطالب •مقدمه •متن اصلی •بحث و نتیجه گیری •پی نوشتها •فهرست منابع صفحه عنوان •آرم جمهوری اسلامی ایران •عنوان مدیریت منطقه •نام مدرسه •نام فراخوان •موضوع تحقیق •نام و نام خانوادگی محقق •ماه و سال تهیه اثر   چکیده •موضوع یا هدف •نتایج مطالعات دیگران •نتیجه گیری محقق   مقدمه •تشریح موضوع پژوهش •سوالات •اصطلاحات •کلید واژه ها متن اصلی شامل مطالبی که محقق از •کتاب ها •مجلات •پایان نامه ها •اینترنت و ... بدست می آورد .   منبع نویسی در متن عموما به شکل زیر انجام می شود : (نام و نام خانوادگی مولف اثر،تاریخ انتشار،شماره صفحه ای که مطالب از آن استخراج شده) مثال : –تراشه 440 ام ایکس برای سلرون های رایانه ای کیفی طراحی شده اند و قادر به شبیه سازی کارت صوتی و مودم به صورت نرم افزاری هستند . (صارمی راد،1380،ص47) بحث و نتیجه گیری در این بخش ابتدا محقق به بیان سوالات پژوهش پرداخته و سپس هر یک را با عنایت به مطالبی که از منابع اطلاعاتی به دست آورده پاسخ می دهد. محقق می تواند استنباط های شخصی خود را در این بخش ارائه نماید .   •پی نوشتها –کلیه کلمات خارجی مانند نام افراد و واژگان تخصصی در این بخش قرار می گیرند .همچنین می توان توضیحات اضافی مربوط به متن اصلی را در بخش پی نوشتها ارائه داد . •فهرست منابع –منابع مورد استفاده محقق (که در متن مقاله به آنها اشاره شده) به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسنده ارائه می شوند . دسته بندی : چگونه پایان نامه بنویسیم؟  آئين نگارش پايان نامه هاى کارشناسى ، کارشناسى ارشد و دکتري   در اين بخش شکل و شيوه اى يکسان در نگارش پايان نامه ارائه مي‏گردد که رعايت آن ضرورى است ومنجر به ارزيابى کفايت مطلوب پايان نامه خواهد شد.رعايت اين نکات موجب انتقال پيام مطلوب تر شده ، و دانشجو با روش ‏ هاى استاندارد تدوين پايان نامه، نگارش جزوه، پروژه وحتى گزارش فنى که ساختارى کم و بيش متفاوت است آشنا مى شود.  پايان نامه به لحاظ نگارش داراى دو وجه قابل تأمل است: 1- مکان نوشتن مطالب در هر صفحه پايان نامه، نحوه حاشيه بندى، شماره گذارى، ارجاعات، صفحات وبخشها، معادلات، تصاوير، جداول و منحنى ها. 2- ترتيب ساختارى ارائه مطالب در جزء جزء پايان نامه. ابعاد حياتى تر و راهگشاى دو محور فوق طى دو فصل مورد تعمق قرار خواهند گرفت. 3-محتوای فصول پايان‏نامه 4،2،1- نحوه تنظيم مطالب: اهم نکاتى که مى بايست در مورد ابعاد کاغذ پايان نامه، نحوه تنظيم و کادربندى براى انعکاس مطالب در روى کاغذ رعايت گردد عبارتنداز: • از کاغذ مرغوب و در قطع A4 به منظور نگارش پايان نامه استفاده شود. در مواردى که نياز به کاغذ در قطع بزرگتر است،‌ ضمن استفاده از اندازه هاى استاندارد رده A به هنگام ضميمه نمودن کاغذ مربوطه، به اندازه A4 تا شده و حتماً‌داخل صحافى قرار داده شود. • در تحرير متن، معادلات رياضى، جداول و نمودارها از کامپيوتر و نرم افزارهاى فارسى موجود استفاده گردد. • اندازه حروف به هنگام استفاده از نرم افزار کامپيوترى، Pt 12 تا 14، بافونت Lotus يا Zar بوده ودر تمام متن يکسان باشد. • تا حد امکان از عکس و تصوير براى انعکاس مطالب استفاده نشده و از شماتيک هاى گويا بهره گرفته شود.در صورتيکه تصويرى بصورت کپى در پايان نامه ارائه شود، بديهى است بايد کاملا واضح بوده و از کيفيت خوبى برخوردار باشد. • حواشى بالا و پايين کاغذ به ترتيب 5/2 و 5/2 سانتى متر و از راست و چپ نيز به ترتيب 3 و 2 سانتى متر باشند.صفحات بصورت 18 سطرى و يا 24 سطرى تايپ شوند. • جملات متن حتى الامکان کوتاه و مطابق قواعد دستور زبان فارسى و بصورت مجهول نوشته شده باشد. • از نگارش کلمات لاتين در متن پروژه، روى اشکال و جداول خوددارى شود. معادل لاتين پس از مشخص شدن به وسيله شماره اى که بالاى معادل فارسى آن کلمه تايپ مى شود، در زيرنويس پايين صفحه با شماره عدد فارسى آورده شود. در هر صفحه، شماره هاى زيرنويس بصورت دو ستونه در زير نيم خطى درسمت چپ کاغذ، از يک آغاز و به ترتيب افزايش مي‏يابند. بطوريکه در هر سطر از زيرنويس صفحه حداکثر دو کلمه انگليسى معادل تايپ مى گردد که، کلمه اول از سمت چپ و کلمه دوم از ميانه صفحه تحرير مى گردد. ساير کلمات انگليسى نيز در سطور بعدى، به همين ترتيب درج مى شوند. اگر پيدا کردن معادل فارسى براى کلمه اى خاص مثلاً يک مقاله لاتين بسيار مشکل بود ، ‌مى توان تلفظ لاتين کلمه را با حروف فارسى نوشته و در زير نويس اصل کلمه لاتين را نوشت. لازم به ذکر است که در صورت تمايل مي‏توان به جاى استفاده از زير نويس در پايان هر صفحه، از پى نوشت در انتهاى هر فصل استفاده نمود. بديهى است که شماره لغات پى نوشت هرفصل نيز از يک آغاز مي‏شود. پي‏نوشت انتهاى فصل به دليل مشابهت با اصول مقاله نويسى ارجحيت کمترى دارد.   دسته بندی : چگونه پایان نامه بنویسیم؟  نحوه تدوین پایان نامه     *       بخش ها و ترتیب آنها    *       شیوه نگارشکاغذ و چاپ    *       فاصله گذاری و حاشیه بندی    *       جدول ها و شکل ها    *       پی نویس    *       درج کلمات خارجی در متن فارسی    *       روابط ریاضی و فرمول ها    *       نحوه ارجاع در متن و فهرست منابع و مآخذ    *       مشخصات جلد پایان نامه و رساله    *       تکثیر پایان نامه        1. بخش ها و ترتیب آنها پایان نامه هایی که به اداره تحصیلات تکمیلی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) تحویل می گردند، باید حاوی بخشهای نامبرده ذیل، به ترتیب ذکر شده باشند :     *       صفحه آغازین با نام و یاد خدا    *       صفحه    *       عنوان    *       صفحه تصویب عنوان پایان نامه توسط هیأت داوران    *       اهدا )اختیاری(    *       چکیده فارسی (حداکثر 300 واژه(    *       تقدیر و تشکر (اختیاری(    *       فهرست مطالب (شامل عناوین اصلی و فرعی فصل ها، عنوان کتابنامه و عناوین پیوست ها)    *       فهرست جدول ها (در صورت وجود(    *       فهرست شکل ها (در صورت وجود(    *       فهرست علایم و اختصارات (در صورت وجود(    *       متن اصلی (حدود 150 صفحه و در برخی موارد برای بعضی رشته ها حداکثر 150 برگ دو رو نوشته شود.)    *       پی نویس ها (در صورت وجود با دو نمره قلم کوچکتر از متن)    *       منابع و مآخذ    *       فهرست اعلام (اختیاری)    *       پیوست ها (در صورت وجود)    *       چکیده انگلیسی (حداکثر 300 واژه)    *       صفحه عنوان انگلیسی  2. شیوه نگارش نگارش پایان نامه باید با نرم افزار Word و با قلم هایی باشد که در هر صفحه حداکثر 24 سطری، حدود 300 کلمه را دربرگیرد. همچنین قواعد و مشخصات تصریح شده در این دستورالعمل باید رعایت شود.  3. کاغذ و چاپ کلیه قسمتهای پایان نامه باید روی کاغذ سفید مرغوب با ابعاد 29/7 × 21/0 سانتیمتر (کاغذ A4) ماشین نویسی شود. کاغذ باید پرتره بوده و نوع قلم مورد استفاده در تمامی متن یکسان باشد. در صورت وجود نقشه ها و نمودارهای بزرگتر از کاغذ A4، حداکثر روی کاغذ A3 و با تاشدگی مناسب در مجموعه پایان نامه قرارگیرد.4. فاصله گذاری و حاشیه بندی  دسته بندی : چگونه پایان نامه بنویسیم؟  راهنماي ثبت، نگارش دفاع وارزشيابي پايان نامه هاي تحقيقاتي   بسمه تعالي   1- پايان نامه بخشي از دوره دكتراي عمومي دندانپزشكي است كه طي آن دانشجو موظف است در يك زمينه مربوط به رشته تحصيلي خود تحت نظر استاد راهنما به تحقيق بپردازد. 2- دانشجويان دوره دكتري عمومي دندانپرشكي مي بايست پس ازگذراندن 120 واحد درسي دوره دكتري عمومي دندانپزشكي تايكسال موضوع پايان نامه خودرا انتخاب وبه ثبت برسانند.     *        تبصره: به دانشجوياني كه موضوع پايان نامه خود رادرمدت مقرربه ثبت نرسانند، تازمان ثبت موضوع پايان نامه، واحددرسي جديد ارائه نخواهدشد. 3- استاد راهنما باپيشنهاد دانشجو، موافقت استاد راهنما وتاييد گروه آموزشي مربوطه وتصويب شوراي پژوهشي دانشكده مربوطه تعيين مي گردد.     *        تبصره : رتبه استاد راهنما حداقل استادياري است . درموارد استثنائي باتاييد شوراي پژوهشي دانشكده مي توان ازاعضاي هيات علمي مربي نيز به عنوان استاد راهنما استفاده نمود.    *        تبصره : درموارد خاص وباتصويب شوراي پژوهشي دانشكده وبه منظور انجام تحقيقات بين بخشي دانشجو مي تواند بيش از يك استاد راهنما داشته باشد. 4- درصورت لزوم به پيشنهاد استاد راهنما يك نفر از اعضاي هيات علمي يامتخصصان ومحققان برجسته، پس ازتائيد شوراي پژوهشي دانشكده به عنوان استاد مشاور تعيينمي شود.     *        تبصره : سقف تعداد پايان نامه هاي دوره دكتراي عمومي دندانپزشكي كه به طور همزمان توسط هراستاد راهنما هدايت مي شوند ازفرمول تقسيم تعدادكل دانشجويان ورودي درهرسال به تعداد كل اعضاي هيات علمي دانشكده مربوطه ضرب درعدد2 بدست مي آيد. دردانشكده هايي كه تعداد اعضاء هيات علمي زياد است وبافرمول فوق سقف پايان نامه هرعضو هيات علمي عددكمي خواهدشد، هرعضو هيات علمي براساس مرتبه دانشگاهي وي وباتصويب شوراي پژوهشي دانشكده ، حداكثر 3 پايان نامه دانشجويان باسال ورودي يكسان رابه طور هم زمان مي تواند راهنمايي نمايد. 5- انتخاب موضوع پايان نامه بايستي باهدايت استاد راهنما باشد. 6- موضوع پايان نامه نبايد تكراري باشد به اين معنا كه پايان نامه باعنوان مشابه يامتفاوت ولي محتواي يكسان در5 سال اخير دردانشگاه ذيربط گرفته نشده باشد.     *       تبصره : درموارد خاص وبانظر شوراي پژوهشي دانشكده ، درموضوعاتي كه ممكن است نياز به تحقيق مجدد دركمتر ازفاصله زماني فوق باشد، اخذ پايان نامه باعنوان ومحتواي مشابه بلامانع است . 7- هردانشجو بايد يك موضوع رابعنوان پايان نامه انتخاب نمايد.     *       تبصره: انتخاب موضوع پايان نامه توسط گروهي ازدانشجويان (حداكثر 3 نفر ) پس ازتائيد استاد راهنما وتصويب شوراي پژوهشي دانشكده به شرط رعايت موارد ذيل مجاز      مي باشد. الف: حجم واهميت موضوع تحقيق باتعداددانشجويان تناسب داشته باشد. ب: تقسيم بندي موضوع تحقيق به گونه اي باشد كه هريك ازدانشجويان ذيربط بتوانند انجام بخش مستقلي ازپايان نامه راعهده دار شوند. 8- جهت ثبت موضوع پايان نامه بايد مراحل ذيل طي شود. الف: انتخاب موضوع پايان نامه باهدايت استاد راهنما ب: بررسي تكراري نبودن موضوع پايان نامه توسط معاونت پژوهشي دانشكده ج: تصويب طر ح پيشنهادي پايان نامه درگروه آموزشي مربوطه د: ارائه طرح پيشنهادي پايان نامه ازطرف گروه به معاونت پژوهشي دانشكده جهت تصويب درشوراي پژوهشي دانشكده ه: ابلاغ مصوبه شوراي پژوهشي دانشكده به استاد راهنما جهت شروع پايان نامه     *       تبصره: فاصله زمان ثبت موضوع پايان نامه تازمان دفاع ازآن نبايد كمتر ازيكسال باشد.   9- هرپايان نامه بايد حاوي موارد زيرباشد: الف: چكيده به زبان فارسي وانگليسي (اهميت وزمينه كار ، مواد وروش ، نتايج ونتيجه گيري) ب: مقدمه (دلايل اهميت موضوع پژوهش ، اطلاعات كلي درزمينه پژوهش واهداف پژوهش) ج: بررسي متون د: روش كار (نوع پژوهش، محيط ومواد پژوهش ، حجم نمونه وروش نمونه گيري ، روش جمع آوري اطلاعات ، روش تجزيه وتحليل داده هاوانواع آزمون هاي آماري ومراحل انجام كار) ز: نتايج ( استفاده از آزمون هاي آماري ، جداول ، نمودارها وبيان نتايج) و: بحث ونتيجه گيري (بررسي نتايج حاصله، مقايسه نتايج باساير مطالعات ، بررسي علت تفاوت نتايج پژوهش باساير مطالعات ، بررسي نقايض ومحدوديت هاي پژوهش ، نتيجه گيري نهايي وارائه پيشنهادات) ه: مراجع 10: نگارش پايان نامه به زبان انگليسي بلامانع مي باشد ولي لازم است علاوه برچكيده به زبان انگليسي، چكيده به زبان فارسي نيز داشته باشد. 11: هيات داوران كه مسئوليت تصميم گيري تهايي در مورد پايان نامه ها رابرعهده دارند از اعضاي زير تشكيل مي شود:    1.        استاد راهنما   2.        استاد مشاور (درصورت وجود)   3.        نماينده شوراي پژوهشي دانشكده   4.        نماينده گروه آموزشي مرتبط باپايان نامه   5.        يك عضو ازاعضاي هيات علمي يامحققان ، متخصصان وصاحب نظران به انتخاب گروه آموزشي مربوطه     *       تبصره : مرتبه علمي استاد راهنما واعضاي هيات علمي بايد حداقل استادياري باشد، درشرايط خاص پس ازتائيد شوراي پژوهشي دانشكده مي تواند مربي باشد . درخصوص محققان ومتخصصان وصاحب نظران داشتن مدرك دكتري تخصصي الزامي است . 12- ارزشيابي پايان نامه ها توسط هيات داوران درمقياس نمره گذاري ازصفر تابيست صورت مي گيرد وباتوجه به نمرات مربوط به چهار درجه به شرح ذيل متمايزمي شوند.          1.             عالي پايان نامه هاي بانمره 19 تا 20         2.             بسيار خوب پايان نامه هاي بانمره 17 تا99/18         3.             خوب پايان نامه هاي بانمره 14تا99/16           *             غيرقابل قبول پايان نامه هاي بانمره كمتراز14     *        تبصره : پايان نامه هايي مي توانند درجه عالي راكسب نمايند كه تحقيقاتي بوده ويادريكي ازمجلات علمي معتبر داخل ياخارج ازكشور به صورت مقاله چاپ شده ويااخذ پذيرش چاپ رادراين مجلات ارائه نمايند. بديهي است كه ارائه مقاله ويااخذ پذيرش چاپ مقاله بايد قبل از دفاع ازپايان نامه وتعيين نمره نهايي صورت گيرد. 13- كليه دانشجويان موظف به دفاع ازپايان نامه خود درآخرين نيمسال تحصيليمي باشند وچنانچه دانشجو درچهار چوب سنوات مجاز تحصيلي نتواند ازپايان نامه خوددفاع ونمره قبولي كسب نمايد، علي رغم اينكه گليه واحدهاي درسي دوره آموزشي مربوطه راباموفقيت گذرانده باشد، اخراج خواهدشد. 14- تعدادواحدها ونمره پايان نامه دانشجويان درآخرين نيمسال تحصيلي ثبت شده ودانشجو ازرعايت حداكثر واحدهاي مجاز درآخرين نيمسال تحصيلي معاف است. 15- زمان فارغ التحصيلي دانشجو، زماني است كه تمامي واحدهاي درسي خودرا ازجمله پايان نامه را گذرانده باشد(هركدام كه موخر باشد) 16- كليه حقوق مكتسب ازپايان نامه متعلق به دانشگاه است. 17- يك نسخه ازخلاصه هرپايان نامه مي بايست به حوزه معاونت تحقيقات وفناوري وزارت متبوع جهت بهره برداري واطلاع رساني به ديگر مراكز ارسال گردد. 18- رساله باتوجه به مشخصات برنامه وسرفصل دروس دوره دكتراي عمومي دندانپزشكي مصوب هفتمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 31/2/79 به رساله 4،3.2.1به شرح ذيل ميباشد: رساله 1: ميزان حداقل آموزش : (Requirement): - نگارش طرح مقدماتي تحقيق (پروپوزال) باهدايت استادراهنما - تصويب پروپوزال وعنوان تحقيق درمرجع مربوطه - ثبت عنوان تحقيق (رساله) دراداره آموزش دانشكده رساله 2: ميزان حداقل آموزش : (Requirement): - انجام تحقيق مطابق مواد وروشهاي مصوب به سرپرستي استاد راهنما - ارائه گزارش مكتوب ازپيشرفت تحقيق به استاد راهنما رساله 3: ميزان حداقل آموزش : (Requirement): - انجام تحقيق مطابق مواد وروشهاي مصوب به سرپرستي استاد راهنما ارائه گزارش مكتوب ازپيشرفت تحقيق به استاد راهنما رساله 4: ميزان حداقل آموزش : (Requirement): - انجام واتمام تحقيق مطابق مواد وروشهاي مصوب به سرپرستي استاد راهنما - نگارش رساله باتاييد نهايي استاد (آماده دفاع بودن) - دفاع ازرساله (واداي سوگند) (ارزشيابي رساله 1و2و3 توسط استاد راهنما ورساله 4 توسط هيئت داوران انجام مي گيرد.) 19- عنوان پايان نامه واستاد راهنما پس ازتصويب غيرقابل تغيير ميباشد.درشرايط خاص باتصويب شوراي آموزشي دانشكده ميسر خواهدبود. 20- استاد راهنماي اول بايستي ازكادر هيات علمي دانشكده دندانپزشكي مشهد باشد. 21- اضافه كردن استاد راهنماي سوم مي بايست باتائيد شوراي گروه وتصويب شوراي آموزشي دانشكده باشد. 22- پايان نامه هايي كه دواستاد راهنما دردوگروه آموزشي مختلف نياز دارد بايستي درجلسه گروه آموزشي استاد راهنماي اول ودرحضور استاد راهنماي دوم درگروه مطرح وبتصويب برسد. 23: پايان نامه هايي كه مروري باشند حداكثر سقف نمره اي كه مي توانند كسب نمايند 5/18 مي باشد. 24- اعضاي كادر هيئت علمي كه تعهدات قانوني خودرا بصورت (ضريب K) آموزشيمي گذرانند درسال اول تنها يك پايان نامه (بعنوان استاد راهنماي دوم)ودرسال دوم دو پايان نامه( بعنوان استاد راهنماي اول يادوم) ودرسال سوم طبق آيين نامه ودستور العمل اجرايي مي توانند راهنمايي پايان نامه دانشجويان عمومي را بعهده گيرند. 25- كادرهيات علمي كه شرايط راهنماي پايان نامه را داشته باشند مي توانند حداكثر دو پايان نامه را بعنوان استاد راهنماي اول (شامل : حداكثريك تخصصي ويك عمومي ويا دوعمومي ) ويك پايان نامه را بعنوان استاد راهنماي دوم (تخصصي ياعمومي )درهرسال تحصيلي برعهده گيرند. تذكر: *رديف 1 تا18 اين آئين نامه طبق آيين نامه ودستورالعمل اجرايي پايان نامه هاي دكتراي عمومي دندانپزشكي مصوب بيست وپنجمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 23/12/82علوم پزشكي ميباشد. * رديف 19 تا 23 مصوبه شوراي آموزشي دانشكده مورخ 7/10/84 ميباشد .  نحوه نگارش پايان نامه - تايپ پايان نامه مي بايست در نهايت سادگي بوده و از اضافه كردن مطالب و طرحهاي غير ضروري بپرهيريد. - -. هر صفحه پايان نامه مي بايست حداقل 24 سطر داشته و حداكثر شماره فونت آن 14 باشد. هرپايا ن نامه بايد شامل موارد ذيل باشد: - عنوان به زبان فارسي وانگليسي (2صفحه) - تقديروتشكر(حداكثر2صفحه) ( Acknowledgement ) - فهرست مطالب ، تصاوير ، جداول ونمودارها - خلا صه فارسي و انگليسي ( Abstract) - بخش اول: مقدمه و مروري بر متون ( Introduction & Review of Literatures ) - بخش دوم: مواد و روش كار ( Methods & Materials) - بخش سوم: يافته ها ( Results ) - بخش چهارم: بحث ( Discussion ) - بخش پنجم : نتيجه گيري ( Conclusion ) - منابع ( References ) - ضميمه( در صورت نياز ) عنوانTitle بايد كوتاه، مختصر، مفيد، كامل و جامع باشد. - عنوان بهتر است به شكل عبارت نوشته شود. - از به كار بردن مخفف در عنوان پرهيز گردد مگر مخفف كلمه مورد نظر بسيار معروف و رايج باشد مانند : PH - در صورت استفاده از اعداد در عنوان اگر صد و يا كمتر از آن باشد بصورت حرفي و بزرگتر از صد به صورت عددي نوشته شود. - در مطالعات توصيفي حتما زمان و مكان در عنوان ذكر گردد. - عنوان فارسي در صفحه اول پشت جلد و عنوان انگليسي در صفحه آخر بلافاصله پشت جلد آورده شود.   تقدير و تشكرAcknowledgement - ضروري است از كليه كساني كه در اين تحقيق به نحوي سهيم بوده ولي در تاليف نقشي نداشته اند با ذكر نوع همكاري آنان، تقدير و تشكر گردد. - از كمكهاي فني و تكنيكي، حمايتهاي مالي و مادي تشكر شود. - در مجموع از دو صفحه تجاوز ننمايد. - لازم است مطالب اصلي و سر فصلهاي پايان نامه به همراه صفحه مربوطه آورده شود. در صورت استفاده از جداول و نمودار لازم است عنوان كامل آنها به همراه صفحه مربوطه ذكر گردد. فهرست مطالب - لازم است مطالب اصلي و سر فصلهاي پايان نامه به همراه صفحه مربوطه آورده شود. در صورت استفاده از جداول و نمودارها لازم است عنوان كامل آنها به همراه صفحه مربوطه ذكر گردد. چكيده يا Abstract با توجه به اينكه خلاصه يا چكيده، در واقع مهمترين و پرخواننده ترين قسمت يك مقاله است ، لازم است نويسنده نهايت سعي خود را براي نگارش خلاصه اي كه واجد شرايط ذيل باشد به كار برد. افعال مورد استفاده بهتر است در زمان گذشته و سوم شخص باشد. از آوردن جزئيات پرهيز گردد. از جدول و نمودار و تصاوير، اصطلاحات و محففها استفاده نشود. شماره رفرنس ذكر نشود. خلا صه اي چند سطري از مقدمه و هدف،مواد و روشها ،يافته ها و نتيجه گيري طرح تحقيقاتي در پاراگرافهاي مجزا و مشخص آ ورده شود. از نظر فضاي اشغال شده، خلاصه معمولا نبايد بيش از سي سطر باشد. Abstract عينا ترجمه خلاصه فارسي به انگليسي مي باشد. خلاصه فارسي بلافاصله قبل از مقدمه آورده شود. Abstractدر آخر پايان نامه در صفحه دوم از پشت جلد باشد.   مقدمهو مروري بر متون Introduction & Review of Literature - اين بخش شامل : مقدمه ، مروري بر متون ، بيان مسأ له و هدف طرح تحقيقاتي مي باشد. - بخشهاي بيان مسأ له و هد ف به صورت پاراگرافهاي مجزا و عنوان مشخص آورده شود. - هدف از نگارش مقدمه معرفي تحقيق بصورت منطقي و قابل درك براي خوانندگان مي باشد. - خواننده پس از مطالعه مقدمه بايد بداند كه اساس پايه هاي تحقيق چه بوده و چرا اين تحقيق مهم است و چگونه انجام شده است. - مقدمه بايد جامع و كامل باشد. - ابتدا مي بايست نويسنده با توصيف مختصري از موضوع مورد مطالعه به بيان مشكل پرداخته و اهميت مشكل و راههاي حل آن را بيان نمايد. - سپس مروري بر تحقيقات انجام شده در زمينه موضوع مورد پژوهش آورده شود. - در مروري بر مقالات سعي شود از مقالات در سطح عالي استفاده شود. - مقدمه جاي بيان اطلا عات گسترده و غير اختصاصي نيست. - حتي الامكان از جداول و تصاوير استفاده نگردد. - از نظريه ها و عبارتهاي شخصي استفاده نگردد. - محقق سعي نمايد از مقالاتي نام ببرد كه شخصاُ از آنها استفاده كرده است. - معيار منابع براساس مقالات ، خلاصه مقالات و كتب معتبر دنيا و پايان نامه هاي دفاع شده مي باشد. - مطالب موجود در سايتهاي مختلف اينترنتي نمي تواند به عنوان منبع قرار گيرد. مواد و روشها Methods and Materials - هدف از نگارش اين بخش، شرح نسبتا كاملي از متدولوژي تحقيق مي باشد به نحوي كه پژوهشگر ديگري بتواند روش تحقيق مورد نظر را بدون هيچ مشكلي تكرار كند. - اهميت ديگر اين قسمت اين است كه خواننده مي خواهد بداند تا چه اندازه روش كار مورد استفاده در اين تحقيق و نتايج بدست آمده قابل اعتماد مي باشد. - در صورت انجام مطا لعه مقدماتي( Pilot Study) شرح مختصري از آن ضروري است. - به طور واقع نحوه انتخاب موضوع مورد مطالعه، نوع مطالعه (توصيفي-تحليلي- مورد مشاهده- كومورت-تجربي- نيمه تجربي- يك سري كور و يا دو سري كور Double Blind) مشخص گردد. - بر اساس نوع مطا لعه نحوه نمونه گيري (تصادفي يا غيرتصادفي) ،زمان و مكان اجراي تحقيق ،ملاك انتخاب ويا عدم انتحاب نمونه هاي مورد پژوهش و حجم نمونه نوشته شود. - جزئيات مواد مورد استفاده و لوازم به كار گرفته شده به همراه كارخانه سازنده مواد و يا دستگاههاي مورد استفاده ذكر گردد. - نحوه جمع آوري اطلاعات نوشته شود. جمع آوري اطلاعات از طريق مصاحبه، مشاهده، پرسشنامه، يا از روشهاي ويژه اي كه استفاده شده توضيح داده شود. - مداخلات انجام شده، نوع مداخله يا تجربه اي كه برروي هريك از نمونه ها انجام گرفته است با دقت توضيح داده شود. - روشهاي اندازه گيري، دقت و حساسيت وسيله مورد اندازه گيري بيان گردد. - حتي الا مكان مي بايست Validity وReliability وسيله اندازه گيري( مثل پرسشنامه ) ذكر گردد. اگر از روشهاي استاندارد و يا پرسشنامه استاندارد استفاده شده است تنها ذكر نام منبع آن كافي است. - آزمونهاي آماري، روشهاي آماري كه براي تاييد و تغيير نتايج مطالعه به كار رفته است بيان گردد. - ذكر برنامه هاي كامپيوتري مورد استفاده در تحليلهاي آ ماري ضروري است. - عبارات تخصصي آماري، كلمات مخفف و نشانه ها به طور كامل تعريف شوند. - مسائل اخلاقي رعايت شده در مطالعات انساني و حيواني ذكرگردد. يافته هاResults - از تكرار مواد و روشهاي استفاده شده در اين بخش بپرهيريد. - يافته هاي تحقيق مي بايست به صورت مفصل و روشن بيان گردد و از به كاربردن الفاظ و عبارات دوپهلوئي كه معناي روشني ندارند، پرهيز شود. - نوع آزمون آماري مورد استفاده مي بايست ذكر گردد. - نتايج آزمون آماري مي بايست بدون هيچگونه تعبير و يا تفسيري بيان گردد. اگر شاخصها عدد هستند، به دقت شرح داده شوند. - در صورتي كه ضمن مطالعه تعدادي از نمونه ها حذف مي شود ذكر علت آن ضروري است. - معمولا گزارش ميانگين بدون شاخصهاي پراكندگي فاقد ارزش مي باشد و به جاست كه ميانگين به صورت (±) انحراف معيار و يا خطاي استاندارد ذكر گردد. - اگر از آمار تحليلي استفاده شده است ضريب همبستگي، نسبت شانس و ساير نتايج بيان شود. - اگر مي توانيد يافته هاي خود را به سادگي و بدون ابهام در متن بكار ببريد ازتكرار آن به صورت جدول و يا نمودار خودداري نماييد. - هنگامي كه تعداد زيادي داده عددي وجود دارد و تفاوت آنها آنقدر بارز نيست كه اگر به شكل نمودار در آيد قابل توجه باشد، بهتر است آنها را در جدول بيان نماييد. - عنوان جدول بالاي آن و عنوان نمودار و توضيح تصاوير زير آن نوشته مي شود. اين نوشته بايد در حدي باشد كه خواننده نياز به متن براي توضيح جدول و يا شكل پيدا نكند. همچنين نشانه هاي درون تصوير و زير نويس كاملا تنظيم شود. - محل جدول متناسب با موضوع در متن آورده شود. در موارد زير نتايج به صورت تصاوير و نمودار آورده مي شود: · تعيين مقادير يك متغير وابسته برحسب مقادير متفاوت از متغير مستقل داده هاي يك متغير درمناطق مختلف - عنوان واحدهاي اندازه گيري متغيرهاي نمايش داده شده روي خطوط عمودي و افقي نوشته شود. - متغير مستقل براي محور افقي (X) و متغير وابسته برروي محور عمودي (Y) نوشته شود. بحث Discussion - اين بخش بايد يافته هاي اصلي مطالعه را بيان كند و بر جنبه هاي تازه و مهم بررسي انجام شده و نتايجي كه مي توان از آنها گرفت بدون تكرار مطالب ذكر شده در قسمتهاي ديگر تاكيد شود. - نويسنده در اين قسمت از ميان نتايج ارائه شده پاسخي را براي سئوالاتي كه در مقدمه بيان كرده است پيدا نمايد. - آثار و اهميت يافته هاي به دست آمده و محدوديتهاي آن را توضيح دهد. - يا فته هاي اين تحقيق را با يافته هاي مشابه در ساير مطالعات قياس نمايد و دلايل احتمالي آن را شرح دهد. - اگر شواهد مغاير يا نقض كننده اي براي نتايج تحقيق در ساير منابع وجود دارد آنها را بيان نمايد و دلايل احتمالي آن را ذكر نمايد. - موارد كاربرد عملي و قابليت تعميم پذيري نتايجي را كه به دست آورده توضيح دهد. نتيجه گيري Conclusion - نويسنده مي بايست در اين قسمت نتايج كاربردي مطالعه خود را به صورت كليدي بيان نمايد. - در اين قسمت پيشنهادات و راهنمايي را براي ادامه تحقيق يا رهنمودهايي را جهت تكميل آن به خوانندگان خود ارائه دهد.   منابع References - از نظريه ها و عبارتهاي شخصي به عنوان منبع نمي توان استفاده كرد. - محقق سعي نمايد از مقالاتي نام ببرد كه شخصا از آنها استفاده كرده است. - معيار منابع براساس مقالات ، خلاصه مقالات و كتب معتبر دنيا و پايان نامه هاي دفاع شده مي باشد. - مطالب موجود در سايتهاي مختلف اينترنتي نمي تواند به عنوان منبع قرار گيرد. الف) استناد آوري و يا نحوه نگارش منابع مورد استفاده - استفاده از منابع در حقيقت براي مستند كردن نوشته و افزودن اعتبار آن مي باشد. - دو سيستم عمده براي استناد آوري وجود دارد: 1) سيستم هار وارد: - در اين سيستم هنگامي كه شما جمله اي را از يك منبع مورد استفاده قرار مي دهيد، در انتهاي جمله نام نويسنده و سال انتشار منبعي كه برآن استناد كرده ايد ذكر مي نمايند (مثلا Stanley 1985) - در اين سيستم فقط نام فاميل نويسنده نوشته مي شود و ذكر نام كوچك و يا حتي حرف اول آن ضروري نيست. - اگر مقاله دو نويسنده دارد داخل پرانتز اسم هر دو به ترتيب حروف الفبا نوشته مي شود و اگر بيش از دو نويسنده را دو اسم اول را نوشته و بقيه et al گذاشته شود. مثلا( Stanley etal 1990) - در قسمت معرفي منابع اسامي منابع مورد استفاده به ترتيب حروف الفبا نوشته مي شود. از آوردن نام منابعي كه در متن استفاده نشده، خودداري گردد. 2) سيستم ونكور (Vancouver) - در اين سيستم استنادآوري براي هر جمله كه از منابع ديگر در متن مي آيد به ترتيب استفاده در متن شماره مي دهيم مثلا (1). - ترتيب نوشتن منابع به همان ترتيبي است كه در متن مورد استفاده قرار مي گيرد. ب) فهرست منابع: - ترتيب نوشتن مشخصات يك منبع در هر دو سيستم استنادآوري يكسان است. ج) نحوه نگارش منابع زمانيكه از يك مقاله استفاده شده است: - اسم فاميل نويسنده، حرف اول اسم كوچك، عنوان مقاله، عنوان مجله، سال انتشار، شماره سريال (جلد)، صفحه شروع و ختم مقاله نوشته مي شود. - در مورد نام مجله بايد از اختصاراتي استفاده شود كه درايندكس مديكري براي مجلات استفاده شده است. به عنوان مثل Journal of Endodontics به صورت خلاصه J Endodon نوشته مي شود. - در صورتيكه نويسندگان مقاله پنج نفر و يا كمتر باشند مي بايست اسامي تمام نويسندگان ذكر گردد. در صورتي كه بيش از پنج نفر باشند، اسم دو نفر اول آورده شده و سپس از كلمه et al استفاده مي شود. 1) Stanley M, Pashley D. Vltrastractural study of dental pulp. J Endodon 1995; 18: 245-99. 2) نحوه نگارش منابع زمانيكه از يك كتاب به عنوان منبع استفاده شده است: - اسم فاميل نويسنده، حرف اول اسم كوچك، عنوان كتاب، شماره چاپ، محل انتشار، ناشر، سال انتشار، شماره جلد در صورت وجود، صفحات مورد استفاده نوشته شود. 2) Ingle J, Bakland L. Endodontics, 5 th ed, London, Mosbey, 2002; 210-225.   نحوه ارزشيابي پايان نامه ارزشيابي پايان نامه در جلسه دفاعيه بصورت محرمانه صورت مي گيرد و هيئت داوران نمره پايان نامه را با توجه به درنظر گرفتن موارد ذيل در فرم مربوطه وارد مي نمايند. - در پايان جلسه ميانگين ارزشيابي اعضاي هيئت داوران بعنوان نمره نهايي در نظر گرفته خواهد شد. ملاكهاي ارزشيابي پايان نامه هاي تحقيقاتي 1-ارزش و اهميت علمي موضوع انتخاب شده1نمره 2-كيفيت تبيين هدف و فرضيه1نمره 3-كيفيت تدوين مقدمه (بررسي مطالعات قبلي)2نمره 4-انتخاب روش كار و چگونگي اجراي آن4نمره 5-كميت و كيفيت نتايج حاصله4نمره 6- چگونگي تجزيه وتحليل آماري و نتايج2نمره 7- بحث و نتيجه گيري2نمره 8-كيفيت نگارش متن پايان نامه2نمره 9-كيفيت ارائه مطالب در جلسه دفاعيه2نمره جمع نمرات : 20نمره -------- منبع: http://www.mums.ac.ir/dental/fa/g11  دسته بندی : چگونه پایان نامه بنویسیم؟ روش نگارش پایان نامه، گزارش و مقاله علمی   دانشگاه صنعتی جندی شاپور  گرد آورنده: دکتر محمدرضا عصاری   چکیده: در این جزوه سعی شده تا نحوه نگارش یک گزارش علمی که می تواند شامل پایان نامه و یا مقاله باشد، ارائه گردد. هدف اصلی از نگارش این جزوه یکسان سازی نحوه نگارش گزارشات علمی بوده تا امکان انتقال و دریافت اطلاعات علمی بسهولت صورت پذیرد. 1- مقدمه هدف از این جزوه ارائه نکات لازم برای تهیه پایان نامه می باشد. موارد اشاره شده در این جزوه در تدوین فصلهای پایان نامه ضروری می باشد. استاد راهنما اولین شخصی است که پایان نامه و رعایت موارد نگارشی پایان نامه را کنترل می نماید. استاد راهنما موظف است که کفایت موضع پایان نامه را تایید نماید، دانشجو باید کلیه نکات مورد نظر استاد راهنما و تذکرات وی را برای تکمیل پایان نامه رعایت نماید. از طرفی استاد راهنما مسئول تصحیح کلیه متن پایان نامه نبوده، مسئولیت دفاع از محتوی و شکل پایان نامه با دانشجو است.   2- نکات اصلی در تدوین گزارش در نگارش پایان نامه و یا مقاله باید نکات زیر رعایت شوند.   2-1) تنظیم صفحه بندی پایان نامه اولین اقدام در نگارش پایان نامه تنظیم صفحه آرائی آن دارد. مطالب باید از بالا و راست  3 سانتیمتر و از پائین و چپ 5/2 سانتیمتر فاصله داشته باشند.   2-2) اندازه و فونت عناوین عنوانها اصلی و فرعی باید بصورت پررنگ نوشته شوند. عنوانهای اصلی که دارای یک مولفه هستند با اندازه 20 عنوانهای فرعی با دو مولفه مشخص می شوند و یا در واقع عناوین اصلی فصلها می باشند با اندازه 18 و عنوانهای فرعی که با سه مولفه مشخص می شوند و یا در واقع عنوانهای فرعی در فصل هستند با اندازه 16 و متن با اندازه 14 و با قلم نازنین نوشته شوند.   2-3) شماره عناوین شماره عناوین از راست به چپ و شماره اول بیانگر فصل و شماره دوم بیانگر عنوان بوده و حداکثر اعداد بکار رفته سه تا باید باشد.   2-5) زیر نویس کلمات اگر از کلماتی در متن استفاده شود که امکان ترجمه آنها وجود نداشته باشد باید با استفاده از زیر نویس انگلیسی آن در همان صفحه نوشته شود و اگر تعداد این کلمات زیاد باشد با شماره گذاری از همدیگر منفک شوند این شماره ها در هر صفحه از یک شروع می شوند.    2-6) توضیح جداول و اشکال توضیح جداول در بالای آنها و توضیح اشکال در زیر آن ذکر می شوند. جداول و اشکال در وسط صفحه قرار می گیرند. شماره جداول در هر فصل با ذکر شماره جدول و متعاقب آن فصل بیان می شود. در هر فصل شماره جداول از یک شروع می شود   2-7) نگارش روابط روابط از سمت چپ و شماره آنها از سمت راست نوشته می شود. شماره روابط در هر فصل با ذکر شماره روابط و متعاقب آن فصل بیان می شود. در هر فصل شماره روابط از یک شروع می شود.   2-8) مراجع در صورتیکه در پایان نامه از نتایج و کارهای دیگران استفاده شود باید حتما مرجع این مطالب ذکر شود. هر مرجع با شماره ای که در داخل یک کروشه قرار داده شده است معین می گردد. شماره مراجع از یک شروع می شود و با تغییر فصل ها این نحوه شماره گذاری تداوم خواهد داشت.   2-9) فاصله بین پاراگرافها با اتمام هر بخش فرعی و یا اصلی بخش بعدی با یک سطر فاصله شروع می شود. مطالب با فاصله 5/1 سطر از همدیگر نوشته می شوند.   2-10) علائم و اختصارات کلیه علائم و اختصارات بکار رفته در پایان نامه در ابتدای آن تعریف می شوند.   2-11) شماره صفحات صفحات اولیه تا شروع مقدمه با حروف الفبا و بعد از آن با شماره و در وسط و پائین صفحه مشخص می شوند.   2-12) پیوست ها مطالبی که ضرورت آنها بگونه ای نیست که در متن باید ذکر شوند ولی ممکن است خواننده نیاز به آن داشته باشد در پیوست آورده می شوند. تعداد پیوست ها محدودیت ندارد.   3- نحوه تنظیم صفحات اولیه و صفحه روی جلد در تدوین پایان نامه قبل از شروع بخشهای اصلی پایان نامه که همان فصول پایان نامه می باشند باید مطالبی در ابتدای پایان نامه آورده شود که در زیر به آنها اشاره می شود.   (صفحه روی جلد پایان نامه) دانشگاه صنعتی جندی شاپور ( عنوان پایان نامه )   استاد راهنما: (نام استاد راهنما)   توسط: ( نام و نام خانوادگی دانشجو)   دسته بندی : چگونه پایان نامه بنویسیم؟    ادامه مطلب ...   پایان نامه تحصیلی یا پروژه را چگونه تدوین کنیم  مقدمهبرای نوشتن یک پایان نامه یا پرژه تحصیلی در یک چهار چوب علمی محقق ناگزیر به رعایت اصولی است که هم نگارش مطلب برای وی آسانتر شود و هم مطالعه آن برای دیگران به سادگی امکان پذیر باشد این اصول سه گانه به شرح ذیل میباشند .1- اصول تنظیم و تدوین مطلب2- اصول نگارش و نوشتن مطلب3- اصول منابع و مآخذ مطلباصول تنظیم و تدوین مطلب در پایان نامه ها :معمولا یک پایان نامه تحصیلی به صورت زیر تنظیم میگردد :1- صفحه عنوان2- پیشگفتار و در صورت نیاز تشکر و قدر دانی3- فهرست مطالب4- فصل اول – طرح تحقیق5- فصل دوم –پیشینه تاریخی تحقیق6- فصل سوم _ روش تحقیق7- فصل چهارم _ ارائه یافته های تحقیق و تجزیه و تحلیل آن8- فصل پنجم _ خلاصه تحقیق و ارائه پیشنهادها9-فهرست منابع و مآخذ10-پیوست1)عنوان تحقیقعنوان تحقیق و صفحه اولین صفحه ای است که بیننده با آن واجه میشود و گاه روی جلد پایان نامه را در بر می گیرد و معمولا مشتمل بر اطلاعاتی به صورت ذیل است :الف) عنوان پایان نامهب ) نام کامل استاد راهنماج ) نام کامل محقق یا محققیند ) نام مرکز یا دانشگاهی که پایان نامه در آن تقدیم میگردد .ذ ) نوع مدرک ( برای مثال : پایان نامه دوره کارشناسی ارشد صنایع دستی )و ) تاریخ ارایه پایان نامه2) پیشگفتار و تشکر و قدر دانی :این بخش گر چه از ضروریات نیست ولی گاهی وجود آن لازم است که باشد و این قسمت میتواند شامل اطلاعات مختصر و مفیدی از هدف ، دامنه و وسعت تحقیق باشد که قبل از مطالعه کامل تحقیق به خواننده اطلاعاتی را در اینباره خواهد داد و تصویر و برداشتی از کل تحقیق را برای خواننده روشن میکند . محقق میتواند در پایتن پیشگفتار از فرد یا افراد با موسساتی که او را در انجام تحقیقش کمک و راهنمایی کرده اند ، سپاسگزاری کند .3) فهرست مطالب :فهرست مطلب که میتواند شامل یک یا چند صفحه باشد هدفی جز دادن دید و آگاهی از مطالب مندرج در پایان نامه به خواننده ندارد و خواننده را قادر خواهد ساخت به سرعت و دقت و سادگی ، مطلب دلخواه خود در پایان نامه را بیابد .4)فصل اول _ طرح تحقیق :طرح تحقیق یکی از ارکان اساسی و اصلی پایان نامه است و محقق قبل از آنکه به انجام تحقیق مبادرت ورزد ، باید این فصل را تهیه و تنظیم نماید و به سرعت استاد راهنما و یا هر فرئد دیگری که محقق قصد دارد نتایج تحقیق را به او گزارش دهد ، برساند . ÷س از تاید استاد راهنما محقق موظف است طبق طرح تنظیم شده در پی انجام تحقیق بر آید . مهمترین قسمتهای طرح تحقیق عبارتند از :4-1- عنوان تحقیق ؛ باید شناختی دقیق و روشن از حوزه ی موضوع تحقیق را عرضه دارد و خالی از هرگونه ابهام و پیچیدگی باشد .4-2-مقدمه یا تاریخچه ای از موضوع تحقیق : در این قسمت مختصری از نظرات و تحقیقات مربوط به موضوع و یا مسایل و مشکلات حل نشده در این حوزه و همچنین توجه و علاقه جامعه به این موضوع اشاره میشود .4-3-تعریف موضوع تحقیق : در این قسمت محقق موضوع مورد علاقه و یا نیاز احساس شده خود را در حوزه تحقیق بیان میدارد و عوامل موجود در موقیعت را تعریف و تعیین میکند .4-4-هدف یا هدفهای کلی و آرمانی تحقیق : این قسمت باید با جملات مثبت و کلی طرح شود و ازطولانی شدن مطالب پرهیز شود4-5-روش انجام تحقیق : در این قسمت پژوهشگر روش کاری خود را بیان میدارد و شیوه های گوناگونی را که در گرد آوری مطالب خود به کار برده ذکر میکند و همچنین اگر روش آماری خاصی را در تهیه و تدوین اطلاعات به کار برده آن شیوه را بیان میکندو بیان آن یکی از ملزومات است .4-6-اهمیت و ارزش تحقیق : با توجه به تشابه این قسمت از طرح تحقیق با تعریف موضوع تحقیق که در آن محقق نیاز خود را در آگاهی به نتایج مطالعه عنوان میسازد ، در این قسمت منابع شخصی یا علمی که از خاتمه تحقیق به محقق دست میدهد ، بحث میشود .4-7- محدودیت های تحقیق : محدودیت هایی که کنترل آن از عهده محقق خارج است مانند انتخاب نوع بافته ها و یا زیر اندازها و دیگر محدودیت هایی که کنترل آن در دست محقق است مانند موضوع و محل تحقیق و ...4-8- تعرف واژه ها : در این قسمت محقق باید واژه هایی که ممکن است برای خواننده آشنا نباشد تعریف کند مثلا در منطقه ای گره، ایلمک و در منطقه ای دیگر خفت و در جاییی دیگر به واژه ای دیگر خوانده میشود محقق باید واژه های نا آشنا را در این بخش معنی کند .4-9-خلاصه فصلها: در این قسمت خلاصه ای اشاره وار از فصلهای آتی آورده میشودتا خواننده بتواند تصویری واضح از دیگر قسمتهای پایان نامه در ذهن خود ترسیم کند .این مطالب میتواند اگر درست بیان شود فصل اول پر باری را برای تحقیق ما محیا سازد !5)فصل دوم پیشینه تاریخی موضوع تحقیق :این فصل حاوی خلاصه ای از مطالعات انجام شده در با ره موضوع تحقیق است این بخش از تحقیق یکی از ارکان اصلی و به تعبیری دیگر یکی از پایه های تحقیق میتواند باشد اگر محقق از ÷یشینه مطالعاتی تحقیق آگاهی داشته باشد به دنبال موضوعات تکراری نخواهد رفت و حتی میتواند با دلایل و برهان های ریشه دار و با پایه به نقد آثار گذشته بپردازد . 6)فصل سوم روش تحقیق :در این قسمت معمولا به تفصیل در باره مطالبی به قرار ذیل بحث میشود:الف) روش تحقیق در این قسمت محقق به توضیح و توجیه روش تحقیقی خود میپردازد و انواع مختلف روشهای تحقیقی ، هدف و موضوع پژوهشی خود ، مناسب دانسته است میپردازد.ب) آزمودنی ها در این قسمت محقق به سوالاتی از قبیل :1- آزمودنیها شامل چه اشخاص یا آیتمهایی هستند ؟ برای مثال او میگوید آزمودنیهای ما فقط شامل گبه بود.2- تعداد آزمودنیها چند تا بود ؟ مثلا 500 نمونه گبه و حتی میتواند فرد هم باشد مانند : 500 نفر بافنده گبه .3- با توجه به موضوع و هدف آیا افراد یا تعداد انتخاب شده مناسب هستند ؟ محقق باید با دلایل و برهانهای قاطع این بخش را برای خواننده ثابت کند و بقولی هدف خود را با عمل هماهنگ سازد .4- نوع گزینش و تقسیم آزمودنیها به چه ترتیب صورت گرفته است ؟ محقق باید به این موضوع اشاره کند که موارد انتخاب شده به چه دلیل منتخب نگارنده بوده است و چرا مثلا به جای گبه از گلیم استفاده نکرده و ...5-آزمودنیها از چه خصوصیات ویژه ای برخوردار هستند ؟ پژوهشگر باید به خوانندگان بگوید که خصوصیات آیتمهای انتخابی چه بوده است که او آنها را انتخاب کرده است او باید ویژگیهای انتخاب موضوعات مورد بحث خود را برای خواننده مشخص کند برای مثال بگوید چون میخواستیم نوع گره کاربردی در گبه ها را بررسی کنیم 500 نمونه گبه را انتخاب کردیم و یا ... ج) روش جمع آوری اطلاعات : پژوهشگر پس از تعیین روش تحقیق باید روش جمع آوری اطلاعات را برای خواننده بیان کند که میتواند با استفاده از شیوه های مشاهده ، مصاحبه ، میدانی ، پرسشنامه ای وکتابخانه ای و یا حتی اینترنتی باشد .د)متغیر های مستقل و وابسته : در این قسمت محقق به طور جدا گانه متغیر های متغیر های مستقل و وابسته را تعیین و تعریف میکند و با این کار هم مسیر مطالعه خود را مشخص میسازد و هم برای محقق دیگری این امکان را به وجود می آورد که در صورت تمایل ، بتواند در تحقیق مشابه همین متغیر ها را مورد بررسی قرار دهد .ذ- روش اماری : در این بخش محقق باید از شیوه آماری بکار رفته در تحقیقش یاد کند و ضمن توصیف روش آماری استفاده شده در تحقیق به وضوح و خارج از هر گونه ابهام و پیچیدگی فرمولها و سطوح معنی دار به کار رفته در تحقیق را بیان دارد برخی از روشهای آماری که در کاهای تحقیقاتی عبارتند از :1-فراوانی و درصد2-ضریب همبستگی3- آزمون – تی4- آزمون – اف7) فصل چهارم – یافته ها و تجزیه و تحلیل آنها :این فصل در واقع هسته اصلی تحقیق است و احتمالا مشتمل بر بحث های کلامی ، جدولها ، شکلها ، نمودارها و نیز تجزیه و تحلیل اطلاعات است .8) فصل پنجم – خلاصه تحقیق و پیشنهادها :این فصل شامل دو قسمت اصلی ، یکی خلاصه تحقیق و دیگری پیشنهادها ست .الف- این بخش یکی از مشکلترین بخشهای پایان نامه است . یک خلاصه مناسب ترکیبی از دو نوع اطلاعات است :1- اطلاعات و یافته هایی که محقق از تحقیق جاری خویش به دست آورده است .2- اطلاعات و یافته هایی که محقق از طریق مطالعه تحقیقات و نوشته های دیگران جمع آوری کرده است و کلا در نوشتن پایان نامه ، رعایت نکات زیر حائز اهمیت است :الف) ارائه یافته ها و نتایج برجسته به صورت منظم .ب ) استفاده از یافته های تحقیق جازی برای تایید یا رد فرضهای تحقیقج ) بکار گیری مطالب مندرج در فصل پیشینه تاریخی در رد یا تایید تحقیق (هرجا که لازم بود ) .پیشنهاد ها :تحقیقاتی که در زمینه های مختلف از جمله فرش دستباف صورت میگیرد لزوما باید با پیشنهاد هایی همراه باشد که در بهینه سازی رنگرزی ، بافت ، طراحی و در نهایت به سازی تولید فرش انجامد .این بخش که به ازائه راهکارها میپردازد خواهد توانست بخشی از موانع را متلاشی کند و برای مسئولان چراغ راهی باشد.9) فهرست منابع و مآخذ :در این قسمت تمام منابع و مآخذ ، از قبیل کتابها ، مقاله ها ، مجله ها ، رساله های چاپ شده و چاپ نشده را به ترتیب حروف الفبای نام فامیل و نویسنده و یا مترجم و به صورت در هم از نظر نوع آنها نوشته میشود .10) پیوست :شامل مطالب و مدارکی است که در درک و فهم خواننده از پایان نامه کمک چندانی نمیکند و میتوان از پرسشنامه ها ، آزمونها ، نامه های نوشته شده به افراد و موسسات و سایر وسایل جمع اوری اطلاعات نام برد . شيوه تدوين پايان نامه در دوره هاي كارشناسي ارشد و دكتري(Ph.D) يكي از اهداف اصلي نگارش هر پايان نامه دراصل آشنا نمودن دانشجو با نحوه نگارش و تنظيم يك مبحث علمي است. پايان نامه نوشته اي است شامل چكيده پايان نامه به فارسي،فهرست تفصيلي مطالب، فهرست تصاوير، جداول و نمودارها،مقدمه و تاريخچه مختصر، مروري بركارهاي انجام شده و آخرين اطلاعات تئوري، عملكرد تحقيقي و عملي نتايج،بحث و پيشنهادات ، فهرست منابع و ماخذ و چكيده پايان نامه به انگليسي كه توسط دانشجو و با هدايت و نظارت استاد راهنما و همكاري استادان مشاور (در صورت داشتن)تنظيم و تدوين مي شود. رعايت اين شيوه نامه از جانب دانشجويان براي حفظ هماهنگي بين پايان نامه ها الزامي است. موضوعات هر پايان نامه را باتوجه به تعريف فوق و به ترتيب تقدم ذيل مي توان دسته بندي كرد: *عنوان پايان نامه - فرم زركوب روي جلد به فارسي - فرم داخلي جلد به فارسي - بسم ا…الرحمن ارحيم - تقديم (اختياري) - تائيديه هيئت داوران - اظهارنامه دانشجو - حق چاپ و تكثير و مالكيت نتايج (Copyright and Ownership) - تقدير و تشكر (اختياري) - چكيده پايان نامه به فارسي - فهرست مطالب - فهرست جدولها، نمودارها و اشكال - فهرست علائم و اختصارات - متن پايان نامه - نتايج وتحقيقات آتي - پيوستها (ضميمه1،ضميمه2،…) - ليست مقالات ارائه شده - مرجع ها و ماخذها - چكيده پايان نامه به انگليسي - فرم داخلي جلد به انگليسي - فرم زركوب روي جلد به انگليسي - عطف جلد (عنوان پايان نامه و نام نويسنده) * عنوان پايان نامه بايد رسا ومختصر باشد.   برگهاي خارج از متن پايان نامه:   الف- برگهاي ابتداي پايان نامه برگ اول:فرم داخلي جلد به فارسي: اين قسمت دقيقآ مطابق صفحه عمل شود. برگ دوم: بسم ا…الرحمن الرحيم برگ سوم:تقديم، درصورت تمايل دانشجو مي تواند پايان نامه خود را به شخصيتي و يا … تقديم دارد. برگ چهارم:تائيديه هيئت داوران برگ پنجم: اظهارنامه دانشجو برگ بعد :حق چاپ و تكثير و مالكيت بر نتايج (Copyright and ownership) برگ بعد: قدرداني و تشكر: اين متن عبارت است از قدرداني و تشكر از كليه كساني كه دانشجو را در راه نيل به هدف كمك نموده اند.  دسته بندی : چگونه پایان نامه بنویسیم  آیین نگارش منابع و مراجع استفاده شده در متن                        نحوه درج منابع در متن الف ـ اگر در متن به موضوع مطالعه اشاره شود نام نویسنده و سال انتشار داخل پرانتز می آید. ب ـ اگر به نام نویسنده در متن اشاره می شود سال انتشار داخل پرانتز درج می گردد. ج ـ اگر به مقاله ای که دو نویسنده دارد ارجاع داده شود نام هر دو، هر بار به همراه سال انتشار در داخل پرانتز می آید. د ـ اگر مقاله کمتر از 6 نویسنده داشته باشد بار اول نام همه آنها به همراه سال انتشار و در دفعات بعد فقط نام نویسنده اول به همراه سال انتشار و داخل پرانتز آورده می شود. هـ ـ اگر کاری شـش (یا بیـش از آن) نویسنـده داشتــه باشد فقط نام خانوادگی نویسنده اول و به دنبال آنet al" " به همراه سال انتشار در داخل پرانتز درج می شود. و ـ اگر به قسمت خاصی از یک منبع ارجاع داده شود لیست شماره صفحه ( صفحات ) پس از سال انتشار می آید. ز‌ ـ اگر منبع الکترونیک بوده و شماره صفحه ندارد در صورت دسترسی شماره پاراگراف آورده می شود. ح - اگر تمام یک وب سایت به عنوان منبع اشاره شود (و نه قسمتی از آن سایت)، به وب سایت مربوطه در متن اشاره می شود و نیازی به قرارگیری در فهرست منابع ندارد. ط ـ مکاتبات شخصی، سخنرانی ها، نامه ها، خاطرات، مکالمات، نامه های الکترونیک (e-mail) و غیره که این موارد نباید در فهرست منابع درج شوند و فقط در متن به آنها اشاره می شود که شامل نام، نوع مکاتبه و تاریخ خواهد بود. نحوه نوشتن مراجع در فهرست منابع الف ـ ترتیب نوشتن مرجع کتب خارجی: نام و نام خانوادگی ـ فاصله ـ حروف اول نام کوچک نویسنده ـ سال انتشار ( داخل پرانتز ) ـ نقطه ـ عنوان کتاب ( با حروف ایتالیک ) ـ کاما ـ شماره جلد ـ کاما ـ شماره چاپ ـ نقطه ـ اسم ناشر ـ کاما ـ محل نشر ـ کاما ـ شماره صفحه ـ نقطه در مطالبی که فقط از یک فصل کتاب ذکر شده باشند: نام خانوادگی نویسنده فصل ـ فاصله ـ نام کوچک نویسنده فصل ـ سال انتشار ( داخل پرانتز ) ـ نقطه ـ عنوان فصل ـ نقطه ـ کلمه In" " ـ دو نقطه ـ نام خانوادگی مؤلف کتاب ـ فاصله ـ حرف اول نام کوچک مؤلف کتاب ـ دو نقطه ـ عنوان کتاب ( با حروف ایتالیک ) ـ کاما ـ شماره جلد ـ کاما ـ شماره چاپ ـ نقطه ـ اسم ناشر ـ کاما ـ محل نشر ـ کاما ـ شماره صفحه ـ نقطه اگر تعداد نویسنده بیش از یک نفر باشد بین آنها کاما آورده می شود. ب ـ ترتیب نوشتن مرجع مقالات خارجی: نام خانوادگی نویسنده ـ فاصله ـ حرف اول نام کوچک نویسنده ـ نقطه ـ سال انتشار ( داخل پرانتز ) ـ نقطه ـ عنوان مقاله ـ نقطه ـ نام مجله ( با حروف ایتالیک ) ـ کاما ـ شماره جلد ـ شماره مجله ( داخل پرانتز ) ـ کاما ـ شماره صفحه ـ نقطه اگر تعداد نویسنده 6 نفر ( یا بیشتر ) باشد برای بقیه"et al" ذکر می شود. بین نام نویسندگان کاما آورده می شود. در مورد مقالاتی که برای انتشار در مجله پذیرفته شده است ولی به چاپ نرسیده است در صورت مشخص بودن شماره مجله میتوانیم آن را نوشته و در پایان ( بدون ذکر شماره صفحه ) در داخل پرانتز عبارت”In press” را بیاوریم. ج ـ ترتیب نوشتن مراجع کتب فارسی: نام خانوادگی نویسنده(کتاب)- کاما- حرف اول نام کوچک نویسنده- دو نقطه- عنوان کتاب- نقطه- شماره جلد- شماره چاپ – نقطه- اسم ناشر- کاما- محل نشر – کاما- شماره صفحات(صص:برای چند صفحه) و (ص: برای یک صفحه) – کاما- سال انتشار- نقطه اگر منبع مورد استفاده تعداد نویسندگان زیادی داشت لازم است اسامی تمامی آنها قید شود. اگر کتاب ترجمه شده است نام مترجم پس از نام کتاب بیان شود. د- ترتیب نوشتن مراجع مقالات فارسی: نام خانوادگی نویسنده ( مقاله ) ـ کاما ـ حرف اول نام کوچک نویسنده ـ دو نقطه ـ عنوان مقاله(داخل گیومه) ـ نقطه ـ نام مجله ـ دو نقطه - سال مجله ـ کاما ـ شماره تسلسل مجله ـ کاما ـ شماره صفحه ـ کاما ـ سال انتشار ـ نقطه در مورد مقالاتی که برای انتشار در مجله پذیرفته شده ولی هنوز به چاپ نرسیده است در صورت مشخص بودن شماره مجله می توانیم رفرانس مربوطه را بیاوریم که در این حالت شماره صفحات قید نمی شود ولی در آخر عبارت « در حال چاپ » در انتهای رفرانس درج می شود. ه ـ نحوه نوشتن مرجع وب سایت ها در صورتی که کل وب سایت بعنوان مرجع باشد در همان محل اشاره شده و در فهرست منابع وارد نخواهد شد. و ـ نحوه نوشتن پایان نامه ها به عنوان مرجع    - اگر پایان نامه به زبان انگلیسی باشد: نام خانوادگی نویسنده ـ فاصله ـ نام حرف اول کوچک نویسنده ـ نقطه ـ سال انتشار ( داخل پرانتز ) ـ نقطه ـ عنوان تز ( با حروف ایتالیک ) ـ نقطه ـ مقطع تز ـ کاما - دانشگاه مربوطه ـ نقطه    - اگر پایان نامه به زبان فارسی باشد: نام خانوادگی نویسنده ـ کاما ـ حرف اول نام کوچک نویسنده ـ دو نقطه ـ عنوان تز (داخل گیومه)ـ کاما ـ مقطع پایان نامه ـ کاما ـ دانشگاه مربوطه ـ کاما ـ شماره صفحه - کاما - سال انتشار ـ نقطه ز ـ نحوه نوشتن مرجع مقالات ارایه شده در کنگره ها و سمینارها که به چاپ رسیده اند:    - در کنگره های انگلیسی: نام خانـوادگی ارایه کننده ـ فاصله ـ حـرف اول نام کوچـک ارایه کنـنده ـ نقطه ـ سال ارایــه ( داخل پرانتز ) ـ نقطه ـ عنوان مقاله ـ نقطه ـ کلمه «In » ـ دو نقطه ـ عنوان سمینار یا کنگره ( با حروف ایتالیک) ـ کاما ـ ماه و روزهای برگزاری ـ کاما ـ صفحات چاپ شده در کتاب مجموعه مقالات ( داخل پرانتز ) ـ نقطه ـ محل برگزاری ـ دو نقطه ـ نام انتشارات ـ نقطه    - در کنگره های فارسی: نام خانـوادگی ارایه کـننده ـ ویرگول ـ حرف اول نام کوچـک ارایه کننده ـ دونقطه ـ عنوان مقاله ـ کاما ـ کلمه « در» ـ دو نقطه ـ عنوان سمینار یا کنگره (داخل گیومه) ـ ویرگول ـ زمان برگزاری ( داخل پرانتز ) ـ کاما ـ محل برگزاری ـ کاما - صفحات چاپ شده در کتاب مجموعه مقالات ـ کاما ـ نام انتشارات ـ نقطه سعیدی، ع: نقش خدمات در صورتی که در متنی هم از منابع فارسی و هم انگلیسی استفاده شده باشد برای فهرست نویسی منابع : الف) اگر سیستم ونکوور مورد استفاده قرار گیرد منابع به ترتیب ظهور در متن فهرست خواهند شد و اختلاط منابع فارسی و انگلیسی ایرادی ندارد. ب) اگر سیستم هاروارد (الفبایی ) بکار رود ابتدا منابع همزبان سپس منابع زبان دیگر آورده می شوند(به ترتیب الفبایی)  دسته بندی : چگونه پایان نامه بنویسیم؟ ویژگیهاى پژوهش پایان نامه اى پژوهشِ پایان نامه اى ویژگیهای گوناگونى دارد : ـ تحلیل: مطالعه اجزاى گوناگون یک موضوع و روابط و متقابل آنها.ـ مقایسه: بررسى ویژگى هاى موضوع هاى مقایسه شدهـ تعریف: تعریف جامع و کاملـ توصف: توصف موضوع با ویژگى هاى معتبر که آن را توضیح دهدـ بحث: عرضه کردن جنبه هاى گوناگون موضوعـ فهرست.ـ ارزشیابى: بررسى جوانب گوناگون موضوع و کوشش براى رسیدن به نتیجه_مثال :ذکر مثال براى توضیح.ـ تلخیص: آوردن نکات عمده موضوع مورد نظربه اختصار .پیداست که در هر تکلیف درسى یا رساله ممکن است چند خصلت پژوهشى جمع گردند. اما به هر حال، حدود و نوع کار پژوهشى باید از پیش معلوم و مشخّص باشد.انتخاب عنوان پایان نامه باید از انتخاب عنوان کلی پرهیز کرد. عنوان پایان نامه باید متناسب با حدود پایان نامه باشد.براى انتخاب عنوان پایان نامه، به این معیارها نیز باید توجه داشت:ـ علاقه پژوهنده به آن عنوان و موضوع.ـ زمان لازم براى فراهم آوردن اثر.ـ دسترسى به اسباب و لوازم پژوهش.ـ اهمّیّت مطلب درفرهنگ و اجتماع.مرور پژوهش هاى پیشین معمولا در هر زمینه پژوهشى، آثارى از پیش فراهم شده است. مرور این آثار مى تواند ما را در نوشتن پایان نامه یارى کند. در این میان روشن مى شود که کار ما چه تفاوت هایى با کارهاى پیشین باید داشته باشد.اگر پژوهنده اى داراى توان کافى باشد، بهتر است آثار دست اوّل را مرور کند. هرچه منابع اصیل تر و سرشارتر باشند، پایان نامه ماندنى تر مى گردد.طرح تحقیق رساله هاى پژوهشى معمولا در یکى از این دو دسته قرار دارند:1. تجربى: متناسب با موضوعات علمى.2. تحلیلى: متناسب با موضوعات فرهنگى، هنرى.برنامه زمانى نویسنده پایان نامه باید با از شتابزدگى پرهیز و زمانى مناسب براى تهیّه رساله خود تعیین کند. این زمان فرصتی خواهد بود براى انجام :1. تعیین حدود موضوع ،شناسایى منابع و مراجعه به آن ها، گردآورى اطّلاعات و معلومات.2. نگارش پیش نویس.3. تجدیدنظر و اصلاح، تنظیم پانوشت، نگارش نمونه نهایى.مراجعه به منابع براى شناسایى مآخذ مى توان از این منابع استفاده کرد:ـ مدارک کتاب شناسى: مجموعه هاى فهرست آثار، فهرست ها و برگه دان هاى کتابخانه ها.ـ دائرة المعارف ها و سالنامه ها.ـ نشریّات معتبریادداشت بردارى بهتر است یادداشت بردارى روى برگه هاى جداگانه ویک شکل انجام پذیرد. به هر مضمون برگه جدایى اختصاص داده مى شود و هر برگه با شماره یا نشانه اى متمایز مى گردد. بدین ترتیب در طول کار، مى توان برگه ها را جابجا یا کم و زیاد کرد.بهتر است بر هر برگه عنوان کلیدى آن ثبت شودو هویت برگه هم معین شود، از قبیل مأخذ و تاریخ. همچنین مشخص شودکه نوع استفاده از مأخذ چیست: نقل به عبارت، نقل به مضمون، تلخیص، ویرایش، یا ...؟ براى هر یک از این ها مى توان نشانه اى خاص در نظر گرفت. در نهایت، مى توان برگه ها را شماره بندى پایانى کرد و هر یک را در جاى مناسب خودقرار داد.نگارش رؤوس مطالب فصل ها معمولا پایان نامه شامل این سه بخش است:مقدّمه، متن شامل چند فصل، و نتیجه. باید پیشتر رؤوس مطالب هر فصل را نوشت تا چشم اندازى از کار پیدا شود. این کار به نگارش پیش نویس نیز بسیار کمک مى کند.ساختمان پایان نامه (1) صفحه عنوان: عنوان، نویسنده، گروه درسى، نام درس، نهاد علمى مربوط، مقطع و سال تحصیلى.(2) پیشگفتار: هدف، سابقه تحقیق، روش و گستره پژوهش، سپاسگزارى.(3) فهرست مطالب.(4) فهرست جداول.(5) فهرست شکل ها و تصویرها.(6) پیکره: مدخل، متن، نتیجه و دستاورد تحقیق.(7) کتابنامه: مآخذ اصلى و فرعى شامل کتب و مقالات مورد پژوهش.(8) ضمایم: جداول، آزمون هاى پژوهشى، اسناد و مدارک و شواهد.(9) فهرست راهنما: فهرست اَعلام و مفاهیم و موضوعاتى که درباره آن ها مى توان اطّلاع قابل توجّهى در رساله یافت. ----------------------------------------- منبع: http://daneshnameh.roshd.ir/  دسته بندی : چگونه پایان نامه بنویسیم؟ برچسب‌ها: نگارش پایان نامه, پايان نامه نويسي  نوشتن و دفاع یک پایان نامه(به همراه نکات مهم) آرش فتاحی  . دانشجو، یک پایان نامهء دکتری را کاملا در محیطی کلمه به کلمه مینویسد.  پایان نامه . همیشه به خاطر داشته باشید که نوشتن را با قسمتهای آسانتر شروع کنید...شگفت آور است که چقدر افراد زیادی بر این باورند که یک پایان نامه باید به ترتیبی نوشته شود که بلافاصله چاپ و خوانده شود.           ( استل ام.فیلیپس و دی.اس.پاگ ، چگونه دکتری بگیریم 1994 )  . درواقع همهء چیزهایی که در مورد نوشتن و تجدید نظر کردن یک مقاله گفته شده است، برای یک پایان نامه هم به کار میرود.  بسیاری از بحث هایی که الان مطرح میشوند، برای پروژه های زیر لیسانس نیز بکار میروند.   اهداف یک پایان نامه اهداف یک پایان نامه، بسته به نوع درجه (کارشناسی یا دکترا) و موسسهء مربوط به آن تغییر میکند. یک پایان نامه میتواند در یک یا چند معیار زیر، صدق کند:           1- نشان دهد که دانشجو متن تحقیق را خوانده و درک کرده.           2- فراهم کردن مدرکی که نشان دهد دانشجو قادر به انجام تحقیقات پایه ای است.           3- نشان دهد که دانشجو تحقیق اصلی را انجام داده.           4- سهم قابل توجهی در آن زمینه نمایش دهد.   ارزشمند است که پایان نامه با آنچه مورد انتظار موسسهء شماست، هماهنگی داشته باشد.   محتوی پایان نامه در موارد زیادی به مقاله تفاوت دارد: . یک پایان نامه متکی به خود است. خواننده را به مرجع دیگری برای حل جزئیات یا تحلیل بیشتر، هدایت نمیکند. . یک پایان نامه به صورت یک کتاب، به فصلها و سپس به بخشهای مختلفی تقسیم میشود. . ممکن است یک پایان نامه روی بیشتر از یک عنوان متمرکز شود. . یک پایان نامه معمولا طولانیتر از یک مقاله است. . اولین خوانندگان (و شاید تنها خوانندگان) یک پایان نامه، داوران آن هستند و آن را دست کم با توجهی که داوران یک مقاله دارند خواهند خواند. محتوی اصولا در یک پایان نامه، باید همهء جزئیات تا حد امکان آورده شود. شرح و اثبات مفهوم موضوع و عبارتهایی مانند “ به آسانی نشان داده میشود “ و “ ما برهان را حذف میکنیم “ که ممکن است شک برانگیز باشد، مهم است. البته ممکن است ممتحنین این قبیل پرسشها را در طول ارائه از شما بپرسند. سعی کنید این قبیل سوالات ممتحنین را پیش بینی کنید. این به شما کمک میکند که تصمیم بگیرید از چقدر هر موضوع را بسط دهید. محتوی در یک پایان نامه نباید مطالب غیر ضروری گنجانده شود. ولی نتایجی که معمولا ربطی به پایان نامه ندارند، میتوانند در ضمیمه شرح داده شوند. این امر میتواند برای استفاده کننده های بعدی مفید باشد. هیچ عدد “مطلوبی” از ماکزیمم صفحات که یک پایان نامه از آن پیروی کند وجود ندارد. و در طول یک پایان نامه، تغییرات زیادی در تعداد صفحات ، با بوجود آمدن موضوعهای جدید، بوجود میآید.                  محتوی در یک فصل و دو فصل اول، مسئلهء مطرح شده باید به صورت واضح توضیح داده شود. از شما انتظار میرود که به وسیلهء فراهم کردن یک خلاصهء مهم از مطالب مربوطه، یک آگاهی منطقی از کار موجود روی موضوع را بیان کنید. اگر بیشتر از یک راه حل برای حل مساله وجود دارد، انتخاب روش باید مشخص شود. در انتهای پایان نامه، نتایج باید با دقت آورده شوند. طرح مسایل حل نشده و جهت های آینده برای تحقیقات، ایدهء خوبیست.                توجه کنید که یک پایان نامه لزوما نباید ایده های جدید یا نتایج پیشرفته را اریه دهد. محتوی وقتی که مقاله مینویسید، معمولا در مورد تکنیکهای نوشتن بی تجربه هستید. بنابر این اجتناب کردن از ارتکاب غیر عمدی دزدی از تالیفات دیگران، بسیار مهم است.            اگر متنی را کلمه به کلمه از منبعی دیگر مینویسید، باید آنرا داخل گیومه بگذارید و منبع آنرا ذکر کنید.  ممتحنین مخصوصا در مورد احتمال اینکه شما دزدی تالیفاتی کرده اید، هوشیار خواهند بود، پس مراقب باشید چنین اشتباهی نکنید. ارائه هر موسسه ای، قوانین خاص خود را برای ارئهء پایان نامه دارد؛ صفحه، فونت، اندازهء حاشیه، فاصلهء خطوط و طرح روی جلد همه از قوانین خاصی پیروی میکنند که عدم مطابقت پایان نامه با آنها، ممکن است موجب رد ارائهء شما شود.  لازم است صفحات شروع از یک شکل استاندارد پیروی کنند، مثلا شامل قسمتهای زیر باشند: . صفحهء عنوان، شامل اسم نویسنده، عنوان، دانشکده، نوع درجه و سال ارائه باشد. . توضیحی در مورد اینکه این کار در درجهء دیگری ارائه نشده است. . بیان حق چاپ و مالکیت معنوی اثر. . لیستی از یادداشتها. . بیان مختصری از خط مشی تحقیق نویسنده. . بیان یک سری تصدبق ها و هدیه ها. . جدول محتویات. . لیست شکلها. . لیست جدولها.           و... ارائه 10-     خلاصه. خلاصه ممکن است به شکل کاربردی مجزایی لازم به تکرار باشد. همین که درجه مشخص شد، خلاصه معمولا وارد بانکهای اطلاعاتی از قبیل “چکیدهء مقاله های بین المللی” (Dissertation abstracts International) یا “آدرس دهی پایان نامه ها” ( Index of Theses)  میشود.  در آدرس زیر، پایان نامه هایی از دانشگاههای بریتانیا و ایرلند قابل دسترس میباشند:  http://www.theses.com ارائه کتابخانهء موسسهء شما ممکن است پایان نامه های موفق قبلی را داشته باشد که شما میتوانید آنها را بررسی و با فرمت مورد نظر موسسه تطبیق دهید. اما مد نظر داشته باشید که احتمال دارد قوانین تغییر کرده باشند.  توصیه میشود که نوشتن پایان نامه را خیلی زود شروع کنید. قبل از اینکه دیر شود! برای شروع میتوانید در اوائل ماه های مطالعاتیتان، با پیش نویس چند فصل ابتدایی شروع کنید. همچنین باید فورا جمع آوری منابع برای کتابنامه را شروع کنید.  یکی از دلایل زود شروع کردن نوشتن پیش زمینه ها اینست که در شروع کار شما بسیار مجذوب هستید. ارائه بهتر است پایان نامه را مرحله به مرحله در محیط word بنویسید که در هنگام جمع آوری کارتان راحتتر شود.  برخلاف یک مقاله، یک پایان نامه بوسیلهء ویرایشگرخوانده و تصحیح نمیشود، پس مهم است که قبل از ارائه، چندین بار پایان نامه را بخوانید.  بهتر است استاد پروژهء شما و چندتن از دانشجویان نیز پایان نامهء شما را بخوانند و نظرشان را بگویند. دفاع یک پایان نامه دفاع شفاهی به صورتهای مختلف در کشورهای مختلف انجام میگیرد. شاید مهمترین قسمت دفاع، خواندن پایان نامهء آماده است. ممکن است دفاع، هفته ها یا ماهها بعد از تسلیم پایان نامه صورت بگیرد. یکی از اهداف ممتحنین متعاقد کردن خودشان است که خود شما کاری که ادعای انجام دادن آنرا میکنید انجام داده اید و آنرا فهمیده اید.  مهم است که با دقت به سوالها گوش کنید و چیزی را که از شما خواسته شده پاسخ دهید. اگر سوال را به درستی متوجه نشدید، از آنها بخواهید سوالشان رتکرار کنند. دفاع یک پایان نامه اگر ارائهء شما در حدود 40 یا 50 دقیقه است، دقت کنید که زیادی وارد جزئیات نشوید.  در پایان توجه داشته باشید که یک ممتحن، بدقت پایان نامهء شما را خوانده و در دفاع حضور داشته تا به اندازهء کافی در مورد شما بداند و شما را برای تقاضای کار به مرجعی معرفی کند.  چگونه پایان نامه بنویسیم؟ پایان نامه یادم هست موقعی که پایان نامه می نوشتم چه مکافاتی کشیدم. هیچ کس نبود کمک کند. یه عده به نام استاد راهنماو مشاور از دولت پول می گرفتند که مثلا چه کار کنن اون هم هیچی. به فکرم رسید اگه یه نفر بخواد پایان نامه بنویسه چه چیزی باید بدونه. چه چوری موضوع انتخاب کنه؟ چه جوری پروپزالش پر کنه؟ حتی چطور بنویسه؟ چون مشکل بعضی ها اینه که نوشتن بلد نیستن. واینه چه طوری ویرایش کنه. من رو توی این راه کمک کنید تا به یک منبع مطمئن وجامع تبدیل بشه http://dissertations.blogfa.com/cat-4.aspx

نحوه نگارش مقالات علمی و پایان نامه

 

نحوه نگارش مقالات علمی و پایان نامه

روش تدوین مقالات علمی
مقالات علمی
مقالات تحقیقی
مقالات علمی
این مقالات عموما در پاسخ به فراخوان های علمی تهیه شده و مشتمل بر اطلاعات زیر می باشد :
•صفحه عنوان
•صفحه بسم ا...
•چکیده
•فهرست مطالب
•مقدمه
•متن اصلی
•بحث و نتیجه گیری
•پی نوشتها
•فهرست منابع
 

صفحه عنوان
•آرم جمهوری اسلامی ایران
•عنوان مدیریت منطقه
•نام مدرسه
•نام فراخوان
•موضوع تحقیق
•نام و نام خانوادگی محقق
•ماه و سال تهیه اثر
 

چکیده
•موضوع یا هدف
•نتایج مطالعات دیگران
•نتیجه گیری محقق

مقدمه
•تشریح موضوع پژوهش
•سوالات
•اصطلاحات
•کلید واژه ها

متن اصلی

شامل مطالبی که محقق از
•کتاب ها
•مجلات
•پایان نامه ها
•اینترنت و ...
بدست می آورد .
منبع نویسی در متن عموما به شکل زیر انجام می شود :
(نام و نام خانوادگی مولف اثر،تاریخ انتشار،شماره صفحه ای که مطالب از آن استخراج شده)
مثال :
–تراشه 440 ام ایکس برای سلرون های رایانه ای کیفی طراحی شده اند و قادر به شبیه سازی کارت صوتی و مودم به صورت نرم افزاری هستند . (صارمی راد،1380،ص47)
 

بحث و نتیجه گیری
در این بخش ابتدا محقق به بیان سوالات پژوهش پرداخته و سپس هر یک را با عنایت به مطالبی که از منابع اطلاعاتی به دست آورده پاسخ می دهد.
محقق می تواند استنباط های شخصی خود را در این بخش ارائه نماید .
•پی نوشتها
–کلیه کلمات خارجی مانند نام افراد و واژگان تخصصی در این بخش قرار می گیرند .همچنین می توان توضیحات اضافی مربوط به متن اصلی را در بخش پی نوشتها ارائه داد .
•فهرست منابع
–منابع مورد استفاده محقق (که در متن مقاله به آنها اشاره شده) به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسنده ارائه می شوند .

مثال :
پی نوشت : یداله ثمره،آواشناسی زبان فارسی(تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1364)،ص27
منبع: ثمره، یداله، آواشناسی زبان فارسی . تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1364
 

مقالات تحقیقی
مقالات تحقیقی برگرفته از مقالاتی هستند که در پنج فصل و به شرح زیر تنظیم می شوند :
•فصل اول؛ کلیات :
–مقدمه
–بیان مسئله
–اهمیت و ضرورت
–فرضیات
–سوال ها
–تعریف متغیرها و اصطلاحات
•فصل دوم؛ پیشینه پژوهش :
–اطلاعاتی که در کتاب ها،
–مجلات،
–پایان نامه ها و ...
•فصل سوم؛ روش :
–روش تحقیق
–جامعه
–نمونه
–روش نمونه گیری
–ابزار اندازه گیری
–روش تحلیل آماری

•فصل چهارم؛ ارائه یافته :
–محاسبات
–جداول
–نمودار ها
–شرح کمی نتایج به دست آمده
•فصل پنجم؛ بحث و نتیجه گیری :
–پاسخ به کلیه سوالات پژوهشی
–نتیجه گیری نهایی
–پیشنهادات
–محدودیت ها
–کاربرد های علمی و نظری پژوهش
–فهرست منابع و پیوستها
 

خلاصه مقالات تحقیقی
•مشتمل بر کلیه اطلاعات فوق بوده و عموما در 20-15 صفحه ارائه می شود .
•اسامی افراد و واژه های خارجی در بخش انتهایی و قبل از فهرست منابع می آیند .

نکاتی در مورد نوشتن مقاله در وب
•توجه به مخاطب
•عنوان جذاب
•کوتاه بودن پاراگرافها
•عدم استفاده از مقدمه چینی
•تکیه بر اطلاعات باارزش
•رعایت اصل اختصار
•استفاده از علامت تعجب
•پرهیز از تظاهر
•استفاده از نکات طنز آمیز
•استفاده از سخنان بی تکلف
•عدم استفاده از مطالب دیگران
•عدم تصور اینکه خوانندگان در سطحی پایینتر از شما قرار دارند
•بخش بندی مقاله
•انتشار مقاله از طریق سیستم های پاسخ گوی خودکار(Auto Responders)
•اتمام مقاله با یک جمله یا پیام تاثیر گذار

نحوه نگارش پایان نامه
هر پایان نامه شامل پنج بخش اصلی است :
•صفحات مقدماتی
•متن پایان نامه
•پیوست ها
•مراجع (ماخذ)
•مشخصات به زبان دوم ( انگلیسی )
صفحات مقدماتی
•برگ حاوی شروع کار بنام خداوند متعال ()
•صفحه عنوان و روی جلد پایان نامه
–آرم جمهوری اسلامی ایران یا آرم دانشگاه
–نام دانشگاه
–عنوان
–ارائه دهنده
–پایان نامه جهت اخذ دوره (کارشناسی،کارشناسی ارشد و دکترا)
–به راهنمایی (نام استاد یا اساتید راهنما )
–سمت علمی و رشته تخصصی استاد یا اساتید راهنما
–سال اتمام پایان نامه
•صفحات تقدیم و سپاسگذاری
•چکیده (خلاصه)
•فهرست مطالب
•فهرست جداول (در صورت نیاز)
•فهرست تصاویر یا نمودارها(در صورت نیاز)
•فهرست ضمائم و پیوستها (در صورت نیاز)

متن پایان نامه
•فصل مقدمه و بیان مسئله و کلیات(Introduction)
•فصل بررسی متون یا مروری بر مطالعات گذشته
(Review of Lieratur)
•فصل روش تحقیق یا روش انجام کار
(Materials & Methods)
فصل نتایج (Result)
•فصل نتیجه گیری و بحث(Discussion)

پیوستها
•آنچه را که فکر می کنید خواننده ممکن است علاقمند به دانستن آن باشد و جای آن در متن نیست بر حسب موضوع در پیوستهایی جداگانه قرار داده و با شماره و عنوان مشخص می شود .
مراجع یا منابع یا ماخذ
شماره گذاری مراجع به یکی از دو صورت ذیل می باشد:
•تقدم ورود و استفاده در متن
•ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسنده (یا نویسندگان) و سپس استفاده از شماره آنها در متن
مشخصات به زبان دوم(انگلیسی)
توصیه می شود در مورد پایان نامه هایی که به زبان فارسی تهیه می شوند برای آنکه بتواند در تحقیقات آینده مورد اشاره دیگران قرار گیرد ترجمه ای از چکیده پایان نامه در یک (یا حداکثر دو) صفحه به زبان انگلیسی نوشته شود .

فهرست منابع:
www.reisu-fars.com
www.hums.ac.ir/thesis/ruls.htm
http://borjian.net/2005/07/1.html
www.emarketingway.ir/articles/template.asp?id=64
http://it.khabar.googlepages.com/sheikhveisi.ppt.
طیبه شیخ ویسی
دانشجوی مهندسی فناوری اطلاعات
 

نحوه تدوین پایان نامه

 

نحوه تدوین پایان نامه
 

1. بخش ها و ترتیب آنها
پایان نامه هایی که به اداره تحصیلات تکمیلی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) تحویل می گردند، باید حاوی بخشهای نامبرده ذیل، به ترتیب ذکر شده باشند :
صفحه آغازین با نام و یاد خدا
صفحه
عنوان
صفحه تصویب عنوان پایان نامه توسط هیأت داوران
اهدا (اختیاری)
چکیده فارسی (حداکثر 300 واژه)
تقدیر و تشکر (اختیاری)
فهرست مطالب (شامل عناوین اصلی و فرعی فصل ها، عنوان کتابنامه و عناوین پیوست ها)
فهرست جدول ها (در صورت وجود)
فهرست شکل ها (در صورت وجود)
فهرست علایم و اختصارات (در صورت وجود)
متن اصلی (حدود 150 صفحه و در برخی موارد برای بعضی رشته ها حداکثر 150 برگ دو رو نوشته شود.)
پی نویس ها (در صورت وجود با دو نمره قلم کوچکتر از متن)
منابع و مآخذ
فهرست اعلام (اختیاری)
پیوست ها (در صورت وجود)
چکیده انگلیسی (حداکثر 300 واژه)
صفحه عنوان انگلیسی

2. شیوه نگارش
نگارش پایان نامه باید با نرم افزار Word و با قلم هایی باشد که در هر صفحه حداکثر 24 سطری، حدود 300 کلمه را دربرگیرد. همچنین قواعد و مشخصات تصریح شده در این دستورالعمل باید رعایت شود.

3. کاغذ و چاپ
کلیه قسمتهای پایان نامه باید روی کاغذ سفید مرغوب با ابعاد 29/7 × 21/0 سانتیمتر (کاغذ A4) ماشین نویسی شود. کاغذ باید پرتره بوده و نوع قلم مورد استفاده در تمامی متن یکسان باشد. در صورت وجود نقشه ها و نمودارهای بزرگتر از کاغذ A4، حداکثر روی کاغذ A3 و با تاشدگی مناسب در مجموعه پایان نامه قرارگیرد.

4. فاصله گذاری و حاشیه بندی
فاصله سطرها در تمامی پایان نامه برابر 1 سانتیمتر است، اما فاصله سطرها در چکیده برابر 1/5 سانتیمتر می باشد. حاشیه سمت راست و بالا مساوی 3/5 سانتیمتر و حاشیه سمت چپ و پایین برابر 2/5 سانتیمتر می باشد. این حاشیه باید در سرتاسر پایان نامه رعایت شود. در صورتی که در برخی موارد اندازه شکل ها یا جدول ها بزرگتر از فضای داخل حاشیه باشد، با کوچک کردن آنها و یا با استفاده از کاغذ A3 تاخورده، حاشیه رعایت گردد.

5.جدول ها و شکل ها
تمامی شکل ها (تصاویر، نمودارها، منحنی ها) و جدول ها باید با کیفیت مناسب تهیه شوند؛ به گونه ای که کپی تهیه شده از آنها از وضوح کافی برخوردار باشد. تصویرها، نمودارها و منحنی ها، شکل نامیده می شوند. تمامی شکل ها و جدول ها باید به ترتیب حضور در هر فصل به نحو مناسب شماره گذاری شوند. عنوان جدول در بالای آنها و عنوان شکلها در زیر آنها و عنوان شـکل ها در زیر آنهـا ذکـر می گـردد. چنانچـه جدول یا شکلی از مرجعی آورده شود، مرجع در عنوان جدول یا شکل ذکر می گردد. همچنین لازم است به کلیه شکلها و جدول ها، در متن ارجاع داده شود.

6. پی نویس
در صورتی که یک عبارت یا واژه نیاز به توضیح خاصی داشته باشد، توضیح رامی توان به صورت زیرنویس در همان صفحه ارائه نمود. در این صورت، عبارت یا واژه توسط شماره ای ـ که به صورت کوچک در بالا و سمت چپ آن تایپ می شود ـ مشخص شده و در زیرنویس توضیح مربوط به آن شماره داده می شود.

7.درج کلمات خارجی درمتن فارسی
همه نامهای خارجی در متن به خط فارسی و در پانوشت به زبان اصلی نوشته می شود.

8. روابط ریاضی و فرمولها
روابط ریاضی و فرمول ها نیز می بایست به صورت تایپ شده و مناسب در داخل متن ارائه گردند.

9.نحوه ارجاع درمتن و فهرست منابع و مآخذ
لازم است در متن به کلیه منابعی که مورد استفاده قرار می گیرد اشاره شود؛ ارجاع مناسب به منابع، مطابق یکی ازروش های استاندارد بین المللی با نظر استاد راهنما خواهد بود.

10.مشخصات جلد پایان نامه و رساله
جلد از نوع گالینگور می باشد. رنگ جلد برای پایان نامه های کارشناسی ارشد دانشکده علوم انسانی، قرمز، دانشکده علوم پایه، سبز، دانشکده معماری و شهرسازی خاکستری و دانشکده فنی و مهندسی، مشکی می باشد. نوشته های رو و پشت جلد به صورت زرکوب چاپ می گردد. (درج عبارت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری روی جلد پایان نامه الزامی می باشد.) در قسمت عطف، عنوان پایان نامه و نام نویسنده و کد رساله نوشته می شود.

11.تکثیر پایان نامه
دانشجو موظف است پایان نامه خود را در 6 نسخه تکثیر و همراه با دو کپی در فرمت تحویل نماید. (5 نسخه به تحصیلات تکمیلی جهت ارسال به مراجع ذیربط و 1 نسخه به استاد راهنما)

منبع:  www.aftab.ir

موضوع پایان نامه خود را چگونه انتخاب کنیم؟

 

موضوع پایان نامه خود را چگونه انتخاب کنیم؟

معمولاً یکی از دلهره­های اصلی اکثریت دانشجویان دکتری و فوق لیسانس انتخاب موضوع پایان نامه است.

قبل از هر چیز باید بدانیم هدف ما از به پایان رسانده این دوره تحصیلی چیست؟

1-    آیا فقط مدرک این دوره برای من مهم است؟

2-    آیا می خواهم موضوعی را انتخاب کنم که وقتی وارد بازار کار شدم بدردم بخورد؟

3-    آیا می خواهم موضوعی را انتخاب کنم که از آن دو سه تا مقاله JCR  آیا ISI بدهم و دکتری خود را تضمین کنم؟

4-    آیا می خواهم موضوعی را انتخاب کنم که مشکلی از کشورم را برطرف کنم برایم مهم نیست که مقاله ISI یا JCR در بیاید؟

5-    موضوعی را می­خواهم انتخاب کنم که با آن یکسری مهارت­هایی را کسب کنم مهم نیست برای کشور بدرد بخورد یا مقاله ISI از آن در بیاید؟

و.....

شاید یکی یا چند تا از موارد بالا هدف شما باشد. اما واقعیت را بخواهید موضوع پایان نامه من از نوع آخر بود (البته ناخواسته اینچنین موضوعی را بهم پیشنهاد کردند). اما به نظر  من در کشور ما بهترین گزینه  برای انتخاب موضوع پایان نامه باید چهارمی باشد. امروزه متاسفانه اکثر دانشجویان هنگامی که وارد مقطع کارشناسی ارشد می­شوند تلاششان بر این است موضوعی را انتخاب کنند که دو تا سه مقاله JCR  آیا ISI از آن در بیاید که گزینه 3 را شامل می شود.

 من توصیه می کنم برای ترم یک تا اواسط ترم دوم برای انتخاب پایان نامه فقط سعی کنید مطالعه زیادی داشته باشید پایان نامه-های کار شده دانشجویان قبلی را بخوانید تا اینکه به یک دیدگاه کلی از رشته خود برسید. اما اینکه روز اول یا ماه اول وارد شدن به مقطع ارشد یا دکتری سریع به دنبال انتخاب موضوع پایان نامه بگردید و خیلی از اساتید هم که به دانشجویان مانند یک چک هشتصد هزار تا یک میلیون تومانی دو پا نگاه می­کنند موضوعی را به شما پیشنهاد می کنند اما موقع اجرای پایان نامه شما متوجه می شود چه اشتباهی را مرتکب شده­اید یک روز مواد آزمایشی نیست، روز دیگر دانشگاهی که در آن درس می خوانی امکانات انجام این طرح را ندارد، روز دیگر منبع برای این موضوع پیدا نمی­شود. کاری تکراری است که فلانی هم انجام داده خیلی ها ایراد می­گیرند "با این کارت حالا تو میخوای دیگه چه جمله­ای به علم اضاف کنی" که روز دفاع نتیجه آن را متوجه می­شوی. استاد نفسش از جای گرم در می­آمد خودش هم از این موضوع هیچ اطلاعاتی نداشت. مهمتر از همه شما اصلاً به اینچنین موضوعاتی علاقه­مند نیستید.

پس سعی کنید موضوعی را انتخاب کنید که به آن علاقه­مند هستید، با شغل آینده شما همخوانی داشته باشد. حتی الامکان علم روز باشد. برای اینکه متوجه شوید علم روز چی هست به ژورنال­های اختصاصی رشته (مقالات چاپ شده در سال­های اخیر در باره چه موضوعی است) و با اساتید و دانشجویان صاحب نظر در رشته خود مشورت کنید. جمله­ای که نباید فراموش کنید فکر نکنید همیشه با انتخاب یک موضوع مشکل نتیجه کار خوب از آب در میآید. من خودم دوستانی داشتم که با انتخاب موضوعی ساده دو تا مقاله JCR دادند اما دوستان او که کار پایان نامه­ای انها بسیار هم مشکل­تر بود نتوانستند حتی یک مقاله ISI یا حتی علمی-پژوهشی داخلی هم بدهند.

http://geneticz.blogfa.com/post-61.aspx

روش نگارش پایان نامه، گزارش و مقاله علمی

 

روش نگارش پایان نامه، گزارش و مقاله علمی
 

چکیده:
در این جزوه سعی شده تا نحوه نگارش یک گزارش علمی که می تواند شامل پایان نامه و یا مقاله باشد، ارائه گردد. هدف اصلی از نگارش این جزوه یکسان سازی نحوه نگارش گزارشات علمی بوده تا امکان انتقال و دریافت اطلاعات علمی بسهولت صورت پذیرد.
1- مقدمه
هدف از این جزوه ارائه نکات لازم برای تهیه پایان نامه می باشد. موارد اشاره شده در این جزوه در تدوین فصلهای پایان نامه ضروری می باشد. استاد راهنما اولین شخصی است که پایان نامه و رعایت موارد نگارشی پایان نامه را کنترل می نماید. استاد راهنما موظف است که کفایت موضع پایان نامه را تایید نماید، دانشجو باید کلیه نکات مورد نظر استاد راهنما و تذکرات وی را برای تکمیل پایان نامه رعایت نماید. از طرفی استاد راهنما مسئول تصحیح کلیه متن پایان نامه نبوده، مسئولیت دفاع از محتوی و شکل پایان نامه با دانشجو است.
 

 2- نکات اصلی در تدوین گزارش
در نگارش پایان نامه و یا مقاله باید نکات زیر رعایت شوند.
 2-1) تنظیم صفحه بندی پایان نامه
اولین اقدام در نگارش پایان نامه تنظیم صفحه آرائی آن دارد.
مطالب باید از بالا و راست  3 سانتیمتر و از پائین و چپ 5/2 سانتیمتر فاصله داشته باشند.
 2-2) اندازه و فونت عناوین
عنوانها اصلی و فرعی باید بصورت پررنگ نوشته شوند. عنوانهای اصلی که دارای یک مولفه هستند با اندازه 20 عنوانهای فرعی با دو مولفه مشخص می شوند و یا در واقع عناوین اصلی فصلها می باشند با اندازه 18 و عنوانهای فرعی که با سه مولفه مشخص می شوند و یا در واقع عنوانهای فرعی در فصل هستند با اندازه 16 و متن با اندازه 14 و با قلم نازنین نوشته شوند.
 2-3) شماره عناوین
شماره عناوین از راست به چپ و شماره اول بیانگر فصل و شماره دوم بیانگر عنوان بوده و حداکثر اعداد بکار رفته سه تا باید باشد.
 2-5) زیر نویس کلمات
اگر از کلماتی در متن استفاده شود که امکان ترجمه آنها وجود نداشته باشد باید با استفاده از زیر نویس انگلیسی آن در همان صفحه نوشته شود و اگر تعداد این کلمات زیاد باشد با شماره گذاری از همدیگر منفک شوند این شماره ها در هر صفحه از یک شروع می شوند. 
 2-6) توضیح جداول و اشکال
توضیح جداول در بالای آنها و توضیح اشکال در زیر آن ذکر می شوند. جداول و اشکال در وسط صفحه قرار می گیرند. شماره جداول در هر فصل با ذکر شماره جدول و متعاقب آن فصل بیان می شود. در هر فصل شماره جداول از یک شروع می شود
  2-7) نگارش روابط
روابط از سمت چپ و شماره آنها از سمت راست نوشته می شود. شماره روابط در هر فصل با ذکر شماره روابط و متعاقب آن فصل بیان می شود. در هر فصل شماره روابط از یک شروع می شود.
 2-8) مراجع
در صورتیکه در پایان نامه از نتایج و کارهای دیگران استفاده شود باید حتما مرجع این مطالب ذکر شود. هر مرجع با شماره ای که در داخل یک کروشه قرار داده شده است معین می گردد. شماره مراجع از یک شروع می شود و با تغییر فصل ها این نحوه شماره گذاری تداوم خواهد داشت.
 2-9) فاصله بین پاراگرافها
با اتمام هر بخش فرعی و یا اصلی بخش بعدی با یک سطر فاصله شروع می شود. مطالب با فاصله 5/1 سطر از همدیگر نوشته می شوند.
2-10) علائم و اختصارات
کلیه علائم و اختصارات بکار رفته در پایان نامه در ابتدای آن تعریف می شوند.
2-11) شماره صفحات
صفحات اولیه تا شروع مقدمه با حروف الفبا و بعد از آن با شماره و در وسط و پائین صفحه مشخص می شوند.
2-12) پیوست ها
مطالبی که ضرورت آنها بگونه ای نیست که در متن باید ذکر شوند ولی ممکن است خواننده نیاز به آن داشته باشد در پیوست آورده می شوند. تعداد پیوست ها محدودیت ندارد.
 
3- نحوه تنظیم صفحات اولیه و صفحه روی جلد
در تدوین پایان نامه قبل از شروع بخشهای اصلی پایان نامه که همان فصول پایان نامه می باشند باید مطالبی در ابتدای پایان نامه آورده شود که در زیر به آنها اشاره می شود.
 (صفحه روی جلد پایان نامه)
دانشگاه صنعتی جندی شاپور
( عنوان پایان نامه )
 استاد راهنما:
(نام استاد راهنما)
 توسط:
( نام و نام خانوادگی دانشجو)
(پائیز 1386)
(توضیح: رنگ جلد سرمه ای و در عطف پایان نامه باید عنوان پایان نامه و تاریخ ذکر شود)
 

 (صفحه اول و صفحات قبل از آن)
 ( بعد از جلد یک صفحه سفید و بعد از آن صفحه ای که نگارنده در مورد آن اختیار دارد و  مزین بنام خداوند است قرار داده می شود. بعد از آن صفحه ارزیابی پایان نامه و متعاقب آن که بعنوان صفحه اول آنرا خواهیم خواند عینا مشابه روی جلد است قرار داده می شود.
 

 صفحه دوم:

صفحه قدر دانی
 در این صفحه از افرادی که مد نظر دانشجو می باشد قدر دانی می گردد. نمونه این صفحه در زیر آمده است.
بدینوسیله از زحمات استاد راهنما آقای دکتر............................... برای ارائه راهنمائی های ارزنده در طول انجام این پایان نامه قدردانی می نمایم.
از اعضاء خانواده که در طول انجام این پایان نامه با صبر و تحمل مشکلات را پذیرا بودند نیز سپاسگزارم.
 

(صفحه سوم)
 «تقدیم به ..........»
 

(صفحه چهارم)
 اعلان منحصر بفرد بودن پایان نامه
 بدینوسیله اعلان می گردد که مطالب مندرج در این پایان نامه تاکنون برای دریافت هیچ نوع مدرکی توسط اینجانب و فرد دیگری ارائه نشده است.
 نام و نام خانوادگی دانشجو

امضاء
 
(صفحه پنجم)
چکیده
در صورتی که متن چکیده بخوبی تهیه شده باشد، داوران و یا خوانندگان با مرور آن محتوای کلی پایان نامه را دریافت می نمایند. یک چکیده بایستی حدود 250 تا 300 کلمه باشد و نتایج اصلی مندرج در پایان نامه در آن ذکر شده باشد
 
هدف از ارائه این پایان نامه بررسی رفتار ارتعاشی صفحات چند لایه تحت اثر بارهای ضربه با سرعت کم می باشد. برای این منظور ابتدا رفتار ورقهای چند لایه تحت بارهای ایستا مورد مطالعه قرار گرفته و سپس جریان انتقال موج تنش در اثر بارهای ضربه ای در جهت طولی و عرضی بررسی شده است.
در انتها ضمن ارائه مدل جدید از شیوه انتقال موج تنش در ورقهای چند لایه، نتایج حاصل از حل عددی با نتایج آزمایشی مقایسه گردیده و میزان تطابق آنها موررد بررسی قرار گرفته و پیشنهاد تحقیقات در زمینه جدید ارائه شده است.
 
(صفحه ششم)
صفحه فهرست مطالب
 موضوع 
قدردانی
اهدانامه
اعلان منحصر بفرد بودن ایان نامه
چکیده
فهرست جدولها و شکل ها
فهرست علائم
فصل 1- مقدمه
فصل 2- بررسی صفحات چند لایه تحت بارهای ایستایی
1-2- ترکیب صفحات چند لایه
 2-2- روش تحلیل تنش در صفحات چند لایه
1-2-2- روش ایستایی
 2-2-2- روش دینامیکی
مراجع
پیوست 1:
پیوست 2:
 
 (صفحه هفتم)
 الف) فهرست جدولها
جدول -1-1: مشخصات مکانیکی صفحات چند لایه
جدول -2-1: فرکانس طبیعی صفحات لایه بر حسب تعداد لایه، n
 
ب) فهرست شکلها
شکل 1-1- نمودار تغییر مکان وسط صفحه چند لایه بصورت تابعی از تعداد لایه
شکل 2-1 توزیع تنش طولی در ورق چند لایه تحت اثر بار ضربه ای پله ای بصورت تابعی از طول ورق
 

 (صفحه هشتم)
لیست علائم و اختصارات
:b عرض تیر

 L(m)

c: نرمی
E: مدول یانگ
α: ضریب انبساط حرارتی
β: ضریب ویژه
δ: تغییر مکان
FEM: مدول المان محدود
SEM: میکروسکوپ الکترونیکی
 
بحث و نتیجه گیری
در پایان ارائه مطالب در فصول مختلف باید نگارنده جمع بندی از کار ارائه شده را در این قسمت ارائه نمایند. بگونه ای که نتیجه کل موضوع مورد بحث در این قسمت ارائه شده باشد.
 
ارائه پیشنهادات
در این قسمت با توجه به نتایج بدست آمده نگارنده پیشنهادات خود را جهت ادامه کار ارائه می نماید.
مراجع 
مراجعی که در داخل متن به آنها اشاره شده است با رعایت ترتیب حضور در متن و به نحوی که در زیر نشان داده شده است در این قسمت نگارش می شوند.
 1-در صورتیکه مرجع مقاله علمی باشد.
Roth, B., A, Mavris, D.N., "A Comparision of Thermodynamic Loss Models Suitable for Gas Turbine Propulsion: Theory and Taxonomy," 36th Joint Propulsion Conference and Exhibit, Huntsville, AL, July 2000, AIAA, 2000-3714
 2- در صورتیکه مرجع کتاب لاتین باشد.
 Moran,M.J., "Availability Analysis: A Guide to Efficient Energy Use" Prentice-Hall,     Englewood Cliffs, NJ, 1982
Gibson, R. F. Principles of Composite Material Mechanics,  Holman, J. P. and Lloyd, J. R. (editors), MC Graw-Hill (Pub.), (1994) 231-256.
 3- در صورتیکه مرجع کتاب فارسی باشد.
دکتر حسین محمودی،" الاستیسته کاربردی" مرکز نشر دانشگاهی، (1375) ، 235-254.
 

دانشگاه صنعتی جندی شاپور
 گرد آورنده: دکتر محمدرضا عصاری

 

راهنماي ثبت، نگارش، دفاع وارزشيابي پايان نامه

 

راهنماي ثبت، نگارش، دفاع وارزشيابي پايان نامه

1- پايان نامه بخشي از دوره دكتراي عمومي دندانپزشكي است كه طي آن دانشجو موظف است در يك زمينه مربوط به رشته تحصيلي خود تحت نظر استاد راهنما به تحقيق بپردازد.
2- دانشجويان دوره دكتري عمومي دندانپرشكي مي بايست پس ازگذراندن 120 واحد درسي دوره دكتري عمومي دندانپزشكي تايكسال موضوع پايان نامه خودرا انتخاب وبه ثبت برسانند.
تبصره: به دانشجوياني كه موضوع پايان نامه خود رادرمدت مقرربه ثبت نرسانند، تازمان ثبت موضوع پايان نامه، واحددرسي جديد ارائه نخواهدشد.
3- استاد راهنما باپيشنهاد دانشجو، موافقت استاد راهنما وتاييد گروه آموزشي مربوطه وتصويب شوراي پژوهشي دانشكده مربوطه تعيين مي گردد.
تبصره : رتبه استاد راهنما حداقل استادياري است . درموارد استثنائي باتاييد شوراي پژوهشي دانشكده مي توان ازاعضاي هيات علمي مربي نيز به عنوان استاد راهنما استفاده نمود.
تبصره : درموارد خاص وباتصويب شوراي پژوهشي دانشكده وبه منظور انجام تحقيقات بين بخشي دانشجو مي تواند بيش از يك استاد راهنما داشته باشد.
4- درصورت لزوم به پيشنهاد استاد راهنما يك نفر از اعضاي هيات علمي يامتخصصان ومحققان برجسته، پس ازتائيد شوراي پژوهشي دانشكده به عنوان استاد مشاور تعيين مي شود.
تبصره : سقف تعداد پايان نامه هاي دوره دكتراي عمومي دندانپزشكي كه به طور همزمان توسط هراستاد راهنما هدايت مي شوند ازفرمول تقسيم تعدادكل دانشجويان ورودي درهرسال به تعداد كل اعضاي هيات علمي دانشكده مربوطه ضرب درعدد2 بدست مي آيد. دردانشكده هايي كه تعداد اعضاء هيات علمي زياد است وبافرمول فوق سقف پايان نامه هرعضو هيات علمي عددكمي خواهدشد، هرعضو هيات علمي براساس مرتبه دانشگاهي وي وباتصويب شوراي پژوهشي دانشكده ، حداكثر 3 پايان نامه دانشجويان باسال ورودي يكسان رابه طور هم زمان مي تواند راهنمايي نمايد.
5- انتخاب موضوع پايان نامه بايستي باهدايت استاد راهنما باشد.
6- موضوع پايان نامه نبايد تكراري باشد به اين معنا كه پايان نامه باعنوان مشابه يامتفاوت ولي محتواي يكسان در5 سال اخير دردانشگاه ذيربط گرفته نشده باشد.
تبصره : درموارد خاص وبانظر شوراي پژوهشي دانشكده ، درموضوعاتي كه ممكن است نياز به تحقيق مجدد دركمتر ازفاصله زماني فوق باشد، اخذ پايان نامه باعنوان ومحتواي مشابه بلامانع است .
7- هردانشجو بايد يك موضوع رابعنوان پايان نامه انتخاب نمايد.
تبصره: انتخاب موضوع پايان نامه توسط گروهي ازدانشجويان (حداكثر 3 نفر ) پس ازتائيد استاد راهنما وتصويب شوراي پژوهشي دانشكده به شرط رعايت موارد ذيل مجاز
مي باشد.
الف: حجم واهميت موضوع تحقيق باتعداددانشجويان تناسب داشته باشد.
ب: تقسيم بندي موضوع تحقيق به گونه اي باشد كه هريك ازدانشجويان ذيربط بتوانند انجام بخش مستقلي ازپايان نامه راعهده دار شوند.
8- جهت ثبت موضوع پايان نامه بايد مراحل ذيل طي شود.
الف: انتخاب موضوع پايان نامه باهدايت استاد راهنما
ب: بررسي تكراري نبودن موضوع پايان نامه توسط معاونت پژوهشي دانشكده
ج: تصويب طر ح پيشنهادي پايان نامه درگروه آموزشي مربوطه
د: ارائه طرح پيشنهادي پايان نامه ازطرف گروه به معاونت پژوهشي دانشكده جهت تصويب درشوراي پژوهشي دانشكده
ه: ابلاغ مصوبه شوراي پژوهشي دانشكده به استاد راهنما جهت شروع پايان نامه
تبصره: فاصله زمان ثبت موضوع پايان نامه تازمان دفاع ازآن نبايد كمتر ازيكسال باشد.
9- هرپايان نامه بايد حاوي موارد زيرباشد:
الف: چكيده به زبان فارسي وانگليسي (اهميت وزمينه كار ، مواد وروش ، نتايج ونتيجه گيري)
ب: مقدمه (دلايل اهميت موضوع پژوهش ، اطلاعات كلي درزمينه پژوهش واهداف پژوهش)
ج: بررسي متون
د: روش كار (نوع پژوهش، محيط ومواد پژوهش ، حجم نمونه وروش نمونه گيري ، روش جمع آوري اطلاعات ، روش تجزيه وتحليل داده هاوانواع آزمون هاي آماري ومراحل انجام كار)
ز: نتايج ( استفاده از آزمون هاي آماري ، جداول ، نمودارها وبيان نتايج)
و: بحث ونتيجه گيري (بررسي نتايج حاصله، مقايسه نتايج باساير مطالعات ، بررسي علت تفاوت نتايج پژوهش باساير مطالعات ، بررسي نقايض ومحدوديت هاي پژوهش ، نتيجه گيري نهايي وارائه پيشنهادات)
ه: مراجع
10: نگارش پايان نامه به زبان انگليسي بلامانع مي باشد ولي لازم است علاوه برچكيده به زبان انگليسي، چكيده به زبان فارسي نيز داشته باشد.
11: هيات داوران كه مسئوليت تصميم گيري تهايي در مورد پايان نامه ها رابرعهده دارند از اعضاي زير تشكيل مي شود:
 

استاد راهنما
استاد مشاور (درصورت وجود)
نماينده شوراي پژوهشي دانشكده
نماينده گروه آموزشي مرتبط باپايان نامه
يك عضو ازاعضاي هيات علمي يامحققان ، متخصصان وصاحب نظران به انتخاب گروه آموزشي مربوطه
تبصره : مرتبه علمي استاد راهنما واعضاي هيات علمي بايد حداقل استادياري باشد، درشرايط خاص پس ازتائيد شوراي پژوهشي دانشكده مي تواند مربي باشد . درخصوص محققان ومتخصصان وصاحب نظران داشتن مدرك دكتري تخصصي الزامي است .
12- ارزشيابي پايان نامه ها توسط هيات داوران درمقياس نمره گذاري ازصفر تابيست صورت مي گيرد وباتوجه به نمرات مربوط به چهار درجه به شرح ذيل متمايز مي شوند.
عالي پايان نامه هاي بانمره 19 تا 20
بسيار خوب پايان نامه هاي بانمره 17 تا99/18
خوب پايان نامه هاي بانمره 14تا99/16
غيرقابل قبول پايان نامه هاي بانمره كمتراز14
تبصره : پايان نامه هايي مي توانند درجه عالي راكسب نمايند كه تحقيقاتي بوده ويادريكي ازمجلات علمي معتبر داخل ياخارج ازكشور به صورت مقاله چاپ شده ويااخذ پذيرش چاپ رادراين مجلات ارائه نمايند. بديهي است كه ارائه مقاله ويااخذ پذيرش چاپ مقاله بايد قبل از دفاع ازپايان نامه وتعيين نمره نهايي صورت گيرد.
13- كليه دانشجويان موظف به دفاع ازپايان نامه خود درآخرين نيمسال تحصيلي
مي باشند وچنانچه دانشجو درچهار چوب سنوات مجاز تحصيلي نتواند ازپايان نامه خوددفاع ونمره قبولي كسب نمايد، علي رغم اينكه گليه واحدهاي درسي دوره آموزشي مربوطه راباموفقيت گذرانده باشد، اخراج خواهدشد.
14- تعدادواحدها ونمره پايان نامه دانشجويان درآخرين نيمسال تحصيلي ثبت شده ودانشجو ازرعايت حداكثر واحدهاي مجاز درآخرين نيمسال تحصيلي معاف است.
15- زمان فارغ التحصيلي دانشجو، زماني است كه تمامي واحدهاي درسي خودرا ازجمله پايان نامه را گذرانده باشد(هركدام كه موخر باشد)
16- كليه حقوق مكتسب ازپايان نامه متعلق به دانشگاه است.
17- يك نسخه ازخلاصه هرپايان نامه مي بايست به حوزه معاونت تحقيقات وفناوري وزارت متبوع جهت بهره برداري واطلاع رساني به ديگر مراكز ارسال گردد.
18- رساله باتوجه به مشخصات برنامه وسرفصل دروس دوره دكتراي عمومي دندانپزشكي مصوب هفتمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 31/2/79 به رساله 4،3.2.1به شرح ذيل ميباشد:
رساله 1: ميزان حداقل آموزش : (Requirement):
- نگارش طرح مقدماتي تحقيق (پروپوزال) باهدايت استادراهنما
- تصويب پروپوزال وعنوان تحقيق درمرجع مربوطه
- ثبت عنوان تحقيق (رساله) دراداره آموزش دانشكده
رساله 2: ميزان حداقل آموزش : (Requirement):
- انجام تحقيق مطابق مواد وروشهاي مصوب به سرپرستي استاد راهنما
- ارائه گزارش مكتوب ازپيشرفت تحقيق به استاد راهنما
رساله 3: ميزان حداقل آموزش : (Requirement):
- انجام تحقيق مطابق مواد وروشهاي مصوب به سرپرستي استاد راهنما
ارائه گزارش مكتوب ازپيشرفت تحقيق به استاد راهنما
رساله 4: ميزان حداقل آموزش : (Requirement):
- انجام واتمام تحقيق مطابق مواد وروشهاي مصوب به سرپرستي استاد راهنما
- نگارش رساله باتاييد نهايي استاد (آماده دفاع بودن)
- دفاع ازرساله (واداي سوگند)
(ارزشيابي رساله 1و2و3 توسط استاد راهنما ورساله 4 توسط هيئت داوران انجام مي گيرد.)
19- عنوان پايان نامه واستاد راهنما پس ازتصويب غيرقابل تغيير ميباشد.درشرايط خاص باتصويب شوراي آموزشي دانشكده ميسر خواهدبود.
20- استاد راهنماي اول بايستي ازكادر هيات علمي دانشكده دندانپزشكي مشهد باشد.
21- اضافه كردن استاد راهنماي سوم مي بايست باتائيد شوراي گروه وتصويب شوراي آموزشي دانشكده باشد.
22- پايان نامه هايي كه دواستاد راهنما دردوگروه آموزشي مختلف نياز دارد بايستي درجلسه گروه آموزشي استاد راهنماي اول ودرحضور استاد راهنماي دوم درگروه مطرح وبتصويب برسد.
23: پايان نامه هايي كه مروري باشند حداكثر سقف نمره اي كه مي توانند كسب نمايند 5/18 مي باشد.
24- اعضاي كادر هيئت علمي كه تعهدات قانوني خودرا بصورت (ضريب K) آموزشي
مي گذرانند درسال اول تنها يك پايان نامه (بعنوان استاد راهنماي دوم)ودرسال دوم دو پايان نامه( بعنوان استاد راهنماي اول يادوم) ودرسال سوم طبق آيين نامه ودستور العمل اجرايي مي توانند راهنمايي پايان نامه دانشجويان عمومي را بعهده گيرند.
25- كادرهيات علمي كه شرايط راهنماي پايان نامه را داشته باشند مي توانند حداكثر دو پايان نامه را بعنوان استاد راهنماي اول (شامل : حداكثريك تخصصي ويك عمومي ويا دوعمومي ) ويك پايان نامه را بعنوان استاد راهنماي دوم (تخصصي ياعمومي )درهرسال تحصيلي برعهده گيرند.
تذكر: *رديف 1 تا18 اين آئين نامه طبق آيين نامه ودستورالعمل اجرايي پايان نامه هاي دكتراي عمومي دندانپزشكي مصوب بيست وپنجمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 23/12/82علوم پزشكي ميباشد.
* رديف 19 تا 23 مصوبه شوراي آموزشي دانشكده مورخ 7/10/84 ميباشد .
* رديف 24 تا 25 مصوبه شوراي آموزشي دانشكده مورخ 7/8/85 ميباشد .

نحوه نگارش پايان نامه
- تايپ پايان نامه مي بايست در نهايت سادگي بوده و از اضافه كردن مطالب و طرحهاي غير ضروري بپرهيريد.
- -. هر صفحه پايان نامه مي بايست حداقل 24 سطر داشته و حداكثر شماره فونت آن 14 باشد.
هرپايا ن نامه بايد شامل موارد ذيل باشد:
- عنوان به زبان فارسي وانگليسي (2صفحه)
- تقديروتشكر(حداكثر2صفحه) ( Acknowledgement )
- فهرست مطالب ، تصاوير ، جداول ونمودارها - خلا صه فارسي و انگليسي ( Abstract) - بخش اول: مقدمه و مروري بر متون ( Introduction & Review of Literatures ) - بخش دوم: مواد و روش كار ( Methods & Materials) - بخش سوم: يافته ها ( Results ) - بخش چهارم: بحث ( Discussion ) - بخش پنجم : نتيجه گيري ( Conclusion ) - منابع ( References ) - ضميمه( در صورت نياز )
 

عنوانTitle
بايد كوتاه، مختصر، مفيد، كامل و جامع باشد.
- عنوان بهتر است به شكل عبارت نوشته شود.
- از به كار بردن مخفف در عنوان پرهيز گردد مگر مخفف كلمه مورد نظر بسيار معروف و رايج باشد مانند : PH
- در صورت استفاده از اعداد در عنوان اگر صد و يا كمتر از آن باشد بصورت حرفي و بزرگتر از صد به صورت عددي نوشته شود.
- در مطالعات توصيفي حتما زمان و مكان در عنوان ذكر گردد.
- عنوان فارسي در صفحه اول پشت جلد و عنوان انگليسي در صفحه آخر بلافاصله پشت جلد آورده شود.

تقدير و تشكرAcknowledgement
- ضروري است از كليه كساني كه در اين تحقيق به نحوي سهيم بوده ولي در تاليف نقشي نداشته اند با ذكر نوع همكاري آنان، تقدير و تشكر گردد.
- از كمكهاي فني و تكنيكي، حمايتهاي مالي و مادي تشكر شود.
- در مجموع از دو صفحه تجاوز ننمايد.
- لازم است مطالب اصلي و سر فصلهاي پايان نامه به همراه صفحه مربوطه آورده شود.
در صورت استفاده از جداول و نمودار لازم است عنوان كامل آنها به همراه صفحه مربوطه ذكر گردد.

فهرست مطالب
- لازم است مطالب اصلي و سر فصلهاي پايان نامه به همراه صفحه مربوطه آورده شود.
در صورت استفاده از جداول و نمودارها لازم است عنوان كامل آنها به همراه صفحه مربوطه ذكر گردد.

چكيده يا Abstract
با توجه به اينكه خلاصه يا چكيده، در واقع مهمترين و پرخواننده ترين قسمت يك مقاله است ، لازم است نويسنده نهايت سعي خود را براي نگارش خلاصه اي كه واجد شرايط ذيل باشد به كار برد.
افعال مورد استفاده بهتر است در زمان گذشته و سوم شخص باشد.
از آوردن جزئيات پرهيز گردد.
از جدول و نمودار و تصاوير، اصطلاحات و محففها استفاده نشود.
شماره رفرنس ذكر نشود.
خلا صه اي چند سطري از مقدمه و هدف،مواد و روشها ،يافته ها و نتيجه گيري طرح تحقيقاتي در پاراگرافهاي مجزا و مشخص آ ورده شود.
از نظر فضاي اشغال شده، خلاصه معمولا نبايد بيش از سي سطر باشد.
Abstract عينا ترجمه خلاصه فارسي به انگليسي مي باشد.
خلاصه فارسي بلافاصله قبل از مقدمه آورده شود.
Abstractدر آخر پايان نامه در صفحه دوم از پشت جلد باشد.

مقدمه و مروري بر متون
Introduction & Review of Literature
- اين بخش شامل : مقدمه ، مروري بر متون ، بيان مسأ له و هدف طرح تحقيقاتي مي باشد.
- بخشهاي بيان مسأ له و هد ف به صورت پاراگرافهاي مجزا و عنوان مشخص آورده شود.
- هدف از نگارش مقدمه معرفي تحقيق بصورت منطقي و قابل درك براي خوانندگان مي باشد.
- خواننده پس از مطالعه مقدمه بايد بداند كه اساس پايه هاي تحقيق چه بوده و چرا اين تحقيق مهم است و چگونه انجام شده است.
- مقدمه بايد جامع و كامل باشد.
- ابتدا مي بايست نويسنده با توصيف مختصري از موضوع مورد مطالعه به بيان مشكل پرداخته و اهميت مشكل و راههاي حل آن را بيان نمايد.
- سپس مروري بر تحقيقات انجام شده در زمينه موضوع مورد پژوهش آورده شود.
- در مروري بر مقالات سعي شود از مقالات در سطح عالي استفاده شود.
- مقدمه جاي بيان اطلا عات گسترده و غير اختصاصي نيست.
- حتي الامكان از جداول و تصاوير استفاده نگردد.
- از نظريه ها و عبارتهاي شخصي استفاده نگردد.
- محقق سعي نمايد از مقالاتي نام ببرد كه شخصاُ از آنها استفاده كرده است.
- معيار منابع براساس مقالات ، خلاصه مقالات و كتب معتبر دنيا و پايان نامه هاي دفاع شده مي باشد.
- مطالب موجود در سايتهاي مختلف اينترنتي نمي تواند به عنوان منبع قرار گيرد.

مواد و روشها Methods and Materials
- هدف از نگارش اين بخش، شرح نسبتا كاملي از متدولوژي تحقيق مي باشد به نحوي كه پژوهشگر ديگري بتواند روش تحقيق مورد نظر را بدون هيچ مشكلي تكرار كند.
- اهميت ديگر اين قسمت اين است كه خواننده مي خواهد بداند تا چه اندازه روش كار مورد استفاده در اين تحقيق و نتايج بدست آمده قابل اعتماد مي باشد.
- در صورت انجام مطا لعه مقدماتي( Pilot Study) شرح مختصري از آن ضروري است.
- به طور واقع نحوه انتخاب موضوع مورد مطالعه، نوع مطالعه (توصيفي-تحليلي- مورد مشاهده- كومورت-تجربي- نيمه تجربي- يك سري كور و يا دو سري كور Double Blind) مشخص گردد.
- بر اساس نوع مطا لعه نحوه نمونه گيري (تصادفي يا غيرتصادفي) ،زمان و مكان اجراي تحقيق ،ملاك انتخاب ويا عدم انتحاب نمونه هاي مورد پژوهش و حجم نمونه نوشته شود.
- جزئيات مواد مورد استفاده و لوازم به كار گرفته شده به همراه كارخانه سازنده مواد و يا دستگاههاي مورد استفاده ذكر گردد.
- نحوه جمع آوري اطلاعات نوشته شود. جمع آوري اطلاعات از طريق مصاحبه، مشاهده، پرسشنامه، يا از روشهاي ويژه اي كه استفاده شده توضيح داده شود.
- مداخلات انجام شده، نوع مداخله يا تجربه اي كه برروي هريك از نمونه ها انجام گرفته است با دقت توضيح داده شود.
- روشهاي اندازه گيري، دقت و حساسيت وسيله مورد اندازه گيري بيان گردد.
- حتي الا مكان مي بايست Validity وReliability وسيله اندازه گيري( مثل پرسشنامه ) ذكر گردد. اگر از روشهاي استاندارد و يا پرسشنامه استاندارد استفاده شده است تنها ذكر نام منبع آن كافي است.
- آزمونهاي آماري، روشهاي آماري كه براي تاييد و تغيير نتايج مطالعه به كار رفته است بيان گردد.
- ذكر برنامه هاي كامپيوتري مورد استفاده در تحليلهاي آ ماري ضروري است.
- عبارات تخصصي آماري، كلمات مخفف و نشانه ها به طور كامل تعريف شوند.
- مسائل اخلاقي رعايت شده در مطالعات انساني و حيواني ذكرگردد.

يافته هاResults
- از تكرار مواد و روشهاي استفاده شده در اين بخش بپرهيريد.
- يافته هاي تحقيق مي بايست به صورت مفصل و روشن بيان گردد و از به كاربردن الفاظ و عبارات دوپهلوئي كه معناي روشني ندارند، پرهيز شود.
- نوع آزمون آماري مورد استفاده مي بايست ذكر گردد.
- نتايج آزمون آماري مي بايست بدون هيچگونه تعبير و يا تفسيري بيان گردد. اگر شاخصها عدد هستند، به دقت شرح داده شوند.
- در صورتي كه ضمن مطالعه تعدادي از نمونه ها حذف مي شود ذكر علت آن ضروري است.
- معمولا گزارش ميانگين بدون شاخصهاي پراكندگي فاقد ارزش مي باشد و به جاست كه ميانگين به صورت (±) انحراف معيار و يا خطاي استاندارد ذكر گردد.
- اگر از آمار تحليلي استفاده شده است ضريب همبستگي، نسبت شانس و ساير نتايج بيان شود.
- اگر مي توانيد يافته هاي خود را به سادگي و بدون ابهام در متن بكار ببريد ازتكرار آن به صورت جدول و يا نمودار خودداري نماييد.
- هنگامي كه تعداد زيادي داده عددي وجود دارد و تفاوت آنها آنقدر بارز نيست كه اگر به شكل نمودار در آيد قابل توجه باشد، بهتر است آنها را در جدول بيان نماييد.
- عنوان جدول بالاي آن و عنوان نمودار و توضيح تصاوير زير آن نوشته مي شود. اين نوشته بايد در حدي باشد كه خواننده نياز به متن براي توضيح جدول و يا شكل پيدا نكند. همچنين نشانه هاي درون تصوير و زير نويس كاملا تنظيم شود.
- محل جدول متناسب با موضوع در متن آورده شود.
در موارد زير نتايج به صورت تصاوير و نمودار آورده مي شود:
· تعيين مقادير يك متغير وابسته برحسب مقادير متفاوت از متغير مستقل داده هاي يك متغير درمناطق مختلف
- عنوان واحدهاي اندازه گيري متغيرهاي نمايش داده شده روي خطوط عمودي و افقي نوشته شود.
- متغير مستقل براي محور افقي (X) و متغير وابسته برروي محور عمودي (Y) نوشته شود.
 

بحث Discussion
- اين بخش بايد يافته هاي اصلي مطالعه را بيان كند و بر جنبه هاي تازه و مهم بررسي انجام شده و نتايجي كه مي توان از آنها گرفت بدون تكرار مطالب ذكر شده در قسمتهاي ديگر تاكيد شود.
- نويسنده در اين قسمت از ميان نتايج ارائه شده پاسخي را براي سئوالاتي كه در مقدمه بيان كرده است پيدا نمايد.
- آثار و اهميت يافته هاي به دست آمده و محدوديتهاي آن را توضيح دهد.
- يا فته هاي اين تحقيق را با يافته هاي مشابه در ساير مطالعات قياس نمايد و دلايل احتمالي آن را شرح دهد.
- اگر شواهد مغاير يا نقض كننده اي براي نتايج تحقيق در ساير منابع وجود دارد آنها را بيان نمايد و دلايل احتمالي آن را ذكر نمايد.
- موارد كاربرد عملي و قابليت تعميم پذيري نتايجي را كه به دست آورده توضيح دهد.

نتيجه گيري Conclusion
- نويسنده مي بايست در اين قسمت نتايج كاربردي مطالعه خود را به صورت كليدي بيان نمايد.
- در اين قسمت پيشنهادات و راهنمايي را براي ادامه تحقيق يا رهنمودهايي را جهت تكميل آن به خوانندگان خود ارائه دهد.

منابع References
- از نظريه ها و عبارتهاي شخصي به عنوان منبع نمي توان استفاده كرد.
- محقق سعي نمايد از مقالاتي نام ببرد كه شخصا از آنها استفاده كرده است.
- معيار منابع براساس مقالات ، خلاصه مقالات و كتب معتبر دنيا و پايان نامه هاي دفاع شده مي باشد.
- مطالب موجود در سايتهاي مختلف اينترنتي نمي تواند به عنوان منبع قرار گيرد.
 

الف) استناد آوري و يا نحوه نگارش منابع مورد استفاده
- استفاده از منابع در حقيقت براي مستند كردن نوشته و افزودن اعتبار آن مي باشد.
- دو سيستم عمده براي استناد آوري وجود دارد:
1) سيستم هار وارد:
- در اين سيستم هنگامي كه شما جمله اي را از يك منبع مورد استفاده قرار مي دهيد، در انتهاي جمله نام نويسنده و سال انتشار منبعي كه برآن استناد كرده ايد ذكر مي نمايند (مثلا Stanley 1985)
- در اين سيستم فقط نام فاميل نويسنده نوشته مي شود و ذكر نام كوچك و يا حتي حرف اول آن ضروري نيست.
- اگر مقاله دو نويسنده دارد داخل پرانتز اسم هر دو به ترتيب حروف الفبا نوشته مي شود و اگر بيش از دو نويسنده را دو اسم اول را نوشته و بقيه et al گذاشته شود. مثلا( Stanley etal 1990)
- در قسمت معرفي منابع اسامي منابع مورد استفاده به ترتيب حروف الفبا نوشته مي شود. از آوردن نام منابعي كه در متن استفاده نشده، خودداري گردد.
2) سيستم ونكور (Vancouver)
- در اين سيستم استنادآوري براي هر جمله كه از منابع ديگر در متن مي آيد به ترتيب استفاده در متن شماره مي دهيم مثلا (1).
- ترتيب نوشتن منابع به همان ترتيبي است كه در متن مورد استفاده قرار مي گيرد.
 

ب) فهرست منابع:
- ترتيب نوشتن مشخصات يك منبع در هر دو سيستم استنادآوري يكسان است.
 

ج) نحوه نگارش منابع زمانيكه از يك مقاله استفاده شده است:
- اسم فاميل نويسنده، حرف اول اسم كوچك، عنوان مقاله، عنوان مجله، سال انتشار، شماره سريال (جلد)، صفحه شروع و ختم مقاله نوشته مي شود.
- در مورد نام مجله بايد از اختصاراتي استفاده شود كه درايندكس مديكري براي مجلات استفاده شده است. به عنوان مثل Journal of Endodontics به صورت خلاصه J Endodon نوشته مي شود.
- در صورتيكه نويسندگان مقاله پنج نفر و يا كمتر باشند مي بايست اسامي تمام نويسندگان ذكر گردد. در صورتي كه بيش از پنج نفر باشند، اسم دو نفر اول آورده شده و سپس از كلمه et al استفاده مي شود.
1) Stanley M, Pashley D. Vltrastractural study of dental pulp. J Endodon 1995; 18: 245-99.
2) نحوه نگارش منابع زمانيكه از يك كتاب به عنوان منبع استفاده شده است:
- اسم فاميل نويسنده، حرف اول اسم كوچك، عنوان كتاب، شماره چاپ، محل انتشار، ناشر، سال انتشار، شماره جلد در صورت وجود، صفحات مورد استفاده نوشته شود.
2) Ingle J, Bakland L. Endodontics, 5 th ed, London, Mosbey, 2002; 210-225.

نحوه ارزشيابي پايان نامه
ارزشيابي پايان نامه در جلسه دفاعيه بصورت محرمانه صورت مي گيرد و هيئت داوران نمره پايان نامه را با توجه به درنظر گرفتن موارد ذيل در فرم مربوطه وارد مي نمايند.
- در پايان جلسه ميانگين ارزشيابي اعضاي هيئت داوران بعنوان نمره نهايي در نظر گرفته خواهد شد.
ملاكهاي ارزشيابي پايان نامه هاي تحقيقاتي
1-ارزش و اهميت علمي موضوع انتخاب شده1نمره
2-كيفيت تبيين هدف و فرضيه1نمره
3-كيفيت تدوين مقدمه (بررسي مطالعات قبلي)2نمره
4-انتخاب روش كار و چگونگي اجراي آن4نمره
5-كميت و كيفيت نتايج حاصله4نمره
6- چگونگي تجزيه وتحليل آماري و نتايج2نمره
7- بحث و نتيجه گيري2نمره
8-كيفيت نگارش متن پايان نامه2نمره
9-كيفيت ارائه مطالب در جلسه دفاعيه2نمره
جمع نمرات : 20نمره

تهيه وتدوين : دانشكده دندانپزشكي مشهد
اداره آموزش - سال 1385

منبع: www.mums.ac.ir/dental/fa/g11

شیوه تدوین پایان نامه کارشناسی و كارشناسي ارشد

 

شیوه تدوین پایان نامه کارشناسی و كارشناسي ارشد

یکی از اهداف اصلی نگارش هر پایان نامه در اصل آشنا نمودن دانشجو با نحوه نگارش و تنظیم یک مبحث علمی است. پایان نامه نوشته ای است شامل چکیده پایان نامه به فارسی، فهرست تفصیلی مطالب، فهرست تصاویر، جداول و نمودارها، مقدمه و تاریخچه مختصر، مروری بر کارهای انجام شده و آخرین اطلاعات تئوری، عملکرد تحقیقی و عملی نتایج، بحث و پیشنهادات و فهرست منابع و مأخذ که توسط دانشجو و با هدایت و نظارت استاد راهنما و همکاری استادان مشاور (در صورت داشتن) تنظیم و تدوین می شود. رعایت این شیوه نامه از جانب دانشجویان برای حفظ هماهنگی بین پایان نامه ها الزامی است. موضوعات هر پایان نامه را با توجه به تعریف فوق و به ترتیب تقدم ذیل می توان دسته بندی کرد:
الف: فهرست مطالب موجود در پایان نامه
-1 مطالب زرکوب روی جلد
2- ترتیب درج مطالب
2-1 برگ اول : بسم ا... الرحمن الرحیم
2-2 برگ دوم : فرم داخلی جلد به فارسی
2-3 برگ سوم : تائیدیه هیأت داوران:
2-4 برگ چهارم: تقدیم (در صورت تمایل، دانشجو می تواند پایان نامه خود را به شخص و یا ... تقدیم کند(
برگ پنجم : حق چاپ و تکثیر و مالکیت نتایج (copyright and ownership) (مخصوص تحصیلات تکمیلی(
2-6 برگ ششم تقدیر و تشکر (اختیاری ): این متن عبارت است از قدردانی و تشکر از کلیه کسانی که دانشجو را در راه نیل به هدف کمک نموده اند.
2-7 برگ هفتم چکیده پایان نامه به فارسی: هر پایان نامه باید با چکیده آغاز شود که عبارت است از بحث پیرامون موضوع پایان نامه، شیوه تحقیق و نتیجه کلی . معمولا محقق يا دانشجو چكيده اي از تحقيق خود را در حدود يك يا دو صفحه تهيه مي كند . چكيده كمتر از مقدمه بوده و شامل مباحثي از قبيل موضوع تحقيق ، فرضيه ها ، روش كار ، نتايج و پيشنهاد هاي مربوط به تحقيق به صورت كلي و خلاصه است.
2-8- چکیده پایان نامه به انگلیسی (مخصوص تحصیلات تکمیلی(
2-9 -برگ هشتم فهرست مطالب: هر پایان نامه باید دارای فهرست مطالب باشد معمولاً این قسمت شامل عنوان بخشهای پایان نامه همراه با شماره صفحه مربوطه است. گزارش تحقيق معمولا شامل فصول مباحث و عناوين جزئي و كلي است. عنوان فهرست مندرجات در بالا ( 5 سانتي متر پايين تر از لبه كاغذ) قرار مي گيرد. عناوين اصلي را با حروف درشت تر و عناوين فرعي را با حروف ريز مي نويسند. در مقابل عناوين شماره صفحه ذكر مي شود. در گزارشهاي كوتاه كه نيازي به ذكر اين فصول نيست مي توان با شماره مشخص كرد. براي ترتيب فهرست از روشهاي متعددي استفاده مي شود كه در ذيل به دو نمونه از آنها اشاره مي شود. لازم به ذكر است كه براي هر پايان نامه تنها بايد از يكي از اين دو روش استفاده نمود:
الف) در حالتي كه زير فصلها بدون شماره گذاري در متن پايان نامه آورده شود،روش زير قابل استفاده است:
فصل اول: تدوين فرضيه
مفهوم و تعريف فرضيه 3
ويژكيهاي يك فرضيه خوب 7
نقش قرضيه در تحقيق علمي 11
ب) در صورتي كه زير فصلها داراي شماره باشند بايد از روش ترتيب اعداد در فهرست استفاده نمود:
1- - 1
1-1 1-1
1-1-1 1-1-1
2- - 2
1-2 2-1
1-1-2 2-1-1

2-10 برگ نهم فهرست جدولها، نمودارها و اشکال: در این قسمت لیست جدولها و شکلها با ذکر دقیق عنوان، شماره و صفحه مربوطه درج می شود. ترتيب قرار گرفتن محتواي فهرست جداول مانند فهرست مندرجات است. اگر تعداد جداول زياد نباشد نيازي به تهيه اين فهرست نيست.در فهرست نمودارها و اشكال نيز عناوين بايد كوتاه و گويا باشد و اگر تعداد نمودارها و اشكال زياد باشد تهيه اين فهرست توصيه مي شود.
2-11 متن پایان نامه (توضیحات کامل در قسمت ب آورده شده است(
2-12 برگهای پایانی پیوستها (ضمیمه 1، ضمیمه 2، ...(
2-13 مراجع ها و مآخذ
2-14 فرم داخلی جلد به انگلیسی (مخصوص دانشجویان تحصیلات تکمیلی(
3- مطالب زرکوب پشت جلد به انگلیسی
4- مطالب زرکوب عطف جلد (عنوان پایان نامه و نام نویسنده و شماره پایان نامه(

ب: مطالب موجود در متن پایان نامه:
متن هر پایان نامه شامل چندین فصل و هر فصل شامل چندین بخش خواهد بود. هر فصل را می توان با یک مقدمه کوتاه آغاز و با یک نتیجه گیری مختصر به اتمام رساند. رئوس مطالب هر فصل در ذیل آورده شده است:

فصل اول :معرفي پايان نامه

(نحوه تدوين اين فصل با نظر استاد راهنما انجام گيرد)
اين فصل مي تواند شامل عناوين زير باشد:
• هدف تحقيق
هيچ تحقيقي انجام نمي شود، مگر اينكه داراي هدفي باشد. ممكن است هدف تحقيق دستيابي به يك تئوري براي توسعه رشته علمي مربوطه باشد (تحقيق پايه ) يا ممكن است هدف اين باشد كه يافته ها براي حل مسائل اجتماعي بكار رود ( تحقيق كاربردي ). در هر حال، بايد هدف تحقيق در يك يا دو پاراگراف بيان شود .
• بيان مسئله يا موضوع تحقيق
موضوع تحقيق بايد در يك يا دو صفحه موضوع كاملاً توضيح داده شود. مطالب بايد آنقدر ساده و روشن بيان گردد كه خواننده با مسأله مورد بررسي آشنا شود.
• اهميت مسأله تحقيق
انجام هر تحقيق علمي مستلزم صرف وقت و تلاش فكري و جسمي و منابع مالي است. اصولاً بايد ازحداقل منابع، حداكثر نتايج حاصل شود و بايد به درستي اهميت موضوع تحقيق را بيان نمود. اهميت تحقيق را بايد از لحاظ اينكه آيا نتيجه موضوع تحت بررسي به پيشرفت رشته علمي كمك مي كند يا كاربرد خاص دارد، مورد توجه قرار گيرد. محقق مي تواند حداكثر در يك تا دو صفحه به طور منطقي اهميت موضوع تحقيق را بيان كند.
• انگیزه محقق در انتخاب موضوع
موضوعي كه محقق مي خواهد در مورد آن تحقيق كند بايد با تجارب كاري او منطبق باشد تا زواياي مسئله را بهتر ببيند و مكمل تحقيقات قبلي او باشد. در هر حال، در يك رساله علمي، محقق بايد توان قانع كردن هيأت داوران را براي علت انتخاب موضوع داشته باشد.
• قلمرو تحقيق و مشخص كردن واحد تجزيه و تحليل
محقق بايد قلمرو تحقيق خود را از نظر زماني، مكاني و موضوعي مشخص سازد. قلمرو موضوعي محدود بودن موضوع را مي طلبد. موضوع نبايد آنقدر كلي باشد كه نتوان آن ر انجام داد و نبايد آنچنان جزئي باشد كه ارزش تحقيق نداشته باشد. تجزيه و تحليل ممكن است فرد، گروه، سازمان، كشور يا....... باشد. چنانچه افراد در داخل سازمان مورد بررسي واقع شوند، در اين صورت واحد مورد بررسي در هر يك از افراد نمونه آماري هستند.
• تعيين سؤال پژوهشي
طرح سؤال پژوهشي بيانگر اين است كه محقق براي پاسخ دادن به آن چه نوع اطلاعاتي را نياز دارد . ارائه ساختار تحقيق به منزله يك حلقه اتصال به فصل بعدي است. يعني محقق توضيح مي دهد كه به منظور پاسخ گويي به سؤال تحقيق در فصل بعد (فصل دوم) به بررسي ادبيات تحقيق مي پردازد. فرضيه هايي ارائه مي گردد و براي آزمون فرضيه ها ، طرح تحقيق تهيه و تنظيم مي شود. (فصل سوم) بر اساس چهارچوب اين طرح، اطلاعات لازم جمع آوري و در فصل بعد (چهارم) طبقه بندي و تجزيه وتحليل خواهند شد. در پايان گزارش نتيجه گيري به عمل مي آيد و بر اساس يافته ها پيشنهادهايي ارائه خواهد شد

فصل دوم – مروري بر ادبيات تحقيق
در اين قسمت به نقد وبررسي تحيقات كه قبلاً راجع به موضوع انجام گرفته است پرداخته مي شود . نكته قابل توجه اين است كه اين فصل به مباني نظري و نقد پيشينه تحقيق، يعني تحقيقات قبلي در اين رابطه اختصاص دارد. اين فصل يكي از قسمت هاي مهم تحقيق است. ادبيات مربوط به موضوع تحقيق از لحاظ روش تحقيق، نحوه جمع آوري اطلاعات و يافته هاي تحقيق مورد بررسي قرار مي گيرند. لذا بهتر است در اين قسمت فرضيه ها فهرست شوند. اين فصل مي تواند حدود 30 تا40 صفحه را در بر گيرد .
 

فصل سوم – طرح تحقيق
در اين فصل بهتر است ابتدا فرضيه با يك جمله ظريف حلقه اتصال به فصل قبلي ، تكرار شود. ( مرور بر فصل قبــــل ) جامعه و نمونه آماري، روشهاي جمع آوري اطلاعات، وبژگيهاي نمونه، متغيرها، مستقل و وابسته و تعاريف عملياتي آنها، روشهاي تحليل داده ها، بستر سازي هاي لازم براي استفاده از نرم افزارهاي گوناگون ، تجهيزات و تكنولوژيهاي موجود و در يك كلام اطلاعات لازم در اينجا جمع آوري و در فصل بعد طبقه بندي و تجزيه و تحليل مي شوند.
 

فصل چهارم – طبقه بندي و تجزيه و تحليل اطلاعات

(با نظر استاد راهنما اين فصل مي تواند با فصل سوم تلفيق گردد)
اين فصل در واقع رسالت پايان نامه را نشان مي دهد، در اين فصل با استفاده از جداول، اشكال، نمودار ها، منحني ها، اطلاعات تحليل مي شوند. و در صورت لزوم آمارهايي نظير ميانگين، انحراف معيار و نظائر آن و نيز ضريب همبستگي و ساير ضرائب آماري مورد استفاده قرار مي گيرند. سپس فريضه ها يك به يك آزمايش مي شوند.
 

فصل پنجم – خلاصه، نتيجه گيري و پيشنهادها
اين فصل پاياني است. در خلاصه گزارش بايد مساله مورد تحقيق مجدداً عنوان كرد. حاصل مروري بر ادبيات تحقيق كه راهنماي محقق شده است نيز ذكر شود. روشهاي تحقيق به كار گرفته شده براي بررسي مشكل، تبيين شوند. سپس يافته ها ارائه گردد و معناي عدم رد فرضيه ها و نيز رد شدن آنها مورد بحث و تفسير قرار مي گردد.

ج: پیوستها:
قسمت اصلی متن پایان نامه نباید دارای داده های (data) غیر ضروری باشد، لذا برنامه های نرم افزاری ، چگونگی به دست آوردن معادلات ریاضی و اثبات آنها و داده های تجربی در پیوستهای پایان نامه آورده مي شوند.

د: جداول و نمودارها:
جدولها و نمودارها باید تا جائیکه ممکن است نزدیک به متن مربوط قرار گیرند هر جدول یا نمودار باید با عنوان مربوطه که معمولاً در زیرآنها درج می شود ، مشخص گردد.

ه : فهرست منابع و مآخذ
- ذكر مآخذ
ذكر مآخذ در متن بسيار حائز اهميت است. با اين كار در واقع نويسنده هم اعتباركار خود را نشان مي دهد و هم خواننده را با آثار ديگران آشنا مي كند . در ماخذ نويسي نويسنده بايد در پايان قسمت معيني كه نيازمند پانويسي است، علامت يا شماره اي بگذارد . سپس در ذيل صفحه، نيم خطي يكشد و در زير خط در سمت راست ( و اگر به انگليسي باشد در سمت چپ) همان علامت يا شماره را ذكر كند و پس از آن خط تيره بگذارد و بعد عنوان ماخذ را ذكر كند. علامت يا شماره هايي كه در متن گذاشته مي شوند ، معمولاً كمي بالاتر از كلمه ها قرار مي گيرند . گاهي نيز ممكن است زير نويسها در ذيل صفحه درج نشود و در پايان فصل آورده شود كه در اين صورت شماره هاي ارجاعات هر فصل از يك آغاز مي گردد و تا پايان فصل ادامه دارد.

در نوشتن متن تحقيق گاهي نويسنده مطلبي را عيناً و به طور مستقيم از كسي نقل مي كند كه در اين صورت بايد نقل قول را ميان دو گيومه " " قرار داد . اگر اين نقل قول از سه سطر كمتر باشد از لحاظ حاشيه و فاصله سطور عين متن نوشته مي شود ولي اگر بيش از سه سطر باشد بايد حاشيه ها پهن تر و فاصله خطوط كمتر شود . در هر حال در نقل قول مستقيم بايد عين جملات و كلمات منبع مورد استفاده نقل شود و فقط در صورتي كه در آن غلط لفظي يا معنوي باشد، براي جلوگيري از گمراهي خواننده پس از جمله يا كلمه نادرست ، صحيح آن را بايد بين دو كروشه { } قرار داد .
ترتيب ذكر منابع و مآخذ بر حسب الفبا است . نام خانوادگي اول مي آيد و بعد از كاما (،( نام ذكر مي شود . چنانچه منبع داراي دو يا چند نويسنده باشد ، فقط نام مؤلف اول بر حسب الفبا (اول نام خانوادگي و بعد نام ) مي آيد و نام نويسندگان ديگر بعد از كاما به طريق معمول ، يعني اول نام و بعد از آن نام خانوادگي قرار مي گيرد. در صورتي كه بيش از سه نويسنده باشد ، بعد از نام مؤلف اول ، كلمه "همكاران " اضافه مي شود .
چنانچه منبع فاقد نام نويسنده باشد ، عنوان سازماني كه آن را تهيه كرده است جاي نويسنده را مي گيرد و بقيه توضيحات بعد از آن مي آيد .
مثال به ترتيب عبارتند از :
رضائيان ، علي ، " اصول مديريت " تهران : سمت، 1369
باريه هاپسون و همكاران ، " مديريت خدمت؛ فرهنگ مشتري مداري " ترجمه مهدي ايران نژاد پاريزي،تهران: نشر مديران 1381،
مركز آموزش دولتي ،" برنامه ريزي استراتژيك "،تهران مركز آموزش مديرت دولتي ،1378
و چنانچه منبع به انگليسي باشد به اين شرح ذكر مي شود :
Nett, robert et al ,"can japan cope" . Business week (April
23, 1990 ), pp. 46-49
بايد در نظر داشت كه اگر مأخذ از يك سطر بيشتر شود ، سطر دوم هر مأخذ از فاصله حرف چهارم (مانند مثال فوق ) تايپ مي شود . شماره گذاري لازم نيست و خود اين شيوه كاملأ آنها را از هم مجزا و مشخص مي كند .
بايد توجه داشت كه ا زسه مؤلف بيشتر، در انگليسي مؤلف اول ذكر مي شود و et at جاي نام همكاران را ميگرد. همچنين در مورد مقاله، صفحات آن (علاوه بر زيرنويس ) در فهرست منابع هم ذكر مي شود .
در ذكر مأخذ پس از نام خانوادگي و نام نويسنده ، عنوان مأخذ ذكر مي شود و پس از آن مشخصات انتشار كتاب از قبيل محل انتشار ، نام ناشر و سال انتشار به ترتيب داخل پرانتز ذكر مي گردد و پس از آن شماره صفحه مورد نظر مي آيد. بعضي اوقات، محل انتشار يا نام ناشر يا تاريخ انتشار مشخص نيست. در اين صورت عبارت " جاي انتشار معلوم نيست " يا " نام ناشر معلوم نيست " يا " تاريخ انتشار معلوم نيست " ذكر مي شود. (گاهي نيز بي جا، بي نا و بي تا مي نويسند ( .
اگر مطلبي از مأخذي به مأخذي نقل شده باشد و ما مطلب مورد نظر را از مأخذ دوم در تحقيق خود انتقال داده باشيم ، اول بايد مآخذ اصلي را در زيرنويس ذكر كرد (نام و نام خانوادگي و نام كتاب ) و سپس كلمه " به نقل" يا " در " را با ذكر كامل مأخذ

دوم به دنبال آن اضافه كنيم. اگر براي بار دوم يا بيشتر از يك مأخذ نقل مي كنيم ، در دفعات بعدي ذكر تمام مشخصات مأخذ ضروري نيست. در بار دوم و دفعات بعدي عبارت " همان كتاب " يا " همان مأخذ" و ذكر صفحه كافي است. در صورتي كه از
مأخذ نقل كنيم و سپس به مأخذ ديگر برويم و دوباره به مأخذ اول برگرديم ، بازهم ذكر كامل مأخذ ضروري نيست ،لكن بايد نام
و نام خانوادگي مؤلف را ذكر كنيم و بعد كلمه "مأخذ قبلي " را اضافه كنيم . اما اگر همان نويسنده بيش از يك كتاب داشته باشد و شما از كتابهاي او استفاده كرده باشيد ، بايد از نام و نام خانوادگي، نام كتاب را نيز بياوريد تا كاملاًً مشخص شود .
 

مثال :
عبداله جاسبي ، " اصول و مباني مديريت " ، چاپ دوم (تهران :دانشگاه آزاد اسلامي ، 1368 )،ص170.
مايكل لوبوف،‌" بزرگترين اصل مديريت در دنيا " ، ترجمه مهدي ايران نژاد پاريزي، چاپ سوم (تهران: نشر مديران 1387)،ص37
Weihrich and harold koont
.84 .p،(1993،inc،hill-mcgraw: York New)ed 10th ، "management" ،
اگرازهمين مأ خذ دوباره نقل كنيد، ذكر مأخذ چنين است :
482. .P ،IBID
اگر يك مجموعه توسط چند نويسنده نوشته شده و يك نفر آن ر ا ويرايش (edit) كرده باشد، براي نقل از اين مجموعه ، بايد نام ونام خانوادگي نويسنده را به شرحي كه گذشت ذكر كنيم و عنوام مقاله را بين دو گيومه " " قرار دهيم . سپس نام مجموعه و بعد از آن نام ويراستار را ذكر مي كنيم و بقيه مشخصات به ترتيب درج مي گردد.

مثال :
"كتاب توسعه "، گردآوري و تنظيم از جواد موسوي خوزستاني ، جلد ششم (تهران: مؤسسه خدمات فرهنگي و انتشاراتي
توسعه ، 1372( .
در مورد روزنامه ها و مجلات بدين ترتيب عمل مي شود كه اول نام و نام خانوادگي نويسنده و سپس در داخل گيومه نام مقاله نوشته مي شود . بعد از آن عنوان روزنامه يا مجله مي آيد و زير آن خط مي كشند يا پررنگ و برجسته مي كنند ، يا به صورت ايتاليك نشان مي دهند . سپس به ذكر دوره ، سال، جلد، شماره و تمام صفحه هاي مقاله مي پردازند . مثال:
مهدي ايران نژاد پاريزي ، " يادگيري سازماني ؛فرايندي به سوي سازمان يادگيرنده"،"اقتصاد و مديريت "، شماره 1381،18، صفحه هاي 34-23 .
چنانچه از اينترنت استفاده كرده باشيد، بايد آدرس وب سايت را ذكر كنيد

WWW.EDUCOM.EDU/WEB/PUBS/REVIEWARTICLES/3123/HTML

پایان نامه تحصیلی یا پروژه را چگونه تدوین کنیم

 

پایان نامه تحصیلی یا پروژه را چگونه تدوین کنیم
 

مقدمه
برای نوشتن یک پایان نامه یا پرژه تحصیلی در یک چهار چوب علمی محقق ناگزیر به رعایت اصولی است که هم نگارش مطلب برای وی آسانتر شود و هم مطالعه آن برای دیگران به سادگی امکان پذیر باشد این اصول سه گانه به شرح ذیل میباشند .
1- اصول تنظیم و تدوین مطلب
2- اصول نگارش و نوشتن مطلب
3- اصول منابع و مآخذ مطلب
اصول تنظیم و تدوین مطلب در پایان نامه ها :
معمولا یک پایان نامه تحصیلی به صورت زیر تنظیم میگردد :
1- صفحه عنوان
2- پیشگفتار و در صورت نیاز تشکر و قدر دانی
3- فهرست مطالب
4- فصل اول – طرح تحقیق
5- فصل دوم –پیشینه تاریخی تحقیق
6- فصل سوم _ روش تحقیق
7- فصل چهارم _ ارائه یافته های تحقیق و تجزیه و تحلیل آن
8- فصل پنجم _ خلاصه تحقیق و ارائه پیشنهادها
9-فهرست منابع و مآخذ
10-پیوست
 

1)عنوان تحقیق
عنوان تحقیق و صفحه اولین صفحه ای است که بیننده با آن واجه میشود و گاه روی جلد پایان نامه را در بر می گیرد و معمولا مشتمل بر اطلاعاتی به صورت ذیل است :
الف) عنوان پایان نامه
ب ) نام کامل استاد راهنما
ج ) نام کامل محقق یا محققین
د ) نام مرکز یا دانشگاهی که پایان نامه در آن تقدیم میگردد .
ذ ) نوع مدرک ( برای مثال : پایان نامه دوره کارشناسی ارشد صنایع دستی )
و ) تاریخ ارایه پایان نامه
2) پیشگفتار و تشکر و قدر دانی :
این بخش گر چه از ضروریات نیست ولی گاهی وجود آن لازم است که باشد و این قسمت میتواند شامل اطلاعات مختصر و مفیدی از هدف ، دامنه و وسعت تحقیق باشد که قبل از مطالعه کامل تحقیق به خواننده اطلاعاتی را در اینباره خواهد داد و تصویر و برداشتی از کل تحقیق را برای خواننده روشن میکند . محقق میتواند در پایتن پیشگفتار از فرد یا افراد با موسساتی که او را در انجام تحقیقش کمک و راهنمایی کرده اند ، سپاسگزاری کند .
 

3) فهرست مطالب :
فهرست مطلب که میتواند شامل یک یا چند صفحه باشد هدفی جز دادن دید و آگاهی از مطالب مندرج در پایان نامه به خواننده ندارد و خواننده را قادر خواهد ساخت به سرعت و دقت و سادگی ، مطلب دلخواه خود در پایان نامه را بیابد .
 

4)فصل اول _ طرح تحقیق :
طرح تحقیق یکی از ارکان اساسی و اصلی پایان نامه است و محقق قبل از آنکه به انجام تحقیق مبادرت ورزد ، باید این فصل را تهیه و تنظیم نماید و به سرعت استاد راهنما و یا هر فرئد دیگری که محقق قصد دارد نتایج تحقیق را به او گزارش دهد ، برساند . ÷س از تاید استاد راهنما محقق موظف است طبق طرح تنظیم شده در پی انجام تحقیق بر آید . مهمترین قسمتهای طرح تحقیق عبارتند از :
4-1- عنوان تحقیق ؛ باید شناختی دقیق و روشن از حوزه ی موضوع تحقیق را عرضه دارد و خالی از هرگونه ابهام و پیچیدگی باشد .
4-2-مقدمه یا تاریخچه ای از موضوع تحقیق : در این قسمت مختصری از نظرات و تحقیقات مربوط به موضوع و یا مسایل و مشکلات حل نشده در این حوزه و همچنین توجه و علاقه جامعه به این موضوع اشاره میشود .
4-3-تعریف موضوع تحقیق : در این قسمت محقق موضوع مورد علاقه و یا نیاز احساس شده خود را در حوزه تحقیق بیان میدارد و عوامل موجود در موقیعت را تعریف و تعیین میکند .
4-4-هدف یا هدفهای کلی و آرمانی تحقیق : این قسمت باید با جملات مثبت و کلی طرح شود و ازطولانی شدن مطالب پرهیز شود
4-5-روش انجام تحقیق : در این قسمت پژوهشگر روش کاری خود را بیان میدارد و شیوه های گوناگونی را که در گرد آوری مطالب خود به کار برده ذکر میکند و همچنین اگر روش آماری خاصی را در تهیه و تدوین اطلاعات به کار برده آن شیوه را بیان میکندو بیان آن یکی از ملزومات است .
4-6-اهمیت و ارزش تحقیق : با توجه به تشابه این قسمت از طرح تحقیق با تعریف موضوع تحقیق که در آن محقق نیاز خود را در آگاهی به نتایج مطالعه عنوان میسازد ، در این قسمت منابع شخصی یا علمی که از خاتمه تحقیق به محقق دست میدهد ، بحث میشود .
4-7- محدودیت های تحقیق : محدودیت هایی که کنترل آن از عهده محقق خارج است مانند انتخاب نوع بافته ها و یا زیر اندازها و دیگر محدودیت هایی که کنترل آن در دست محقق است مانند موضوع و محل تحقیق و ...
4-8- تعرف واژه ها : در این قسمت محقق باید واژه هایی که ممکن است برای خواننده آشنا نباشد تعریف کند مثلا در منطقه ای گره، ایلمک و در منطقه ای دیگر خفت و در جاییی دیگر به واژه ای دیگر خوانده میشود محقق باید واژه های نا آشنا را در این بخش معنی کند .
4-9-خلاصه فصلها: در این قسمت خلاصه ای اشاره وار از فصلهای آتی آورده میشودتا خواننده بتواند تصویری واضح از دیگر قسمتهای پایان نامه در ذهن خود ترسیم کند .
این مطالب میتواند اگر درست بیان شود فصل اول پر باری را برای تحقیق ما محیا سازد !
 

5)فصل دوم پیشینه تاریخی موضوع تحقیق :
این فصل حاوی خلاصه ای از مطالعات انجام شده در با ره موضوع تحقیق است این بخش از تحقیق یکی از ارکان اصلی و به تعبیری دیگر یکی از پایه های تحقیق میتواند باشد اگر محقق از ÷یشینه مطالعاتی تحقیق آگاهی داشته باشد به دنبال موضوعات تکراری نخواهد رفت و حتی میتواند با دلایل و برهان های ریشه دار و با پایه به نقد آثار گذشته بپردازد .

6)فصل سوم روش تحقیق :
در این قسمت معمولا به تفصیل در باره مطالبی به قرار ذیل بحث میشود:
الف) روش تحقیق در این قسمت محقق به توضیح و توجیه روش تحقیقی خود میپردازد و انواع مختلف روشهای تحقیقی ، هدف و موضوع پژوهشی خود ، مناسب دانسته است میپردازد.
ب) آزمودنی ها در این قسمت محقق به سوالاتی از قبیل :
1- آزمودنیها شامل چه اشخاص یا آیتمهایی هستند ؟ برای مثال او میگوید آزمودنیهای ما فقط شامل گبه بود.
2- تعداد آزمودنیها چند تا بود ؟ مثلا 500 نمونه گبه و حتی میتواند فرد هم باشد مانند : 500 نفر بافنده گبه .
3- با توجه به موضوع و هدف آیا افراد یا تعداد انتخاب شده مناسب هستند ؟ محقق باید با دلایل و برهانهای قاطع این بخش را برای خواننده ثابت کند و بقولی هدف خود را با عمل هماهنگ سازد .
4- نوع گزینش و تقسیم آزمودنیها به چه ترتیب صورت گرفته است ؟ محقق باید به این موضوع اشاره کند که موارد انتخاب شده به چه دلیل منتخب نگارنده بوده است و چرا مثلا به جای گبه از گلیم استفاده نکرده و ...
5-آزمودنیها از چه خصوصیات ویژه ای برخوردار هستند ؟ پژوهشگر باید به خوانندگان بگوید که خصوصیات آیتمهای انتخابی چه بوده است که او آنها را انتخاب کرده است او باید ویژگیهای انتخاب موضوعات مورد بحث خود را برای خواننده مشخص کند برای مثال بگوید چون میخواستیم نوع گره کاربردی در گبه ها را بررسی کنیم 500 نمونه گبه را انتخاب کردیم و یا ...
ج) روش جمع آوری اطلاعات : پژوهشگر پس از تعیین روش تحقیق باید روش جمع آوری اطلاعات را برای خواننده بیان کند که میتواند با استفاده از شیوه های مشاهده ، مصاحبه ، میدانی ، پرسشنامه ای وکتابخانه ای و یا حتی اینترنتی باشد .
د)متغیر های مستقل و وابسته : در این قسمت محقق به طور جدا گانه متغیر های متغیر های مستقل و وابسته را تعیین و تعریف میکند و با این کار هم مسیر مطالعه خود را مشخص میسازد و هم برای محقق دیگری این امکان را به وجود می آورد که در صورت تمایل ، بتواند در تحقیق مشابه همین متغیر ها را مورد بررسی قرار دهد .
ذ- روش اماری : در این بخش محقق باید از شیوه آماری بکار رفته در تحقیقش یاد کند و ضمن توصیف روش آماری استفاده شده در تحقیق به وضوح و خارج از هر گونه ابهام و پیچیدگی فرمولها و سطوح معنی دار به کار رفته در تحقیق را بیان دارد برخی از روشهای آماری که در کاهای تحقیقاتی عبارتند از :
1-فراوانی و درصد
2-ضریب همبستگی
3- آزمون – تی
4- آزمون – اف
 

7) فصل چهارم – یافته ها و تجزیه و تحلیل آنها :
این فصل در واقع هسته اصلی تحقیق است و احتمالا مشتمل بر بحث های کلامی ، جدولها ، شکلها ، نمودارها و نیز تجزیه و تحلیل اطلاعات است .
 

8) فصل پنجم – خلاصه تحقیق و پیشنهادها :
این فصل شامل دو قسمت اصلی ، یکی خلاصه تحقیق و دیگری پیشنهادها ست .
الف- این بخش یکی از مشکلترین بخشهای پایان نامه است . یک خلاصه مناسب ترکیبی از دو نوع اطلاعات است :
1- اطلاعات و یافته هایی که محقق از تحقیق جاری خویش به دست آورده است .
2- اطلاعات و یافته هایی که محقق از طریق مطالعه تحقیقات و نوشته های دیگران جمع آوری کرده است و کلا در نوشتن پایان نامه ، رعایت نکات زیر حائز اهمیت است :
الف) ارائه یافته ها و نتایج برجسته به صورت منظم .
ب ) استفاده از یافته های تحقیق جازی برای تایید یا رد فرضهای تحقیق
ج ) بکار گیری مطالب مندرج در فصل پیشینه تاریخی در رد یا تایید تحقیق (هرجا که لازم بود ) .
پیشنهاد ها :
تحقیقاتی که در زمینه های مختلف از جمله فرش دستباف صورت میگیرد لزوما باید با پیشنهاد هایی همراه باشد که در بهینه سازی رنگرزی ، بافت ، طراحی و در نهایت به سازی تولید فرش انجامد .
این بخش که به ازائه راهکارها میپردازد خواهد توانست بخشی از موانع را متلاشی کند و برای مسئولان چراغ راهی باشد.
 

9) فهرست منابع و مآخذ :
در این قسمت تمام منابع و مآخذ ، از قبیل کتابها ، مقاله ها ، مجله ها ، رساله های چاپ شده و چاپ نشده را به ترتیب حروف الفبای نام فامیل و نویسنده و یا مترجم و به صورت در هم از نظر نوع آنها نوشته میشود .
 

10) پیوست :
شامل مطالب و مدارکی است که در درک و فهم خواننده از پایان نامه کمک چندانی نمیکند و میتوان از پرسشنامه ها ، آزمونها ، نامه های نوشته شده به افراد و موسسات و سایر وسایل جمع اوری اطلاعات نام برد .
شيوه تدوين پايان نامه در دوره هاي كارشناسي ارشد و دكتري(Ph.D)
يكي از اهداف اصلي نگارش هر پايان نامه دراصل آشنا نمودن دانشجو با نحوه نگارش و تنظيم يك مبحث علمي است.
پايان نامه نوشته اي است شامل چكيده پايان نامه به فارسي،فهرست تفصيلي مطالب، فهرست تصاوير، جداول و نمودارها،مقدمه و تاريخچه مختصر، مروري بركارهاي انجام شده و آخرين اطلاعات تئوري، عملكرد تحقيقي و عملي نتايج،بحث و پيشنهادات ، فهرست منابع و ماخذ و چكيده پايان نامه به انگليسي كه توسط دانشجو و با هدايت و نظارت استاد راهنما و همكاري استادان مشاور (در صورت داشتن)تنظيم و تدوين مي شود.
رعايت اين شيوه نامه از جانب دانشجويان براي حفظ هماهنگي بين پايان نامه ها الزامي است. موضوعات هر پايان نامه را باتوجه به تعريف فوق و به ترتيب تقدم ذيل مي توان دسته بندي كرد:

*عنوان پايان نامه
- فرم زركوب روي جلد به فارسي
- فرم داخلي جلد به فارسي
- بسم ا…الرحمن ارحيم
- تقديم (اختياري)
- تائيديه هيئت داوران
- اظهارنامه دانشجو
- حق چاپ و تكثير و مالكيت نتايج (Copyright and Ownership)
- تقدير و تشكر (اختياري)
- چكيده پايان نامه به فارسي
- فهرست مطالب
- فهرست جدولها، نمودارها و اشكال
- فهرست علائم و اختصارات
- متن پايان نامه
- نتايج وتحقيقات آتي
- پيوستها (ضميمه1،ضميمه2،…)
- ليست مقالات ارائه شده
- مرجع ها و ماخذها
- چكيده پايان نامه به انگليسي
- فرم داخلي جلد به انگليسي
- فرم زركوب روي جلد به انگليسي
- عطف جلد (عنوان پايان نامه و نام نويسنده)
* عنوان پايان نامه بايد رسا ومختصر باشد.

برگهاي خارج از متن پايان نامه:
الف- برگهاي ابتداي پايان نامه
برگ اول:فرم داخلي جلد به فارسي: اين قسمت دقيقآ مطابق صفحه عمل شود.
برگ دوم: بسم ا…الرحمن الرحيم
برگ سوم:تقديم، درصورت تمايل دانشجو مي تواند پايان نامه خود را به شخصيتي و يا … تقديم دارد.
برگ چهارم:تائيديه هيئت داوران
برگ پنجم: اظهارنامه دانشجو
برگ بعد :حق چاپ و تكثير و مالكيت بر نتايج (Copyright and ownership)
برگ بعد: قدرداني و تشكر: اين متن عبارت است از قدرداني و تشكر از كليه كساني كه دانشجو را در راه نيل به هدف كمك نموده اند.
برگ بعد: چكيده پايان نامه : هر پايان نامه بايد با چكيده آغاز شود كه عبارت است از بحث پيرامون موضوع پايان نامه ، شيوه هاي تحقيق و نتيجه كلي
برگ بعد: فهرست مطالب:هر پايان نامه بايد داراي فهرت مطالب باشد معمولآ اين قسمت شامل عنوان بخشهاي پايان نامه همراه با شماره صفحه مربوطه است.
برگ بعد: فهرست جدولها و شكلها: دراين قسمت ليست جدولهاو شكلها باذكر دقيق عنوان ،شماره و صفحه مربوطه درج مي شود.
برگ بعد: فهرست علائم و اختصارات
ب- برگهاي انتهاي پايان نامه
برگ اول: ليست مقالات ارائه شده
برگ بعدي: ليست مراجع و ماخذ
برگ بعدي: چكيده انگليسي (ABSTRACT): اين بخش حداكثر در يك صفحه ارائه شده و مي تواند ترجمه چكيده فارسي باشد.
برگ بعدي : فرم داخل جلد به انگليسي : اين فرم دقيقآ ترجمه فرم داخل جلد فارسي در ابتداي پايان نامه مي باشد.

متن پايان نامه:
متن هر پايان نامه شامل چندين فصل و هر فصل شامل چندين بخش خواهد بود. هر فصل را مي توان بايك مقدمه كوتاه آغاز و بايك نتيجه گيري مختصر به اتمام رساند. هرفصل به شكلي كه در ذيل ذكر خواهد شد، شماره گذاري مي شود.

1- مقدمه :
در اين قسمت، هدفهاي مورد نظر در پايان نامه، روشها ،نحوه انجام تحقيق و به دست آوردن نتيجه ها مورد بحث قرار مي گيرد. اغلب منابع مروري (Literature Review) نيز در اين قسمت انجام مي پذيرد، همچنين ذكر اهميت موضوع تحقيق در رابطه با توسعه كشورتوصيه مي شود.
توضيح ساختار پايان نامه باذكر بسيار مختصر از مطالبي كه در فصل هاي مختلف آورده شده است ضروري مي باشد.

2- فصل ها:
در چند فصل بعدي بنا به نظر دانشجو و تائيد استاد راهنما مطالب مختلف پايان نامه سازمان بندي مي شود. فصل آخر به نتيجه هاي بدست آمده ، بحث و برداشت و پيشنهادات اختصاص دارد، باتوجه به اهميت خاص اين فصل توضيحاتي به شرح زير ارائه مي شود.

3- نتيجه ها، بحث و برداشت:
اين قسمت بايد باتوجه به مطالب عنوان شده به ويژه در مقدمه به نگارش درآيد مقايسه نتيجه هاي بدست آمده با هدفهاي از قبل تعيين شده در مقدمه، دستيابي هاي نوين در اين فصل ذكر مي شوند و مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرند. در ضمن ارائه دهنده پايان نامه به عنوان پيشنهاد براي تحقيقات بعدي به طرح چند موضوع در راستاي تحقيقات خود مي پردازد.

4- پيوستها:
قسمت اصلي متن پايان نامه نبايد داراي داده هاي (data) غير ضروري باشد، همچنين متن نبايد حاوي برنامه هاي نرم افزاري يا چگونگي به دست آوردن معادلات رياضي و اثبات انها و داده هاي تجربي باشد، چنين مطالبي بايد در پيوستهاي پايان نامه آورده شوند.

5-جدولها و نمودارها
جدولها و نمودارها بايد تا جائيكه ممكن است نزديك به متن مربوط قرار گيرند هر جدول يا نمودار بايد با عنوان مربوطه كه معمولا در زير آنها درج مي شود. مشخص گردد.

6- مرجع ها و ماخذ ها
بطور كلي چنانچه از منبعي براي مطلبي استفاده شود ذكر ماخذ لازم است در اينگونه موارد مطلب بين دو گيومه (( ))نوشته مي شود و بلافاصله بعد از ان قلاب [] باز مي گردد. و منبع مذكور به ترتيب عددي از اول پايان نامه در آن قرار مي گيرد. مثلا پانزدهمين منبع استفاده شده بعد از ذكر مطلب مربوطه اينگونه آورده مي شود: ]15[
گاهي اوقات در نقل خلاصه يك مقاله كه توسط يك شخص نگارش يافته است در يك جمله ذكر مي شود كه در اين گونه موارد به شرح زير اقدام مي كنيم:
علي رياضي] [،آرايش كنترل آداپتيو را تنهاراه حل براي كنترل سيستم هاي ربات مي داند.
شيوه شماره گزاري و ارائه منابع:
 

1- شماره گذاري متن:
صفحه هاي فرم داخل جلد و بسم ا…الرحمن الرحيم ،شماره گذاري نمي شوند. صفحه هاي بعدي به ترتيب با حروف ابجد ( الف،ب،ج،د،ه،…) شماره گذاري مي شوند. شماره گذاري با عدد از مقدمه شروع شده و تا انتهاي پايان نامه (پيوستها) ادامه خواهد داشت. طريقه شماره گذاري نيزبصورتي خواهد بود كه اعداد در قسمت وسط و بالاي هر صفحه قرار خواهد گرفت.

2- شماره گذاري روابط رياضي :
هر رابطه و يا معادله رياضي بوسيله دو عدد توسط يك خط فاصله از يكديگر تميز داده و مشخص مي گردند. عدد سمت چپ نشانگر شماره فصل و عدد سمت راست،نشانگر شماره،ترتيب رابطه در هر فصل مي باشد. مثلا رابطه چهارم در فصل پنجم را بصورت ذيل بايد نشان داد:
(4-5 )
4- شماره گذاري جدولها و نمودارها:
درهرفصل هر جدول (شكل) با درج شماره فصل و جدول در آن فصل شماره گذاري مي شود. سپس موضوع شكل( جدول) بلافاصله بعد از شماره گذاري درج خواهد شد. به طور مثال جدول
شماره 3 فصل دوم بصورت زير شماره گذاري مي شود:
جدول (شكل) 3-2 : پاسخ سيستم باكنترل آداپتيو
4- ارائه منابع:
1- مقاله:
1-1نويسنده
2- عنوان مقاله
3- منبع: كنفرانس، ژورنال علمي و …
4-صفحات
5-سال انتشار
[12] N.H. Malik, A.H. Al-Babrani” Influence of the Terminal Capacitor on
the perfromance characteristics of a self Excited Induction Generator” , IEE proc, part.C,V01.137n2, pp.168-173, March 1990.

4-2- كتاب:
1- نويسنده
2- عنوان كتاب باخط ريز
3- ناشر
4-سال انتشار
[14] J.J Craig, (Introduction to Robatics: Mechanics and Control,)
Addison Wesley, 1986

چگونگي تايپ پايان نامه:
در تايپ پايان نامه رعايت موارد زير لازم مي باشد:
1-متن بايد يك خط در ميان تايپ شود. فاصله بين سطرهاي متن يك سانتي متر باشد.
2-تمامي متن پايان نامه بايد توسط يك فونت تايپ شده باشد.البته عناوين اصلي و فرعي با فونتي بزرگتر از فونت متن تايپ شود.
3-تمامي متن پايان نامه، معادلات رياضي، علائم بكار برده شده مي بايست بوسيله كامپيوتر تايپ شوند. متن يا فرمول دست نويس به هيچ عنوان پذيرفته نمي شود.
4-تمامي جدولها و نمودارها مي بايست كامپيوتري باشند.
5-حاشيه متن از سمت راست و چپ هر صفحه پايان نامه 3 سانتي متر و حاشيه اي بالا و پائين نيز بايد 5/2 سانتي متر باشند. اين دستور شامل متن، نمودارها و ديگر قسمتهاي پايان نامه نيز مي باشد.
6-توصيه مي شود پس از تايپ پايان نامه تكثير در يك روي كاغذ A4 انجام شود.
شكل كلي نگارش پايان نامه در ورق A4 بايد بصورت زيرباشد.

توصيه ها :
1- جملات متن حتي الامكان كوتاه و مطابق قواعد دستور زبان فارسي باشد.
2-در قسمت مرور بر منابع مطالعاتي در پايان جمله يا پاراگراف مورد استفاده ماخذ يا شماره منبع مشخص گردد. اين شماره در داخل قلاب نوشته شود.] [

3- كليه واحدها در سيستم SI داده شود. كاربرد سيستم متري و يا اينچي در كنار واحدهاي SI مانعي ندارد.
4-حتي الامكان از علامتهاي استاندارد استفاده شود.
5-در صورتيكه تصويري بصورت فتوكپي يا اسكن شده در پايان نامه ارائه مي شود بايد كاملا واضح و از كيفيت خوبي برخوردار باشد.
6- بطور كلي اهميت پايان نامه صرفا به نوآوريهاي نگارنده بستگي دارد. لذا از مطالب تكراري، كلاسيك و متعلق به ديگران فقط بصورت اختصار كمك گرفته شود.
7- نوشتن برنامه كامپيوتري بطور مفصل در پايان نامه ضرورت ندارد و در صورت نياز با نظر استاد راهنما در ضميمه آورده شود در هرحال نبايد بيش از 2 تا 3 صفحه باشد.
8- كاغذ مورد استفاده براي نوشتن پايان نامه بايد از قطع A4 انتخاب شود.
9- پشت جلد مي تواند همانند روي جلد و به زبان انگليسي باشد.
10- تايپ متن پايان نامه بوسيله كامپيوتر باشد.
11-عناوين اصلي Bold و با قلم 14 و با شماره گذاري
12- عناوين فرعي درجه بعد Bold و باقلم 12 و با شماره گذاري
13- عناوين فرعي تر بعدي ساده (غير Bold) و با قلم 12 و با شماره گذاري
14-متن اصلي با قلم 14 نوشته شود.
15- هر پاراگرافي با Indent آغاز گردد.
16- از اشكال سياه و سفيد حتي الامكان استفاده گردد.
17- مطالب جداول و عناوين محورهاي شكل ها فارسي اختيار شود مگر در فصل مرور بر ادبيات موضوع و در صورتيكه از كارهاي ديگران عينا شكلي نقل مي شود بلحاظ امانت داري،محورهاي لاتين عنوان نويسي شود. ( عين مرجع اصلي)
18- از ذكر نام مشاور / مشاورين پايان نامه روي جلد خودداري گردد.
19-زبان نوشتاري پايان نامه فارسي ميباشد.
20- عناوين شكل در زير آن آورده شود در صورتيكه كمتر از يك خط است بصورت مركزي و رد صورتيكه بيش از يك خط است justify شود.
21-عناوين جداول در بالاي آنها و در صورتيكه يك خط يا كمتر است بصورت مركزي و در صورتيكه بيش از يك خط است بايد justify شود.
22- در انتهاي چكيدههاي فارسي و انگليسي در حد 6 كلمه كلمات كليدي آورده شود.
23- اصل كلمات اساسي لاتين كه به فارسي برگردانده مي شوند در پاورقي هر صفحه با شماره ارجاع آورده شود. مثلا اسامي نويسندگان خارجي و يا اصلاحات علمي
24- توصيه ميشود فصل مروري بر ادبيات موضوع حداكثر 30 صفحه باشد.
25- توصيه شود حداكثر صفحات پايان نامه كارشناسي ارشد 120 صفحه باشد.
26- جنس كاغذ به كار رفته در پايان نامه بايد از يك نوع باشد و اندازه آن A4 باشد.

يادآوري مهم

دانشجو موظف است پايان نامه خود را بر روي لوح فشرده (CD) ضبط نموده و يك نسخه از CD را به تحصيلات تكميلي دانشگاه تحويل نمايد.

منبع: www.iran-eng.com/showthread.php?s=5c9c9a3852968786f187d80c9ae9a85c&t=21253
 

 

ویژگی هاى پژوهش پایان نامه اى

ویژگی هاى پژوهش پایان نامه اى
 

پژوهشِ پایان نامه اى ویژگی های گوناگونى دارد:
ـ تحلیل: مطالعه اجزاى گوناگون یک موضوع و روابط و متقابل آنها.
ـ مقایسه: بررسى ویژگى هاى موضوع هاى مقایسه شده
ـ تعریف: تعریف جامع و کامل
ـ توصف: توصف موضوع با ویژگى هاى معتبر که آن را توضیح دهد
ـ بحث: عرضه کردن جنبه هاى گوناگون موضوع
ـ فهرست.
ـ ارزشیابى: بررسى جوانب گوناگون موضوع و کوشش براى رسیدن به نتیجه
_مثال :ذکر مثال براى توضیح.
ـ تلخیص: آوردن نکات عمده موضوع مورد نظربه اختصار .
پیداست که در هر تکلیف درسى یا رساله ممکن است چند خصلت پژوهشى جمع گردند. اما به هر حال، حدود و نوع کار پژوهشى باید از پیش معلوم و مشخّص باشد.
 

انتخاب عنوان پایان نامه
باید از انتخاب عنوان کلی پرهیز کرد. عنوان پایان نامه باید متناسب با حدود پایان نامه باشد.
براى انتخاب عنوان پایان نامه، به این معیارها نیز باید توجه داشت:
ـ علاقه پژوهنده به آن عنوان و موضوع.
ـ زمان لازم براى فراهم آوردن اثر.
ـ دسترسى به اسباب و لوازم پژوهش.
ـ اهمّیّت مطلب درفرهنگ و اجتماع.
مرور پژوهش هاى پیشین

معمولا در هر زمینه پژوهشى، آثارى از پیش فراهم شده است. مرور این آثار مى تواند ما را در نوشتن پایان نامه یارى کند. در این میان روشن مى شود که کار ما چه تفاوت هایى با کارهاى پیشین باید داشته باشد.
اگر پژوهنده اى داراى توان کافى باشد، بهتر است آثار دست اوّل را مرور کند. هرچه منابع اصیل تر و سرشارتر باشند، پایان نامه ماندنى تر مى گردد.
طرح تحقیق

رساله هاى پژوهشى معمولا در یکى از این دو دسته قرار دارند:
1. تجربى: متناسب با موضوعات علمى.
2. تحلیلى: متناسب با موضوعات فرهنگى، هنرى.
 

برنامه زمانى
نویسنده پایان نامه باید با از شتابزدگى پرهیز و زمانى مناسب براى تهیّه رساله خود تعیین کند. این زمان فرصتی خواهد بود براى انجام :
1. تعیین حدود موضوع ،شناسایى منابع و مراجعه به آن ها، گردآورى اطّلاعات و معلومات.
2. نگارش پیش نویس.
3. تجدیدنظر و اصلاح، تنظیم پانوشت، نگارش نمونه نهایى.
 

مراجعه به منابع
براى شناسایى مآخذ مى توان از این منابع استفاده کرد:
ـ مدارک کتاب شناسى: مجموعه هاى فهرست آثار، فهرست ها و برگه دان هاى کتابخانه ها.
ـ دائرة المعارف ها و سالنامه ها.
ـ نشریّات معتبر
 

یادداشت بردارى
بهتر است یادداشت بردارى روى برگه هاى جداگانه ویک شکل انجام پذیرد. به هر مضمون برگه جدایى اختصاص داده مى شود و هر برگه با شماره یا نشانه اى متمایز مى گردد. بدین ترتیب در طول کار، مى توان برگه ها را جابجا یا کم و زیاد کرد.
بهتر است بر هر برگه عنوان کلیدى آن ثبت شودو هویت برگه هم معین شود، از قبیل مأخذ و تاریخ. همچنین مشخص شودکه نوع استفاده از مأخذ چیست: نقل به عبارت، نقل به مضمون، تلخیص، ویرایش، یا ...؟ براى هر یک از این ها مى توان نشانه اى خاص در نظر گرفت.
در نهایت، مى توان برگه ها را شماره بندى پایانى کرد و هر یک را در جاى مناسب خودقرار داد.
نگارش رؤوس مطالب فصل ها

معمولا پایان نامه شامل این سه بخش است:
مقدّمه، متن شامل چند فصل، و نتیجه. باید پیشتر رؤوس مطالب هر فصل را نوشت تا چشم اندازى از کار پیدا شود. این کار به نگارش پیش نویس نیز بسیار کمک مى کند.
 

ساختمان پایان نامه
(1) صفحه عنوان: عنوان، نویسنده، گروه درسى، نام درس، نهاد علمى مربوط، مقطع و سال تحصیلى.
(2) پیشگفتار: هدف، سابقه تحقیق، روش و گستره پژوهش، سپاسگزارى.
(3) فهرست مطالب.
(4) فهرست جداول.
(5) فهرست شکل ها و تصویرها.
(6) پیکره: مدخل، متن، نتیجه و دستاورد تحقیق.
(7) کتابنامه: مآخذ اصلى و فرعى شامل کتب و مقالات مورد پژوهش.
(8) ضمایم: جداول، آزمون هاى پژوهشى، اسناد و مدارک و شواهد.
(9) فهرست راهنما: فهرست اَعلام و مفاهیم و موضوعاتى که درباره آن ها مى توان اطّلاع قابل توجّهى در رساله یافت.

منبع: http://daneshnameh.roshd.ir

 

چگونه پايان نامه بنويسيم؟

 

چگونه پايان نامه بنويسيم؟

در اين جا به محتواي كلي پايان نامه براي نگارش آن يافت مي شود. براي آشنايي با جزييات نحوه نوشتن به كتاب راهنماي پايان نامه تاليف حميد قاسمي و سارا كشكر از انتشارات بامداد كتاب مراجعه كنيد.
الف- فصل اول پايان نامه : Introduction يا مقدمه يا كليات تحقيق
محتوای فصل یک ممکن است در برخی از دانشگاه ها تفاوت هایی داشته باشد. اما معمولاً محتوای فصل یک به ترتیب زير است:
1. مقدمه: طرح كليات تحقيق
2. بيان مساله: شرح مشکل و ارایه آنها به شکل سوال کلیدی برای پاسخ به كمك تحقیق
3. ضرورت و اهميت تحقيق: چرایی انجام کار و معرفی کاربران احتمالی نتایج تحقیق
4. اهداف تحقيق: آنچه تحقیق به دنبال انجام آن است
5. فرضيه ها يا سؤال هاي تحقيق: مسیری برای اجرای تحقیق
6. پيش فرض ها: قبول مواردی برای اطمینان از حرکت در مسیر اجرای تحقیق
7. تعريف عملياتي وا‍ژه هاي تحقيق: اقدامی برای برداشت مشترک از مفاهیم تحقیق
در برخي از دانشگاه ها تاكيد بر اين است كه محدوديت هاي تحقيق نيز در همين فصل نوشته شود. در برخي از دانشگاه نيز بر نوشتن مباني نظري تحقيق در اين بخش تاكيد دارند.
ب-فصل دوم پایان نامه: Review and Litrature يا ادبيات و پيشينه تحقيق
1. مقدمه : معرفي محتواي فصل
2. مباني نظري: نطريه هاي مرتبط با موضوع و قابل بحث در فصل پنج (در تعدادي معدودي از دانشگاه ها مباني نظري در فصل يك ارايه مي شود)
3. پيشينه تحقيق: تحقيقات داخلي و خارجي مرتبط با موضوع
4. جمع بندي كلي: جمع بندي از مجموع ادبيات پيشينه
پ-نگارش فصل سوم پایان نامه: Resarch Methodology يا روش شناسي تحقيق
1. مقدمه: معرفی محتوای فصل
2. روش و طرح كلي تحقيق: اشاره به روش تحقيق از ابعاد هدف، محيط اجرا، استراتژي و مسيراجرا
3. جامعه آماري: معرفي جامعه آماري
4. نمونه آماري و روش نمونه گيري: بيان تعداد نمونه و روش نمونه گيري
5. متغيرهاي تحقيق: شاخص های تغییر پذیر تعریف می شوند
6. ابزار اندازه گيري: معرفی ابزار و اعتبار و روایی آن
7. شيوه جمع آوري اطلاعات: روش اجرا در جمع آوري اطلاعات
8. روش هاي آماري: معرفي انواع روش هاي آماري مورد استفاده در پايان نامه
ت- نگارش فصل چهارم پایان نامه: Findings يا تجزيه و تحليل يافته هاي تحقيق
1. مقدمه : معرفی محتوای فصل
2. توصيف داده ها: جداول و نمودارهاي توصيفي
3. آزمون فرضيه ها يا طرح سؤالات : متناسب با يافته ها جداول و نمودارهاي ذيربط ارايه مي شود.
ث- نگارش فصل پنجم پایان نامه: Discussion يا بحث و نتيجه گيري
1. مقدمه : معرفي و محتواي فصل
2. خلاصه تحقيق: خلاصه سه فصل
3. خلاصه يافته ها: خلاصه فصل چهارم
4. بحث : مقایسه تحقیقات و نتایج موافق و مخالف با نتایج حاصل از یافته ها
5. نتيجه گيري: ارایه پیام حاصل از تحقیق
6. محدوديت هاي تحقيق: محدوديت هاي در كنترل و خارج از كنترل محقق( در برخي از دانشگاه ها در فصل يك نوشته مي شود)
7. پيشنهادهاي برخاسته از تحقيق: پیشنهادهایی که با نتایج بدست آمده می توان ارایه کرد.
8. پيشنهادهايي به ساير محققين : پیشنهاد برای انجام تحقیقات بعدی
ج- تهیه بخش های خارج از فصول: دو بخش پيش از آغاز فصول و پس از فصول دارد.
1. روي جلد: گالينگور(چرمي)
2. صفحه عنوان فارسي: بدون شماره صفحه
3. صفحه بسم اله الرحمن الرحيم(در برخي از دانشگاه ها قبل از صفحه عنوان فارسي ارايه مي شود): بدون شماره صفحه
4. برگه داوري: بدون شماره صفحه
5. صفحه تقديم: بدون شماره صفحه
6. صفحه سپاسگزاري: بدون شماره صفحه
7. چكيده فارسي: بدون شماره صفحه
8. فهرست مطالب: آغاز نشانه گذاري صفحه با حروف ابجد
9. فهرست جداول: ادامه نشانه گذاري صفحه با حروف ابجد
10. فهرست نمودارها: ادامه نشانه گذاري با حروف ابجد
11. فهرست شكل ها : ادامه نشانه گذاري با حروف ابجد
12. فهرست نقشه ها : ادامه نشانه گذاري با حروف ابجد( از اينجا به بعد فصول آغاز مي شود و موارد بعدي مربوط به بعد از فصول مي شود)
13. منابع: شماره صفحات داخل فصول ادامه مي يابد.
14. پيوست ها: نشانه گذاري با حروف ابجد از ابتدا آغاز مي شود.
15. چكيده انگليسي: شماره صفحه ندارد
16. صفحه عنوان انگليسي: شماره صفحه ندارد.
17. پشت جلد: گالينگور(چرمي)
18. عطف: گالينگور (چرمي)

منابع نويسي
فهرست منابع شامل کلیه منابعی است که به نحوی در پایان نامه مورد استفاده قرار گرفته اند. منبع نويسي داراي چند روش مشخص مي باشد و ممکن است روش های مختلفی برای نوشتن فهرست منابع در دانشگاه های مختلف مورد تاکید قرار گیرد. براي نمونه به يكي از روش هاي رايج و مورد استفاده در دانشکده تربیت بدنی دانشگاه آزاد کرج اشاره مي كنيم:
• تمامی منابعی که به نحوی در پژوهش مورد استفاده قرار گرفته اند، باید در این قسمت به صورت فهرست الفبا در دو بخش ابتدا فارسی و سپس لاتین ارایه گردد.
• منابع ارایه شده باید مستقیماً مورد استفاده قرار گرفته باشند و از ذکر منبع در داخل منابع دیگر (منبع در منبع) اجتناب شود.
• برای منبع نویسی و ارجاع دادن در متن به شکل زیر اقدام می گردد :
1. اگر در متن به موضوع مطالعه اشاره شود، نام نویسنده و سال انتشار داخل پرانتز می آید. مثلاً: برخلاف ساير شکل های نگارش، در خبر نویسی بايد پاراگراف‌ها كوتاه و خلاصه باشند طوری كه اكثر آنها بيش از يك جمله يا موضوع جديد نداشته باشند(تامپسون، 1996).
2. اگر به نام نویسنده در متن اشاره می شود سال انتشار داخل پرانتز درج می گردد. مثلاً : کوارترمن(1992) دریافت که بیش از 95 درصد مدیران ورزش دانشگاهی آمریکا مدرک کارشناسی ارشد داشته اند.
• اگر به مقاله ای که دو نویسنده دارد ارجاع داده شود، نام هردو، هربار به همراه سال انتشار در داخل پرانتز می آید. مثلاً : سرصفحه بالاي برگه از مهم ترین عناصر خبر و شامل نام سازمان، آدرس و شماره تلفن، مشخصات تماس رسانه‌اي، تاريخ و زمان خبر و تيتر مي‌باشد(سایمون و زاپالا، 1996).
• اگر مقاله کمتر از 6 نویسنده داشته باشد بار اول نام همه آنها به همراه سال انتشار و در دفعات بعد فقط نام نویسنده اول به علاوه کلمه "و همکاران" به همراه سال انتشار در داخل پرانتز آورده می شود.
• اگر کاری شش یا بیشتر از آن، نویسنده داشته باشد، فقط نام خانوادگی نویسنده اول و به دنبال آن "و همکاران" به همراه سال انتشار در داخل پرانتز درج می شود.
• اگر به قسمت خاصی از یک منبع ارجاع داده شود، لیست شماره صفحه یا صفحات پس از سال انتشار می آید.
• اگر منبع الکترونیک بوده و شماره صفحه ندارد، در صورت دسترسی شماره پاراگراف آورده می شود.
• اگر تمام یک وب سایت به عنوان منبع اشاره شود(و نه قسمتی از آن سایت)، به وب سایت مربوطه در متن اشاره می شود و نیازی به قرارگیری در فهرست منابع ندارد.
• مکاتبات شخصی، سخنرانی ها، نامه ها، خاطرات، مکالمات و نامه های الکترونیک(ایمیل) نباید در فهرست منابع درج شوند و فقط در متن به آنها اشاره می شود که شامل نام، نوع مکاتبه و تاریخ خواهدبود.
• نحوه نوشتن منابع در فهرست مربوطه :
1. ابتدا منابع فارسی و سپس منابع انگلیسی بر اساس حروف الفبا تنظیم می شوند.
2. شماره و ردیف. نام خانوادگی نویسنده، نام نویسنده(سال انتشار). عنوان کتاب، مقاله، گزارش یا پایان نامه تحصیلی همراه با ذکر عنوان پایان نامه دوره کارشناسی ارشد یا رساله دکترا(این قسمت با حروف ایتالیک و سیاه حروفچینی شود)، نام ناشر، مجله، سمینار یا موسسه علمی که مقاله در آن چاپ شده و یا نام دانشگاهی که پایان نامه در آنجا ارایه گردیده است. شماره مجله یا شماره جلد کتاب. شماره صفحه هایی که مطلب مورد نظر از آنها استخراج شده است(در صورتی که کل منبع موردنظربه عنوان مرجع مورد استفاده قرار گرفته باشد، لزومی به ذکر شماره صفحه ها نیست).
3. توجه شود که نام و نام خانوادگی با علامت ویرگول، سال با علامت پرانتز و سپس نقطه، عنوان با علامت نقطه، و انتشارات با شهر نشر و صفحه ها با علامت ویرگول از یکدیگر جدا شوند.
4. در صورتی که منبع بیش از یک نفر نویسنده داشت، پس از نوشتن نام هر نویسنده(ابتدا نام خانوادگی بعدکاما و بعد نام)، از علامت (؛) برای جداکردن نام ها استفاده می کنیم. اگرمنبع مورد استفاده تعداد نویسندگان زیادی داشت، لازم است اسامی تمامی آنها قید شود.
5. در زمینه کتاب ها یا مقالاتی که به یک نویسنده تعلق دارند، رعایت ترتیب زمانی انتشار آنها ضرورت دارد. دراین حالت ابتدا مورد جدیدتر مطرح می شود.
6. اگر کتاب ترجمه شده است، نام مترجم پس از نام کتاب به شکل مثال زیربیان شود : بست، جان دبلیو(1373). روش های تحقیق در علوم تربیتی و رفتاری. ترجمه حسن پاشاشریفی؛ نرگس طالقانی. تهران: انتشارات رشد، 23-27
7. در صورتی که مقاله از اینترنت یا لوح فشرده انتخاب می شود، منبع نویسی به اين شکل صورت گیرد: نام خانوادگی، نام نویسنده(سال نشر). عنوان مطلب، تاریخ دریافت، نشانی اینترنتی یا نام لوح فشرده. در مورد مقالاتی که از سایت های اینترنتی استفاده می وشد، آدرس سایت به همراه دیگر اطلاعات مانند رفرنس های کتاب و مجله آورده شود.
شماره گذاری صفحات منابع نیز در ادامه فصول، ادامه می یابد و آخرین صفحه شماره عددی صفحات پایان نامه به آخرین صفحه فهرست منابع اختصاص دارد.

http://www.hghasemi.com/d.asp?id=25924

رهنمودهایی برای انتخاب موضوع پایان نامه

انجمن كتابداري و اطلاع رساني ايران
گروه پژوهش

رهنمود ها و ملاحظاتي پيرامون شناسايي و انتخاب موضوع پايان نامه
(براي پژوهشهاي پيمايشي حوزه هاي علوم انساني و اجتماعي)

مرحله اول: ملاحظات و نكات اوليه
مطالعه اجمالي در برخي زمينه هاي مورد علاقه و مهم
جستجو در برخي پايگاهها و نيز اينترنت تحت عبارت "research topics" و يا "research priorities" و يا " issues for research " در حوزه هاي دلخواه براي آگاهي از موضوع هاي بالقوه مناسب
مطالعه و وارسي "پيشنهادهايي براي پژوهشهاي بيشتر" در فصل آخر پايان نامه ها براي آگاهي از موضوع هاي بالقوه مناسب
صرف وقت بيشتر و مطالعه عميق تر و تحليلي تر در باره موضوع هاي مطرح
مشورت با استادان و ساير دانشجويان آگاه و منتقد در مورد موضوع هاي قابل قبول و مطرح
مرحله دوم: بررسي و تحليل مقوله ها و نكات مورد توجه در انتخاب موضوع
علاقه مند بودن به موضوع
در نظر گرفتن توانايي ها و امکانات فردي مثلاً قدرت تجزيه و تحليل، توانايي تحليل آماري، توانايي برقراري ارتباط با جامعه ي مورد تحقيق، و...
نو بودن موضوع (تكراري و يا تقليدي صرف نباشد)
ارزشمند بودن موضوع
- مطرح بودن در سطح ملي يا منطقه اي يا جهاني
- منطقي بودن و نه فريبنده بودن (در اين مورد بايد فرهنگ جامعه اعم از دانشجو و استاد به گونه اي اصلاح شود که دريابد ظاهر و کلمات زيبا و فريبا بدون توجه به واقعي، کارآ و منطقي بودن آن نه تنها پژوهش مفيد و گره گشايي نمي آفريند بلکه مشکل ساز هم هست)
كاربردي بودن (در مورد پژوهشهاي غيربنيادي): امكان استفاده از نتايج در كوتاه مدت يا ميان مدت (بتواند به يك نياز مهم پاسخ دهد)
مطرح بودن به منزله مسئله (امكان تعريف يك مسئله جديد مبتني بر پيشينه پژوهش يا تجربيات حرفه اي و شخصي)
امكان تعريف سؤال يا فرضيه بر اساس مسائل عملي يا نظري
- سؤالهاي مشخص، عيني و هدفمندي را بتوان طرح كرد
- براي پاسخ به سؤالها، راه حل علمي و روش مناسب وجود داشته باشد
امكان عملي اجراي پژوهش
- انجام مراحل تحقيق با دشواري غيرعادي همراه نباشد
- مراحل كار به لحاظ طول زمان مورد نظر (حداكثر يك سال) قابل انجام باشد
- مطالعات نظري و دستيابي به منابع امكان پذير باشد
- نمونه معرف (نماينده) جامعه پژوهش قابل دسترس بوده و افراد مايل به همكاري باشد
- شيوه گردآوري اطلاعات (توزيع پرسشنامه و يا مصاحبه و يا راه هاي ديگر) در مدت زمان مشخص قابل انجام باشد
- اطلاعات مورد نياز قابل دسترس و گردآوري باشد
- امكان انجام پژوهش، به لحاظ روش تحقيق (وجود يك يا چند روش براي آزمون كردن) وجود داشته باشد
امكان ادامه پژوهش هاي بيشتر در همان زمينه
- پيشنهادهاي جديدي را بتوان از دل پژوهش براي پژوهش هاي آتي مطرح كرد
امكان استخراج و چاپ چند مقاله در آن زمينه (توليد دانش جديد)
مرحله سوم: تصميم گيري كلي
تدوين يك فهرست از موضوع هاي مناسب بر اساس توجه به معيارهاي مرحله دوم
بررسي مجدد تك تك موضوع ها با نگاه منطقي و واقع بينانه
حذف برخي از موضوع ها كه امكان انجام تحقيق و رسيدن به نتيجه مطلوب در آنها دشوار است
انتخاب حداكثر دو يا سه موضوع مناسب براي تحقيق
بررسي هر يك از موضوع ها به لحاظ وجود منابع اطلاعاتي و وجود استاد راهنما (موضوع در حوزه توجه به تخصص و علاقه حداقل يكي از استادان باشد)
مشورت با يك يا دو استاد در باره موضوع هاي پيشنهادي و مسائل مرتبط با آنها
گرفتن تائيد اوليه از يك يا دو استاد در مورد مناسب بودن يكي از موضوع ها
مرحله چهارم: محدودكردن دامنه موضوع
مطالعه متون علمي براي پي بردن به فضاهاي خالي براي تحقيق در آن موضوع
بيان موضوع محدود شده در قالب عبارت (عنوان پايان نامه)
مشورت مجدد با استادان مربوطه در مورد موضوع محدود شده
تائيد موضوع نهايي پس از انجام اصلاحات لازم در عنوان
مطالعه مجدد متون علمي براي يافتن و تدوين مسئله پژوهش
نوشتن سؤالها و يا فرضيه هاي مناسب براي تحقيق (در واقع سؤال (اصلي و فرعي) و فرضيه هر دو براي يک تحقيق ضروري هستند)
مشورت با استادان مربوطه و تائيد مسئله ها و يا فرضيه ها
مرحله پنجم: انجام ساير گامهاي پژوهش
مشخص كردن روش تحقيق
مشخص كردن جامعه پژوهش
مشخص كردن شيوه نمونه گيري
مشخص كردن ابزار گردآوري اطلاعات
در صورتي که از پرسشنامه استفاده مي شود تعيين چگونگي پيدا کردن روايي و اعتبار آن
مشخص کردن روش آماري و آزمون هاي مورد استفاده
اجراي مراحل عملي كار
تدوين گزارش تحقيق
تدوين نتايج همراه با تجزيه و تحليل نهايي آن ها
تدوين محدوديت ها و مشکلات تحقيق
ارائه پيشنهادها براي پژوهش هاي آتي

منبع:

http://www.lisiran.blogfa.com/post-391.aspx

نوشتن و دفاع یک پایان نامه

 

نوشتن و دفاع یک پایان نامه
 

پایان نامه
دانشجو، یک پایان نامهء دکتری را کاملا در محیطی کلمه به کلمه مینویسد.
همیشه به خاطر داشته باشید که نوشتن را با قسمتهای آسانتر شروع کنید...شگفت آور است که چقدر افراد زیادی بر این باورند که یک پایان نامه باید به ترتیبی نوشته شود که بلافاصله چاپ و خوانده شود.
( استل ام.فیلیپس و دی.اس.پاگ ، چگونه دکتری بگیریم 1994 )
درواقع همهء چیزهایی که در مورد نوشتن و تجدید نظر کردن یک مقاله گفته شده است، برای یک پایان نامه هم به کار میرود.
بسیاری از بحث هایی که الان مطرح میشوند، برای پروژه های زیر لیسانس نیز بکار میروند.

اهداف یک پایان نامه
اهداف یک پایان نامه، بسته به نوع درجه (کارشناسی یا دکترا) و موسسهء مربوط به آن تغییر میکند. یک پایان نامه میتواند در یک یا چند معیار زیر، صدق کند:
1- نشان دهد که دانشجو متن تحقیق را خوانده و درک کرده.
2- فراهم کردن مدرکی که نشان دهد دانشجو قادر به انجام تحقیقات پایه ای است.
3- نشان دهد که دانشجو تحقیق اصلی را انجام داده.
4- سهم قابل توجهی در آن زمینه نمایش دهد.
ارزشمند است که پایان نامه با آنچه مورد انتظار موسسهء شماست، هماهنگی داشته باشد.
 

محتوی
پایان نامه در موارد زیادی به مقاله تفاوت دارد:
. یک پایان نامه متکی به خود است. خواننده را به مرجع دیگری برای حل جزئیات یا تحلیل بیشتر، هدایت نمیکند.
. یک پایان نامه به صورت یک کتاب، به فصلها و سپس به بخشهای مختلفی تقسیم میشود.
. ممکن است یک پایان نامه روی بیشتر از یک عنوان متمرکز شود.
. یک پایان نامه معمولا طولانیتر از یک مقاله است.
. اولین خوانندگان (و شاید تنها خوانندگان) یک پایان نامه، داوران آن هستند و آن را دست کم با توجهی که داوران یک مقاله دارند خواهند خواند.

محتوی
اصولا در یک پایان نامه، باید همهء جزئیات تا حد امکان آورده شود. شرح و اثبات مفهوم موضوع و عبارتهایی مانند “ به آسانی نشان داده میشود “ و “ ما برهان را حذف میکنیم “ که ممکن است شک برانگیز باشد، مهم است.
البته ممکن است ممتحنین این قبیل پرسشها را در طول ارائه از شما بپرسند.
سعی کنید این قبیل سوالات ممتحنین را پیش بینی کنید. این به شما کمک میکند که تصمیم بگیرید از چقدر هر موضوع را بسط دهید.
 

محتوی
در یک پایان نامه نباید مطالب غیر ضروری گنجانده شود. ولی نتایجی که معمولا ربطی به پایان نامه ندارند، میتوانند در ضمیمه شرح داده شوند. این امر میتواند برای استفاده کننده های بعدی مفید باشد.
هیچ عدد “مطلوبی” از ماکزیمم صفحات که یک پایان نامه از آن پیروی کند وجود ندارد. و در طول یک پایان نامه، تغییرات زیادی در تعداد صفحات ، با بوجود آمدن موضوعهای جدید، بوجود میآید.

محتوی
در یک فصل و دو فصل اول، مسئلهء مطرح شده باید به صورت واضح توضیح داده شود. از شما انتظار میرود که به وسیلهء فراهم کردن یک خلاصهء مهم از مطالب مربوطه، یک آگاهی منطقی از کار موجود روی موضوع را بیان کنید.
اگر بیشتر از یک راه حل برای حل مساله وجود دارد، انتخاب روش باید مشخص شود.
در انتهای پایان نامه، نتایج باید با دقت آورده شوند. طرح مسایل حل نشده و جهت های آینده برای تحقیقات، ایدهء خوبیست.
توجه کنید که یک پایان نامه لزوما نباید ایده های جدید یا نتایج پیشرفته را اریه دهد.

محتوی
وقتی که مقاله مینویسید، معمولا در مورد تکنیکهای نوشتن بی تجربه هستید. بنابر این اجتناب کردن از ارتکاب غیر عمدی دزدی از تالیفات دیگران، بسیار مهم است.
اگر متنی را کلمه به کلمه از منبعی دیگر مینویسید، باید آنرا داخل گیومه بگذارید و منبع آنرا ذکر کنید.
ممتحنین مخصوصا در مورد احتمال اینکه شما دزدی تالیفاتی کرده اید، هوشیار خواهند بود، پس مراقب باشید چنین اشتباهی نکنید.
 

ارائه
هر موسسه ای، قوانین خاص خود را برای ارئهء پایان نامه دارد؛ صفحه، فونت، اندازهء حاشیه، فاصلهء خطوط و طرح روی جلد همه از قوانین خاصی پیروی میکنند که عدم مطابقت پایان نامه با آنها، ممکن است موجب رد ارائهء شما شود.
لازم است صفحات شروع از یک شکل استاندارد پیروی کنند، مثلا شامل قسمتهای زیر باشند:
. صفحهء عنوان، شامل اسم نویسنده، عنوان، دانشکده، نوع درجه و سال ارائه باشد.
. توضیحی در مورد اینکه این کار در درجهء دیگری ارائه نشده است.
. بیان حق چاپ و مالکیت معنوی اثر.
. لیستی از یادداشتها.
. بیان مختصری از خط مشی تحقیق نویسنده.
. بیان یک سری تصدبق ها و هدیه ها.
. جدول محتویات.
. لیست شکلها.
. لیست جدولها.  و...

ارائه

10- خلاصه.
خلاصه ممکن است به شکل کاربردی مجزایی لازم به تکرار باشد. همین که درجه مشخص شد، خلاصه معمولا وارد بانکهای اطلاعاتی از قبیل “چکیدهء مقاله های بین المللی” (Dissertation abstracts International) یا “آدرس دهی پایان نامه ها” ( Index of Theses) میشود.
در آدرس زیر، پایان نامه هایی از دانشگاههای بریتانیا و ایرلند قابل دسترس میباشند:
www.theses.com
 

ارائه
کتابخانهء موسسهء شما ممکن است پایان نامه های موفق قبلی را داشته باشد که شما میتوانید آنها را بررسی و با فرمت مورد نظر موسسه تطبیق دهید. اما مد نظر داشته باشید که احتمال دارد قوانین تغییر کرده باشند.
توصیه میشود که نوشتن پایان نامه را خیلی زود شروع کنید. قبل از اینکه دیر شود!
برای شروع میتوانید در اوائل ماه های مطالعاتیتان، با پیش نویس چند فصل ابتدایی شروع کنید.
همچنین باید فورا جمع آوری منابع برای کتابنامه را شروع کنید.
یکی از دلایل زود شروع کردن نوشتن پیش زمینه ها اینست که در شروع کار شما بسیار مجذوب هستید.

ارائه
بهتر است پایان نامه را مرحله به مرحله در محیط word بنویسید که در هنگام جمع آوری کارتان راحتتر شود.
برخلاف یک مقاله، یک پایان نامه بوسیلهء ویرایشگرخوانده و تصحیح نمیشود، پس مهم است که قبل از ارائه، چندین بار پایان نامه را بخوانید.
بهتر است استاد پروژهء شما و چندتن از دانشجویان نیز پایان نامهء شما را بخوانند و نظرشان را بگویند.
 

دفاع یک پایان نامه
دفاع شفاهی به صورتهای مختلف در کشورهای مختلف انجام میگیرد.
شاید مهمترین قسمت دفاع، خواندن پایان نامهء آماده است. ممکن است دفاع، هفته ها یا ماهها بعد از تسلیم پایان نامه صورت بگیرد.
یکی از اهداف ممتحنین متعاقد کردن خودشان است که خود شما کاری که ادعای انجام دادن آنرا میکنید انجام داده اید و آنرا فهمیده اید.
مهم است که با دقت به سوالها گوش کنید و چیزی را که از شما خواسته شده پاسخ دهید. اگر سوال را به درستی متوجه نشدید، از آنها بخواهید سوالشان رتکرار کنند.

دفاع یک پایان نامه
اگر ارائهء شما در حدود 40 یا 50 دقیقه است، دقت کنید که زیادی وارد جزئیات نشوید.
در پایان توجه داشته باشید که یک ممتحن، بدقت پایان نامهء شما را خوانده و در دفاع حضور داشته تا به اندازهء کافی در مورد شما بداند و شما را برای تقاضای کار به مرجعی معرفی کند.

خواندنی های دیگر
کتابهای زیادی قابل دسترس هستند که توصیه هایی را برای تمام مراحل تحقیق و نوشتن یک پایان نامه ارائه میدهند. از نظر بریتانیایی ها، نویسنده هایی چون Estelle M.Phillips و D. S. Pugh و از نظر آمریکاییها نویسنده هایی چون David Sternberg و Kjell Erik Rudestam و Rae R.Newton سفارش میشوند.
 

آرش فتاحی

 

روش تحقیق در علوم اجتماعی

 

روش تحقیق در علوم اجتماعی

طرح تحقيق:
برنامه طرح تحقيق بايد با نظمي منطقي و معقول تنظيم و تدوين گردد.براي بسياري از محققين نوشتن طرح تحقيق به منزله برآورد هزينه آن و درخواست كمك هزينه از دولت يا سازمانهاي ذيربط است .حال شما خواه در فكر درخواست كمك مالي باشيد و خواه نباشيد بايد طرح تحقيق تان سودمند باشد در اينجا شما را با مراحل انجام و اتمام طرح تحقيق بيشتر آشنا مي كنم.
 
1-طرح موضوع تحقيق
قبل از هر گونه اقدامي براي انجام يك تحقيق مي‌بايد موضوع مورد مطالعه را از جهات مختلف مورد شناسايي دقيق قرار دهيم. در اين شناسائي نكاتي مورد توجه قرار مي‌گيرد كه عبارتند از:
پيشينه تحقيق:محقق در معرفي موضوع مورد مطالعه از كليه تحقيقات انجام شده قبلي مي‌تواند كمك بگيرد و احاطه خود را نسبت به موضوع بيشتر نمايد. تحقيقات اجتماعي انجام شده پيشين همچنين مي‌تواند علاوه بر شناخت موضوع به مسائل و مشكلاتي كه محققان ديگر ضمن انجام تحقيق با آن روبرو بوده‌اند و پي ببرد و بدين ترتيب از خطاها و دوباره كاريها احتراز نموده و در مقابل از تجربيات پيشينيان بهره گيرد.
تعريف مفاهيم: محقق براي تبيين و تشريح موضوع مورد مطالعه و تعيين متغيرهايي كه مربوط به موضوع مورد تحقيق مي‌گردد بايستي مفاهيم موجود در طرح تحقيق خود را يكايك تعريف نموده تا مفاهيم از يكديگر باز شناخته شوند و پرسشگران و ساير كساني كه محقق را ياري مي‌دهند با آگاهي و تسلط كامل به جزئيات موضوع بكار تحقيق بپردازند . در تعريف مفاهيم اصطلاحات و واژه‌هاي بكار رفته در طرح بايد مشخصاً و دقيقاً تعريف شوند. مثلاً در تحقيقات روستائي مفاهيمي مانند "خوش نشين" ,"زارع صاحب نسق", "جفت گاو" و "آيش" و "واحد بهره برداري و...دقيقا" تعريف شوند و يا در مطالعه مربوط به يك گروه اجتماعي اصطلاحات و مفاهيمي مثل "انسجام گروهي" و "ارتباط متقابل" ,"برون گروه" ,"درون گروه","شبه گروه","پاره گروه" و ....تعريف شوند.
محدوده موضوع: در طرح موضوع مورد مطالعه محدوده موضوع نيز به طور روشن و بوضوع مشخص مي‌شود و اين يكي از مسائلي است كه بسيار حائز اهميت است زيرا انجام تحقيقي كه محدوده و چهارچوب مشخصي نداشته باشد عملاً امكان پذير نيست و چنانچه موضوع را بدون در نظر گرفتن جامعه آماري و حد و مرز معيني مورد مطالعه قرار دهيم نتايج بدست آمده اعتبار علمي نخواهد داشت . مثلاً چنانچه ما عنوان كنيم كه قصد مطالعه دانشجويان دانشگاه تهران را داريم موضوع مورد مطالعه ماگسترده و در حال بسيار مبهم است زيرا معيين نشده است كه مطالعه ماد در ارتباط با چه ويژگي از جامعه دانشجويان است و كداميك از دانشكده‌ها يا رشته ‌ها يا كلاسها يا گروهاي سني را در بر مي‌گيرد و آيا مطالعه ما تنها مربوط به جامعه دانشجويان مرد مي‌شود و يا زنان و يا هر دو را در بر مي‌گيرد؟ و ابهامات يكديگر از اين قبيل...بنابراين مشاهده مي‌شود كه ابهامات و سئوالات بيشماري در مورد چنين موضوع مطرح مي‌شود كه جواب به تمام آنها از جانب محقق قبل از شروع تحقيق ضرورت كامل دارد .مشخص و محدود كردن دقيق جامعه مورد مطالعه و تعيين چارچوب موضوع, گذشته از آنكه نتايج بدست آمده از تحقيق را قابل قبول و معتبر مي‌سازد , محقق و پرسشگران و ساير افرادي را كه در پژوهش شركت دارند , از سردرگمي و ابهام
و ترديدهايي مي‌دهد.
هدف تحقيق: در طرح موضوع مرود مطالعه , محقق بايد بوضوح دقيقاً هدف يا اهداف خود از انتخاب موضوع و انجام تحقيق در مورد آن را
روشن نمايد و نتايجي را كه در ارتباط با فرضيه يا فرضيات تحقيقات در پي آن است بطور كامل بيان كند, بدين ترتيب وي و همكارانش از ابتدا مي‌دانند كه بدنبال چه ميگردند و چرا . اين موضوع نيز يكي از مسائلي است روشن شدن آن براي محققين قبل از اقدام به تحقيق از اهميت بسيار زيادي برخوردار است .بنابراين مي‌توان نتيجه گرفت كه طرح موضوع مورد مطالعه به معناي تعريف موضوع تحقيق و شكافتن ابعاد و ويژگيهاي مختلف آن تلقي مي‌گردد
 

2-ارائه فرضيه و زمينه سنجي
تعريف بسيار ساده و كوتاهي كه مي‌توان از فرضيه ارائه داد اين است كه بگوئيم فرضيه يك تئوري ثابت نشده است يا به عبارت ديگر نظريه‌اي است كه هنوز به محك آزمايش در نيامد است . اما تعريف دقيق تر هم مي‌توانيم از فرضيه ارائه دهيم بشرح زير :
"حدس و گماني است كه در ذهن محقق در باره رابطه احتمالي علت و معلولي (علي )بين دو يا چند متغير بوجود مي‌آيد. اما هر نوع حدس و گماني را نيز نمي‌توانيم فرضيه بدانيم زيرا ارائه آن مي‌بايد بر اساس شرايطي باشد كه پس از آزمون بتوان آنرا بعنوان فرضيه پذيرفت . بعبارت ديگر آنچه را كه ما بعنوان فرضيه در بوته آزمايش قرار مي‌دهيم بايستي از حداقلي از صلابت و اعتبار برخوردار باشد و نه آنچنان حدسي كه در مراحل آغازين جمع آوري اطلاعات بكلي باطل گرديده و محقق اجباراً سعي در ارائه فرضيه ديگري نمايد . بنابراين براي ارائه فرضيه يافت فرضياتي كه بتوان بر اساس آنها تحقيقي را شروع نمود بايد به نكات زير توجه دقيق مبذول نمود.
ارائه دهنده فرضيه بايد احاطه وسيعي نسبت به موضوع مورد مطالعه داشته باشد و تجاربي در آن زمينه داشته باشد بعنوان مثال ارائه فرضيه درباره پديده‌اي مثال بزهكاري نوجوانان شهري يا تغييرات خانواده مستلزم صاحب نظر بودن و داشتن تجارب كافي در زمينه مطالعات اجتماعي خاصه مطالعات اجتماعي خاصه مطالعات جامع شناسي شهري و خانوادگي است. البته افراد غير متخصص نيز ممكن است در اين زمينه‌ها به طرح فرضياتي بپردازند ولي بدليل عدم احاطه آنها بر موضوع اين امكان وجود دارد كه فرضيات آنان حتي قبل از قرار گرفتن در بوته آزمايش با انجام يك "زمينه سنجي" محدود و باطل گردد.
 

ارائه فرضيه مي‌بايد با تكيه بر منابع و مآخذي صورت گيرد كه عبارتند از:
1-تجارت شخصي و اطلاعات پراكنده
محقق از مجموع اطلاعات كلي و پراكنده‌اي كه ضمن جامعه مورد مطالعه داشته است ,براي ارائه فرضيه مي‌تواند استفاده كند. علاوه بر تجارت شخصي, محقق گاهي نيز كه ارتباط مستقيمي با موضوع مورد مطالعه نداشت است مي‌تواند از اطلاعات و تجارب شاهداني كه مستقيماً در ارتباط با جامعه مورد نظر بوده‌اند براي بدست آوردن اطلاعات مقدماتي درباره پديده و متغيرهاي آن استفاده نمايد و بعنوان مثال چنانچه موضوع تحقيق ما مطالعه در تضاد يا ستيز نقش ها در بين پرسنل يك سازمان اداري يا بيمارستان باشد بدون گردآوردن اطلاعات مقدماتي از جوي كه حاكم بر آن سازمان يا بيمارستان است , ارائه فرضيه براي ما امكان پذير نيست , بنابراين در اين مرحله كه اطلاعات ما بسيار ضعيف و يا تقريباً هيچ است و چنين كاري نيز بر عهده ما قرار گرفته است. ناچاريم براي شروع كار با انجام مصاحبه و تماس برخوردهاي مستقيم و غير مستقيم با مسئولين و پرسنل آن سازمان يك يا چند رابطه علي احتمالي را در ذهن خود پرورانده و بعنوان فرضيه ارائه دهيم تا ضمن تحقيق به محك آزمايش در آيد.
 

2-تحقيقات انجام شده قبل
تحقيقات انجام شده قبلي در زمينه مورد مطالعه و يا زمينه‌هاي مشابه در غالب موارد مي‌تواند به ما كمك فراواني نموده و از بسياري جهات درارائه فرضيه و كار تحقق ما را رهنمون باشد بنابراين لازم است كه محقق قبل از ارائه فرضيه به تحقيقات انجام شده در موسسات پژوهشي دولتي و غير دولتي رجوع نموده تا از دوباره كاري احتمالي و يا احياناً از ارائه فرضياتي كه قبلاً به محك آزمايش در آمده و باطل گرديده پرهيز گردد. ضمناً محقق مي‌تواند از تكنيك هاي الگوها و شيوه‌هاي بكار گرفته شده در تحقيقات انجام شده قبلي نيز ياري گيرد.
3-اطلاعات و آگاهيهاي تئوريك
محققي كه به منظور دست يابي به روابط علت و معلولي بين متغيرهاي موجود يك پديده اجتماعي به تحقيق مي‌پردازد, لازم است كه علاوه بر اعمال دقت كامل در كار پرسشگري و عمليات ميداني و بطور كلي در انجام جمع آوري دقيق اطلاعات , بايستي بتواند واقعيت هاي موجود يا نتايج بدست آمده را با زبان جامعه شناسي بيان نموده و با ديدي جامعه شناختي تبيين نموده و نتايج بدست آمده را با زبان جامعه شناسي بيان نمايد .
در حقيقت تفاوت بين مشاهده‌گري كه واقعيت ها را مي‌بيند و از هرگونه تحليلي درباره آنها عاجز است با مشاهده‌گري كه هر واقعيت اجتماعي را با روش بيني و نكته سنجي علمي تبيين وتفسير مي‌كند آنست كه مشاهده گر اول فاقد اطلاعات تئوريك درباره پديده هاي اجتماعي بوده در حاليكه مشاهده‌گر دوم از اطلاعات نظري گسترده‌اي برخودار است و هر واقعيت يا پديده را با بياني عملي تعريف نموده و آنرا با پديده‌هاي ديگر در رابطه علي قرار مي‌دهد .
زمينه سنجي : زمينه سنجي با تحقيق مقدماتي مرحله كوتاهي است كه غالباً در پژوهشهاي ميداني قبل از ارائه فرضيه و تجديد جامعه مورد مطالعه قرار مي‌گيرد. در تحقيق مقدماتي معمولاً از تكنيك مشاهده و گاهي نيز از "فهرست سئوالات" استفاده مي‌شود.
در اين مرحله سعي مي‌شود تا ويژگيهاي كلي و ابعاد جامعه مورد مطالعه شناسائيي گرديده و در صورتيكه قصد نمونه‌گيري داشته باشيم, بتوانيم نمونه‌هاي خود را با توجه به گونه‌گوني جغرافيائي و تنوع اقليمي و ساخت اقتصادي , اجتماعي منطقه انتخاب نمائيم . در تحقيقات ميداني گاه نيز بجاي "زمينه سنجي", اصطلاح "ديد كلي " را بكار مي‌برند كه منظور همان مشاهده كلي و عمومي محقق قبل از ارائه فرضيه و محدود نمودن دقيق جامعه مورد مطالعه است .
 

3-جمع آوري اطلاعات تحقيق
مرحله بعدي كار تحقيق كه مرحله بسيار با اهميتي نيز محسوب مي‌گردد, زماني است كه پس از انجام مقدمات كار يعني مشخص و معين شدن جامعه مورد مطالعه و تنظيم فرضيه‌ها با توسل به تكنيك هاي خاصي ,اطلاعات و ارقام لازم را از جامعه مورد مطالعه جمع آوري مي‌كنيم .
 

مهمترين تکنيکهاي جمع آوري اطلاعات
۱-پرسشنامه تحقيقاتي ۲-مشاهده در تحقيق ۳-استفاده از فيش ۴- نمونه گيري ۵- مونو گرافي

۱-پرسشنامه تحقيقاتي
پرسشنامه يکي از شيوه‍هايي است که در کار تحقق رواج فراوان دارد و در جامعه شناسي بيش از هر تکنيک ديگر از آن استفاده مي‍شود. پرسشنامه بصورت مختلف زير مورد استفاده قرار مي‍گيرد:
تکميل پرسشنامه توام با مصاحبه
در اين شيوه با پاسخگو خود پرسشنامه را در دست گرفته و سئوالات را به ترتيب طرح نموده و جواب آنها را پس از دريافت از پاسخگو در پرسشنامه مي‍نويسد.
معمولا اين نوع استفاده از پرسشنامه در جوامع يا محافلي اعمال مي‍گردد که سطح سواد و آگاهيهاي عمومي نسبتاً پايين بوده و پاسخگويان شخصاً قادر به خواندن سئوالات و يا درک مفهوم آنها نيستند. در مواردي هم جواب به يک سئوال معين مثلاً مقدار در آمد ساليانه يک کشاورز و يا مقدار مصرف ماهانه يا سالانه قند و شکر يا سيگار مورد استفاده و يا حتي محاسبه مقدار زمين زير کشت يک خانوار روستايي در مناطقي که واحدها و مقياسات رسمي هنوز در روستاها عموميت نيافته است ,براي يک فرد روستايي بسيار مشکل بوده بطوريکه به تنهايي مي‍تواند از عهده به چنين سئوالاتي بر آيد بنابراين کاربرد چنين شيوه‍اي که در عين حال مي‍توان آنرا نوعي مصاحبه نيز دانست از رايج ترين شيوه‍هاي استفاده شده است .
تکميل پرسشنامه بدون مصاحبه
در اين شيوه پرسشنامه را پاسخگو خود شخصاً تکميل مي‍کند و پرسشگر تنها بکار تکميل پرسشنامه نظارت مي‍نمايد. اين شيوه را معمولاً در مواردي بکار مي‍برند که پاسخگويان از اقشار تحصيلکرده و برخوردار از حد متوسطي از آگاهيهاي اجتماعي باشند. پرسشگر پرسشنامه را بين آنها توزيع نموده و تنها در مواردي که لازم است ابهامات احتمالي ايجاد شده براي پاسخگويان را بر طرف مي‍سازد. معمولاً در اين شيوه قبل از طرح با تهيه و تکميل پرسشنامه و تحقيق مورد نظر شرح داده و پاسخگو را مطمئن مي‍نمايد که طراح سئوالات در ارتباط با يک بررسي عليم بوده و هدفهاي ديگري را تعقيب نمي‍کند. البته براي جلب اعتماد بيشتر پاسخگويان و زدودن سوظن با ابهامات احتمالي از اذهان آنان بهتر است که پرسشنامه بدون نام تهيه گرديد و در صفحه اول پرسشنامه نيز اصطلاح بدون ناممشخصا قيد گزدد.
در موارديکه امکان اين هست که پاسخگويان را در سالن يا اطاق معيني گرد آوريم و پرسشنامه رابين آنها توزيع کنيم و سپس شرحي کوتاه نيز در ارتباط با اهداف خود از تکميل پرسشنامه و انجام تحقيق دهيم , کار توجيه پاسخگويان آسانتر انجام گرفته و توزيع و تکميل و جمع آوري پرسشنامه نيز راحت تر انجام مي‍گيرد.
ارسال پرسشنامه بوسيله پست
در مواردي هم پرسشنامه را بوسيله پست براي افراد جامعه مورد مطالعه ارسال مي‍دارند . معمولاً موسسات سنجش افکار وابسته به دستگاههاي دولتي يا سازمانهاي خصوصي , از اين شيوه سود مي‍جويند اما کار پرسشنامه پستي در تمام جوامع و محافل امکان پذير نيست زيرا در غالب موارد به آساني جواب نمي‍گيرد . معمولاً اين نوع پرسشنامه با سئوالات کمتري ارائه مي‍شود و محقق بايستي سعي نماد تا کوچکترين ابهامي در سئوالات براي پاسخگو ايجاد نشود.
محقق مقدمه کوتاهي بر چنين پرسشنامه‍اي که اهداف وي را روشن مي‍کند اضافه نموده و همراه با پاکتي که آدرس موسسه تحقيقاتي يا محقق بر روي آن قيد گرديده و تمبر پستي نيز به آن الصاق شده است براي پاسخگويان ارسال مي‍کند . همانطور که اشاره نموديم استفاده از پرسشنامه پستي – واردي موفقيت آميز خواهد بود که پاسخگويان با پرسشنامه و تحقيق آشنايي داشته و از سطح سواد و آگاهي نسبتاً بالايي نيز برخوردار باشند.

انواع پرسشنامه هاي تحقيقاتي
پرسشنامه را از لحاظ مختلف مي‍توان تقسيم بندي نمود که معروفترين آنها عبارتند از :
۱- پرسشنامه با سئوالات باز
۲- پرسشنامه با سئوالات بسته
سئوالات در پرسشنامه تحقيقاتي نوع اول به صورتي است که پاسخگو را آزادانه و براحتي نظريان و عقايد خويش را مي‍تواند بيان کند مثلاً در مواقعي که نظر پاسخگو راجع به واقعه يا واقعيتي اجتماعي مي‍پرسيم و سئوالات خود را با عبارتي نظير "به نظر شما .."يا "خواهشمند است عقيده خود را در ين مورد ذکر کنيد "آغاز مي‍کنيم , سئوالات ما از نوع باز محسوب مي‍شوند اما سئوالاتي که قبلاً چند جواب از جوابهاي تعيين شده را انتخاب کند , بنام سئوالات بسته خوانده مي‍شوند . سئوالات چهار جوابي يا بيشتر که غالباً در امتحانات ورودي دانشگاهها مورد استفاده قرار مي‍گيرد از نوع بسته محسوب مي‍شوند اما سئوالات بسته نيز خود انواعي دارد که مهمترين آنها عبارتند از :
سئوالات دو جوابي ,سئوالات چند جوابي ساده و سئوالات چند جوابي مدرج.
سئوالات متعدد سنجش عقايد , سئوالات در جه بندي و شايستگي
معايب و محاسن سوالات باز و بسته
هر کدام از سئوالات باز و بسته داراي محاسن و هم معايبي هستند به قرار زير :
امتياز سئوالات باز آنست که پاسخگو در جواب به سئوالات از آزادي عمل فراواني برخوردار بوده و بر کنار از هر نوع ممنوعيت و مانعي به سئوالات طرح شده جواب مي‍دهد
در تحقيقاتي که محقق جنبه‍هاي عاطفي , احساسي عقيدتي با انگيزه‍ها را مد نظر دارد سئوالات باز بهتر مي‍توانند وي را به جوابهاي مطمئن تر و دقيق تر رهنمون سازند . بعنوان مثال در تحقيقات روستايي باستثناي پرسشهايي که بسته بودن آنها به کار پرسشگري سرعت بخشيده و از اتلاف وقت جلوگيري مي‍نمايد (مثل سن و جنس و تعداد فرزندان , درجه تحصيلات و وضعيت تاهل و..(
استخراج و طبقه بندي نمودن پاسخ هاي سئوالات بسته هم بصورت دستي و هم با ماشين بسيار آسانتر و سريع‍تر از سئوالات باز انجام پذير است در حالي که استخراج و دسته بندي نمودن جوابها در سئوالات باز بدليل آنکه جوابها بسيار متنوع و گونه گون مي‍باشند, کار بسيار مشکلي است.

يکي ديگر از عيوب سئوالات بسته آنست که ممکن است ايده‍هايي را در رابطه با مشخص نمودن جوابهاي احتمالي به ذهن پاسخگو القاء نمايد در حاليکه در سئوالات باز چون پاسخگو به هيچگونه جوابي رهنمون نمي‍گردد بنابراين ذهن پاسخگو مستقلاً و بر کنار از هر نوع تلقيني در جستجوي پاسخ بر مي‍آيد.
تنظيم هر کدام از سئوالات باز و بسته داراي محاسن و هم معايبي هستند به قرار زير :
امتياز سئوالات باز آنست که پاسخگو در جواب به سئوالات از آزادي عمل فراواني برخوردار بوده و بر کنار از هر نوع ممنوعيت و مانعي به سئوالات طرح شده جواب مي‍دهد
در تحقيقاتي که محقق جنبه‍هاي عاطفي , احساسي عقيدتي با انگيزه‍ها را مد نظر دارد سئوالات باز بهتر مي‍توانند وي را به جوابهاي مطمئن تر و دقيق تر رهنمون سازند . بعنوان مثال در تحقيقات روستايي باستثناي پرسشهايي که بسته بودن آنها به کار پرسشگري سرعت بخشيده و از اتلاف وقت جلوگيري مي‍نمايد (مثل سن و جنس و تعداد فرزندان , درجه تحصيلات و وضعيت تاهل و..(
استخراج و طبقه بندي نمودن پاسخ هاي سئوالات بسته هم بصورت دستي و هم با ماشين بسيار آسانتر و سريع‍تر از سئوالات باز انجام پذير است در حالي که استخراج و دسته بندي نمودن جوابها در سئوالات باز بدليل آنکه جوابها بسيار متنوع و گونه گون مي‍باشند, کار بسيار مشکلي است.
• يکي ديگر از عيوب سئوالات بسته آنست که ممکن است ايده‍هايي را در رابطه با مشخص نمودن جوابهاي احتمالي به ذهن پاسخگو القاء نمايد در حاليکه در سئوالات باز چون پاسخگو به هيچگونه جوابي رهنمون نمي‍گردد بنابراين ذهن پاسخگو مستقلاً و بر کنار از هر نوع تلقيني در جستجوي پاسخ بر مي‍آيد.
 

تنظيم پرسشنامه تحقيقاتي
در تنظيم پرسشنامه بايد دقت کافي مبذول نمود زيرا جمع آوري اطلاعات از طريق پرسشنامه يکي از مراحل بسيار پر اهميتي است که موفقيت يا عدم موفقيت را بايستي تا حد بسيار زيادي مرهون دقت سئوالات و تنظيم پرسشنامه دانست.
يکي از مسائلي که در تنظيم پرسشنامه بايستي کاملاً رعايت نمود تقدم و تاخر سئوالات است بدين صورت که سئوالات ساده‍تر که پاسخگو سريعتر قادر به پاسخ بدانهاست در ابتدا آورده مي‍شود و بتدريج بر دشواري آنها افزوده مي‍گردد. بعبارت ديگر رد طرح سئوالات بايد سعي بر آن داشت تا از سئوالات آسان تدريجاً به سئوالات پيچيده تر برسيم .
مسئله ديگر در تنظيم پرسشنامه طرح سئوالات شخصي و خانوادگي که در پرسشنامه است که بايستي دقيقاً بدان توجه کامل مبذول نمود . در غالب موارد که پاسخگويان با پرسشنامه و تحقيق آشنائي ندارند و بطور کلي هدف از مطالعات اجتماعي بر ايشان مفهوم نيست . عنوان نمودن طرح سئوالات خصوصي مثل نام و نام خانوادگي و نام فرزندان و شغل و ميزان درآمد و وضع مسکن در آغاز کار پرسشگر مشکلات جدي و عمده‍اي براي طرح سئوالات بعدي و ادامه کار پرسشگري بوجود خواهد آورد. بنابراين لازم است با توجه به جامعه مورد مطالعه و ويژگيهاي فرهنگي و رواني پاسخگويان نظم و تقدم و تاخر موضوعات مورد سئوال کاملاً رعايت شود , بعنوان مثال در مطالعات جوامع روستايي زماني که محقق قصد تکميل پرسشنامه‍هاي خانوار روستايي را دارد آغاز پرسشگري وي نبايد با طرح سئوالات شخصي از فرد روستايي همراه باشد و در صورت طرح چنين سئوالاتي قبل از آنکه اعتماد و اطمينان متقابلي بين آنها بوجود آمده و شک و ترديد و سوظن احتمالي فيما بين زدوده شده باشد, فرد روستايي بدليل روحيه محافظه کاري سنتي دچار ترس و واهمه گرديده و از جواب دادن به بقيه سئوالات يا احتراز نموده و يا در صورت عدم امتناع از پاسخ ,پاسخهايي را عنوان مي‍کند که به تصور وي مورد علاقه و نظر پرسشگر است . بنابراين پرواضح است که چنين جوابهايي از دقت و اعتبار لازم برخوردار نخواهد بود. "موريس دوورژه" جامعه شناس فرانسوي در زمينه شرايط تنظيم پرسشنامه مي‍نويسد:
"پرسشنامه يک سلسله پرسش نيست که با آنها سر تا ته کاغذي را بي آنکه به ترتيب آنها توجهي شده باشد پر کرده باشند . بر عکس , تنظيم پرسش ها بر پايه تنظيم است که بطور جدي بررسي شده باشد .به همين سان , عده پرسش هاي مربوط به يک موضوع , گروه بندي احتمالي آنها بصورت "قسمت "هاي مختلف مسئله‍هاي باريک و مهمي را مطرح مي‍سازند...
در همين زمينه "موريس دوورژه" اضافه مي‍کند " اغلب در آغاز پرسشنامه‍ها پرسش‍هايي را مي‍گذارند که براي بررسي اهميت مستقيمي نداشته باشد و هدفشان اين باشد که پاسخگو را "سرذوق" بياورد و اعتمادش را جلب کند .
البته پرسشگران بايد کاملاً مراقب باشند و ره طوري شده اين محيط اعتماد را ايجاد کنند. هنگامي که قرار باشد پاره‍اي پرسشهاي حساس را مطرح سازند عموماً آنها را در پايان پرسشنامه مي‍آورند: در پايان پرسشنامه پاسخگو اعتمادش جلب شده است و پرسشگر شانس بيشتري دارد که پاسخ درستي بگيرد, در هر صورت اگر پاسخگو ناراحت هم بشود , اين ناراحتي بر روي پرسشهايي که پيش آن از او شده است اثر منفي نخواهد گذاشت . اگر چندين پرسش حساس وجود داشته باشد بايد آنها را در ميان پرسش‍هاي پرسشنامه چنان پخش کرد که هر يک وضع ملايمتري پيدا کند

مشاهده در تحقيق
مشاهده از تکنیک هایی است که غالباً در مطالعات مردم شناسی مورد استفاده قرار می‌گیرد و در عین حالی که گاهی هم در جامعه شناسی خصوصاً رشته جامعه شناسی روستائی بکار برده می‌شود. معمولاً از تکنیک مشاهده در مواردی استفاده می‌گردد که نمونه گیری و کاربرد پرسشنامه تحقیقاتی عملی نباشد . مثلاً زمانی که قصد مطالعه جابجائیهای فصلی یک از ایلات را از ییلاق به قشلاق داریم از این تکنیک استفاده می‌شود.
مشاهده را بطور کلی به دو نوع می‌توان تقسیم نمود بشرح زیر :
1-مشاهده با مشارکت مستقیم و فعالانه محقق در جامعه مورد مطالعه
2-مشاهده بدون مشارکت محقق
مشاهده از نوع اول در موردی مصداق پیدا می‌کند که محقق خود عضوی از جامعه مورد مطالعه شده باشد و بنابراین مانند فردی از افراد جامعه در حقیقت خود نیز در محدوده پژوهشی قرار گیرد که می‌خواهد آنرا انجام دهد . بعنوان مثال محققی که خود ساکن یک روستا بوده و قصد مطالعه بعضی از رفتارهای گروهی یا مراسمی را دارد غالباً بدو آنکه اعضاء آن جامعه در جریان تحقیق وی قرار بگیرند. رفتار مردم را زیر ذره بین گذاشته و با استفاده از ابزارهایی مثل دوربین عکاسی , اسلاید , دوربین فیلمبرداری و فیش های ثبت وقایع به بررسی جامعه مورد مطالعه خود می‌پردازد.
در این نوع مشاهده محقق چون خود عضوی از جامعه است. گذشته از اینکه فرصت زیادی برای تعمق و دقیق شدن در رفتارهای گروهی مردم خود را دارد , از این امتیاز نیز برخوردار است که افراد جامعه مورد مطالعه وی در مقابل او و رفتار طبیعی خود را از دست نداده و بنابراین مستقیماً با واقعیت های موجود آنچنان که وجود دارند روبرو می‌گرد. در چنین روشی زمان جمع آوری اطلاعات زمان معینی نیست بلکه محقق در تمام مدتی که در جامعه مورد نظر بسر می‌برد, می‌تواند به مشاهده بپردازد.
در نوع دوم مشاهده , محقق عضو جامعه مورد نظر نبوده بلکه از خارج بدان جامعه وارد می‌شود, در چنین مواردی مشکلات تحقیق بسیار زیادتر از نوع پیشین است زیرا ورود محقق به جامعه مورد مطالعه , عکس العملهایی در بین افراد جامعه بوجود می‌آورد که موجب تغییر در رفتار طبیعی آنها می‌شود. مشاهده نوع اول را می‌توان به نوعی فیلمبرداری یا عکسبرداری تشبیه نمود که بدون مقدمه و ناگهانی از فرد یا افرادی صورت می‌گیرد بنابراین رفتار مردمی که جلوی دوربین عکسبرداری قرار گرفته‌اند کاملاً طبیعی است ولی در حالت دوم عکس العملهای ناشی از ترس , تردید , سوظن و ابهام موجب می گردد که نتایج تحقیق اعتبار و اطمینان خود را تا اندازه‌ای از دست بدهد . برای برطرف نمودن این مشکل , محقق در بدو ورود خود به جامعه‌ای که قصد مطالعه آنرا دارد بایستی سعی در جلب اعتماد مردم آن جامعه نموده و تردید و سو ظنی را که احتمالاً از آمدن وی در آنها ایجاد گردیده است از ذهن آنها بزداید , بعبارت دیگر محقق یابد هنگامی کار خود را آغاز کند که افراد جامعه به منظور و مقصود علمی وی پی‌برده و بدون واهمه به سئوالاتش جواب دهند. در حقیقت چون تکنیک مشاهده بیشتر بوسیله مردم شناسان و در مطالعه ایلات و جوامع ابتدایی و محدود بکار برده می‌شود . بنابراین لازم است دانش پژوهانی که از این تکنیک استفاده می‌نماید. شرایط و خصوصیات جامعه مورد مطالعه و مردم آن را بدقت در مد نظر داشته و قبل از هر نوع تماسی با مردم جو دوستانه و قبل اعتمادی برای ادامه کار خود ایجاد نمایند.

در هر دو نوع مشاهده , مشاهدات و اطلاعات که ابتدا بصورت یادداشتهای پراکنده‌ای جمع آوری شده‌اند بایستی به فیش های موضوعی خاصی که بدین منظور تهیه گردیده وارد گردیده و سپس دسته بندی شوند.
 

استفاده از فيش
در مطالعاتی که محقق با پدیده اجتماعی با جامعه مورد مطالعه مستقیماً نمی‌تواند تماسی داشته باشد در جمع آوری اطلاعات از اسناد و مدارک و کتب استفاده می‌کنند, این تحقیقات را کتابخانه‌ای می‌نامیم . در این نوع تحقیقات برای جمع آوری اطلاعات از ابزاری تحت عنوان "فیش"بهره می‌گیریم و اصطلاحاً این شیوه را فیش برداری می‌گوئیم . فیش مورد استفاده در تحقیقات کتابخانه‌ای به دو نوع تقسیم می‌شود بشرح زیر:
1-فیش مآخذ
2-فیش موضوعی
 

1-فیش ماءخذ
فیش ماءخذ است که مشخصات کتاب ,مقاله یا مدرک مورد استفاده در تحقیق را بر روی آن می‌نویسیم. از قطعه کاغذ یا مقوایی به طول دوازده و عرض هشت سانتیمتر می‌توان یک فیش ماءخذ تهیه نمود. فیش ماءخذ حاوی نکاتی است که به قرار زیر :
نام کتاب
نام نویسنده
نام مترجم (در صورتیکه کتاب از زبان خارجی به فارسی ترجمه شده باشد)
نام ناشر
سال انتشار
چاپ (در صورتیکه برای دومین بار با دفعات متعدد کتاب به چاپ رسیده است دفعات چاپ ذکر می‌شود)
قطع (قطع جیبی , وزیری و...)
تعداد صفحات
محل کتاب (در مواردیکه کتاب نایاب است بایستی نام کتابخانه یا مکانی که کتاب در آنجا یافت می‌گردد ذکر شود.(
محقق پس از ارائه طرح تحقیق و انتخاب جامعه مورد مطالعه و انجام مراحل مقدماتی با ید کلیه ماءخذ و منابعی را که در ارتباط با موضوع مورد تحقیق وی وجود دارد جمع آوری نموده و مشخصات هریک را بر روی یک فیش بنویسید. بدین ترتیب در ارتباط با موضوع تحقیق دهها و گاهی صدها فیش ماءخذ جمع آوری می‌گردد که منابع آنها به ترتیب خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
 

2-فیش موضوعی
فیش موضوعی فیشی است که برای استخراج محتوای کتب و مقالات مورد استفاده قرار می‌گیرد. در قطع‌های مختلف تهیه می‌شود ولی رایجترین آنها فیشی است به طول پانزده و عرض ده سانتیمتر محتوای کتب و مقالاتی را که بعنوان منابع تحقیق قبلاً از طریق فیش ماءخذ مشخص نموده‌ایم به حسب موضوعات اصلی و موضوعات فرعی در فیش های موضوعی وارد کرده و بدین ترتیب می‌توانیم در پایان مرحله استخراج , عصاره منابع استخراج شده را بصورت صدها و هزاران فیش موضوع داشته باشیم و سپس با استفاده از آنها نوشتن گزارش خود را آغاز کنیم.

نمونه گيري
براي مطالعه يك جامعه لازم نيست كه همه آن مشاهده شود بلكه در اغلب موارد مشاهدة جزيي از آن كافي است به تعبير ديگر در بيشتر تحقيقات، مشاهده نمونه اي محقق را به مقصود مي رساند. هدف اصلي از نمونه گيري بدست آوردن نمونه اي است كه معرف و نماينده مناسبي براي جامعه باشد. محقق آشنا با نمونه گيري و طرحهاي نمونه اي قادر است نمونه را چنان برگزيند كه معرف جامعه باشد از اين رو مي توان گفت نمونه گيري به روش هايي اطلاق مي شود كه در تحقيقات اجتماعي براي انتخاب افراد يا واحدهاي تحليل بكار مي رود و در تحقيقات پيمايشي، نمونه گيري عبارتست از روشي كه از طريق آن پاسخگويان براي تحليل انتخاب مي شوند.
 

مزاياي نمونه گيري
1ـ كاهش هزينه: چون حجم داده هاي نمونه اي نسبت به حجم جامعه كوچك است به طور حتم هزينه تهيه آنها به مراتب كمتر از هزينه سرشماري است. 2ـ افزايش سرعت كار: چون حجم نمونه بسيار كمتر از حجم جامعه در سرشماري است گرد آوري و تلخيص داده ها با سرعت بيشتر، يعني با صرف وقت كمتر انجام مي شود. اين مزيت خصوصاً وقتي كه كسب نتايج و تهيه اطلاعات جنبه فوريت دارند مزيتي مهم است. 3ـ بالا بودن ميزان درستي كار: چون براي انجام نمونه گيري به دليل كم بودن حجم كار نسبت به سرشماري، امكان آموزش افراد براي انجام مصاحبه ها و يا اندازه گيريها وجود دارد، ميزان درستي نتيجه كار اين افراد در مقايسه با سرشماري بيشتر است.
 

مفاهيم پايه
جامعه آماري: منظور مجموعه افراد يا واحدهايي است كه در نهايت مي خواهيم نتايج را به آن تعميم دهيم. در مسأله نمونه گيري معمولاً جامعه متناهي است و تعداد عنصرهاي آن را حجم جامعه مي نامند. كار مهم محقق اين است كه با دقت و به صورتي كامل جامعه را تعريف كند.
 

نمونه
بخشي از جامعة تحت بررسي است كه با روشي از پيش معين شده انتخاب مي گردد به قسمي كه به كمك آن با توجه به روش انتخاب، مي توان استنباطهايي درباره كل جامعه انجام داد. فرايند انتخاب نمونه، استخراج نتايج و استنباطهاي حاصل را بررسي نمونه اي گويند. بررسيهاي نمونه اي را به دو نوع رده بندي مي كنند. توصيفي و تحليلي، در بررسي توصيفي، هدف صرفاً كسب اطلاعاتي درباره گروههاي بزرگ است مثلاً درصد زنان و مرداني كه يك برنامه تلويزيوني خاص را مي بينند. در بررسي تحليلي، بين زير گروههاي متفاوت جامعه، براي كشف تفاوتهاي آنها مقايسه هايي صورت مي گيرد. يا فرضهايي را دربارة تفاوتهاي موجود بيان كرده و درستي يا نادرستي آنها را آزمون مي كنند.
 

واحد نمونه گيري
واحدهاي نمونه گيري مجموعه عنصرهايي از جامعه هستند كه اجتماع آنها كل جامعه را تشكيل مي دهند. مثلاً در نمونه گيري از افراد يك شهر، هر فرد شهر را مي توان يك واحد تلقي كرد در صورت لزوم هر خانوار را مي توان يك واحد در نظر گرفت .
 

مراحل اصلي در يك بررسي نمونه اي
1ـ مشخص كردن هدف : هميشه بايد دربارة هدفهاي بررسي حكمي روشن و گويا در دست باشد.
2ـ مشخص كردن جامعة مورد نمونه گيري: جامعه اي را كه مي خواهيم از آن نمونه بگيريم با يد دقيقاً تعريف كنيم با اين تعريف متغير تحت بررسي مشخص مي شود البته تعريف دقيق جامعه هميشه امكان پذير نيست.
3ـ مشخص كردن درجة دقت مطلوب: نتايج يك بررسي نمونه اي هميشه با عدم حتميت همراه است زيرا اولاً بخشي از جامعه مورد اندازه گيري قرار گرفته است، ثانياً اندازه گيريها با خطا همراه اند. ميزان عدم دقت را مي توان با افزايش حجم نمونه و با استفاده از وسايل دقيقتر اندازه گيري و گماردن افراد خبره براي انجام كار، تقليل داد. مسلماً اين كار با افزايش هزينه و با صرف دقت بيشتر انجام مي شود و اين افزايش هزنيه و صرف دقت بيشتر، نسبت مستقيم با ميزان دقتي دارد كه مايليم برآوردهاي مورد نظر داشته باشند بنابراين مشخص كردن درجه دقت مطلوب برآوردها گامي مهم در اجراي نمونه گيري است اين تشخيص ميزان دقت، وظيفه استفاده كنندگان از داده ها و برآوردهاست.
4ـ انتخاب روش نمونه گيري: با انجام مراحل بالا، به مرحله اي مي رسيم كه بايد واحدهاي نمونه را از بين واحدهاي جامعه انتخاب كنيم براي انتخاب نمونه، طرحها، روشهاي متعددي وجود دارند. با توجه به هدف مورد نظر، اندازه واحدها و ميزان تغيير آنها روش خاصي مناسب مي باشد.
5ـ روشهاي اندازه گيري: در هر بررسي نمونه اي، براي اندازه گيري واحدهاي نمونه تهيه ابزار اندازه گيري و مشخص كردن روشهاي اندازه گيري از اهميتي خاص برخوردار است. ممكن است بررسي نمونه اي صرفاً به وسيله پرسشنامه و يا به وسيله مصاحبه با طرح سئوالاتي انجام شود كه از پيش تعيين شده اند. مصاحبه ممكن است حضوري، يا با تلفن و يا تركيبي از هر دو صورت گيرد در هر حال پرسشنامه يا مصاحبه هم وسيله اي براي اندازه گيري هستند.
6ـ آموزش آمارگيران: در بررسيهاي نمونه اي، اغلب با مسائل خاص حرفه اي رو به رو هستيم لذا آمارگيران بايد قبلاً دربارة هدف نمونه گيري، واحد نمونه گيري، روشهاي اندازه گيري و ساير مسائل آموزش ببينند.
7ـ پيش آزمون: لازم است كه قبل از انجام نمونه گيري، براي بررسي كارايي پرسشنامه و روش كار و مشكلات اجرايي، عمل نمونه گيري را در مقياس كوچك انجام دهيم اين نمونه گيري با حجم كوچك مقدماتي، نتايجي به دست مي دهد كه بر اساس آنها مي توان پرسشنامه ها را اصلاح كرد، به آمارگيران آموزش تكميلي داد، در مورد زمان لازم براي نمونه گيري اصلي برآوردي به دست آورد، هزينه عملي نمونه گيري را بازبيني نمود و در نتيجه از بروز اشكالات عمده در نمونه گيري اصلي كه حجمي زياد دارد جلوگيري كرد اين فرآيند را پيش آزمون مي نامند. 8ـ گرد آوري داده ها: براي گرد آوري داده ها معمولاً از پرسشنامه استفاده مي كنند تهيه متن پرسشها از نظر تطبيق با اهداف، ايجاد انگيزه براي پاسخ و جلوگيري از ايجاد انحراف در پاسخ كاري فني است و بايد پرسشنامه به وسيله افراد خبره تهيه شود.
9ـ پردازش داده ها: اولين گام در اين مقطع آماده كردن پرسشنامه هاي تكميل شده و يا هر نوع دادة ديگر براي انتقال به ماشين است. در اين مرحله خطاهايي كه ثبت شده اند بايد اصلاح شوند و پرسشنامه هايي كه در آنها، به وضوح برخي اقلام اشتباهاً ثبت شده اند حذف و با مراجعه مجدد اصلاح شوند.
10ـ نگهداري اطلاعات حاصل براي بررسيهاي آينده: هر نمونه اي كه از جامعه گرفته مي شود علاوه بر نتايج استنباطي آن، راهنمايي بالقوه، براي بهتر كردن فرآيند نمونه گيريهاي بعدي است، در هر نمونه گيري كارها دقيقاً همان گونه كه طراحي شده اند انجام نمي شوند با بررسي فرآيند نمونه گيري انجام شده، مي توان خطاهايي را كه موجب اين مشكل شده اند شناسايي و از تكرار آن در نمونه گيريهاي بعدي جلوگيري كرد.
انواع روشهاي نمونه گيري احتمالي
نمونه احتمالي به چهار نوع اصلي تقسيم مي شوند انتخاب هر يك از اين انواع نمونه احتمالي به ماهيت مسأله تحقيق، هزينه و سطح دقت مطلوب در نمونه و روش گردآوري اطلاعات بستگي دارد. بعضي از شيوه هاي نمونه گيري احتمالي عبارتند از: 1ـ نمونه گيري تصادفي ساده 2ـ نمونه گيري سيستماتيك 3ـ نمونه گيري طبقه بندي 4ـ نمونه گيري خوشه اي
 

تعيين حجم نمونه
به منظور تعيين حجم نمونه ساده ترين روش استفاده از فرمول كوكران مي باشد
در فرمول كوكران
n=
دهنده حجم نمونه نشان n
حجم جمعيت آماري (حجم جمعيت شهر, استان,و.....( N
در صد خطاي معيار ضريب اطمينان قابل قبول t
نسبتي از جمعيت فاقد صفت معين (مثلا جمعيت مردان(p
نسبتي از جمعيت فاقد صفت معين (مثلا جمعيت زنان)1-p
درجه اطمينان يا دقت احتمالي مطلوب d
طبق فرمول بالا اگر بخواهيم حجم نمونه را با شكاف جمعيتي 5/0 (يعني نيمي از جمعيت حايز صفتي معين باشند . نيمي ديگر فاقد آن(

p=0/5, 1 - p = 0/5
و پذيرش خطاي نمونه گيري
(d=0/05)
از ميان جمعيت ،برآورد كنيم ،خواهيم داشت :
n=
بدين ترتيب با قرار دادن حجم جمعيت آماري (تعداد سكنه شهر يا شهرستان مورد بررسي) در فرمول بالا و انجام يك محاسبه ساده تعيين حجم نمونه امكان پذير خواهد بود.

روش نمونه گيري چند مرحله اي ( تلفيقي‌)
روش نمونه گيري چند مرحله اي تركيبي از چند روش فوق است كه به ترتيب زير انجام مي گيرد
1ـ نمونه گيري طبقه اي متناسب با حجم:
ابتدا در هر منطقه جمعيت و تعداد خانوارهاي ساكن را مشخص مي سازيم براي مثال در مناطق 22 گانه تهران جمعيت منطقه، در صد مردان، درصد زنان و تعداد خانوار از اطلاعات مركز آمار جمع آوري شده است. با استفاده از روش نمونه گيري طبقه اي متناسب با حجم، تعداد نمونه اي را كه از هر منطقه مورد نياز است مشخص مي سازيم به طور مثال اگر حجم نمونه كل برابر 1000 باشد از منطقه 1 تهران كه 98/3 درصد خانوارهاي شهر تهران در آنجا ساكن هستند بايد 40 نمونه جمع آوري شود و اين فرآيند براي تمام مناطق تكرار مي شود.
 

2ـ خوشه اي:
پس از آنكه حجم نمونه در همه مناطق مشخص شد نقشه اين مناطق را تهيه مي كنيم و تمام بلوكهاي مشخص شده در نقشه يك منطقه را شماره گذاري مي كنيم و آنها را به عنوان خوشه در نظر مي گيريم به كمك روش نمونه گيري خوشه اي تعدادي از اين خوشه ها را به تصادف انتخاب مي كنيم . براي مثال در منطقه 1 تهران پس از شماره گذاري بلوكها براي تهيه 40 نمونه 4 بلوك را انتخاب مي كنيم تا از هر بلوك 10 نمونه تهيه شود.
 

3ـ روش سيستماتيك:
در اين مرحله پرسشگر به بلوك مورد نظر مراجعه كرده و به كمك روش سيستماتيك خانوارهاي مورد نظر را انتخاب مي كند جزئيات روش به شرح زير مي باشد: ابتدا پرسشگر تمام بلوك را دور زده و خانوارهاي ساكن در بلوك را به طور تقريبي برآورد مي كند سپس تعداد خانوارها را بر عدد 10 تقسيم مي نمايد تا فاصله نمونه گيري بدست آيد مثلاً اگر تعداد خانوارهاي ساكن در يك بلوك 70 خانوار باشد با تقسيم 70 بر 10 فاصله نمونه گيري برابر 7 بدست مي آيد، سپس از بين اعداد 1 تا 7 عددي را به تصادف انتخاب مي كند مثلاً اگر عدد 4 انتخاب شود با اضافه كردن عدد فاصله به عدد 4 نمونه ها به ترتيب زير بدست مي آيند: 4، 11، 18، 25،....
نكته: اعداد بالا شمارة خانوارها مي باشند.
 

4ـ نمونه گيري تصادفي ساده:
پرسشگر با مراجعه به خانوار مورد نظر به تصادف از يكي از افراد واجد الشرايط پرسشنامه را پر مي نمايد
عباس تیموری آسفیچی

منبع:  www.fasleno.com/archives/000381.php

نحوه ي طراحي طرح تحقيق

 

نحوه ي طراحي طرح تحقيق
 
مقدمه:
طرح تحقيق عبارت از گزارش جامعي از برنامه ي پژوهشي محقق و توصيف منظم و منطقي آن مي باشد. نحوه ي نگارش طرح تحقيق منعكس كننده ي هويت علمي پژوهش و به نوعي سند دانش و اعتبار علمي پژوهشگر است. دانشجويي كه درصدد نگارش رساله ي دانشگاهي خود مي باشد، نيازمند تثبيت فضاي مفهومي تحقيق خويش به گونه اي است كه امكان تعابير گوناگون از آنرا از ميان برده و با شرح روان و دقيق برنامه ي پژوهشي خود، بررسي اش را به سادگي امكان پذير نمايد. در صورتي كه اين بخش به دقت طراحي نشود، از قابليت موفقيت پژوهش به ميزان زيادي كاسته مي شود. با توجه به اهميت مساله، در اين نوشتار به صورت فشرده و خلاصه وار به بررسي مهم ترين مواردي مي پردازيم كه صحت تدوين طرح تحقيق منوط به رعايت آنهاست. اما بهتر است تا پيش از آغاز بحث به چند شروع « نادرست » در انجام پژوهش علمي اشاره نماييم:
 بدون داشتن هدف ( پرسش ) مشخص و روشني، به جمع آوري داده هاي تحقيق بپردازيم. ممكن است روزي تا 16 ساعت سخت مطالعه نموده و فيش بنويسيم، اما بدون داشتن هدف ، نتيجه اي هم نخواهيم داشت. حاصل چنين كاري فاقد هر گونه جهت گيري علمي است.
lهر چند داراي اهداف پژوهشي مي باشيم، اما بدون رفع ابهامات موجود وارد مرحله ي گردآوري داده هاي پژوهش شده ايم. ( به مرحله ي « پرورش محتوايي پرسش پژوهش » كه در ادامه بيان مي شود مراجعه نماييد. ) مرحله ي نگارش طرح تحقيق، محل مناسبي براي حل كردن ابهامات موجود نمي باشد. لذا تا پيش از رفع هر گونه ابهام در مسأله ي تحقيق و همچنين تا پيش از نگارش طرح تحقيق كامل و منسجمي وارد مرحله ي گردآوري داده هاي پژوهش نشويد.
سر هم بندي كردن: اول تحقيق را مي نويسيم، سپس منابع حرف هاي خود را پيدا مي كنيم. چنين عملي فاقد هر گونه تعهد اخلاقي و ارزش علمي است.

مراحل آماده سازي طرح تحقيق:
نگارش طرح تحقيق يك رساله ي دانشگاهي، مرحله ي نهايي از فرايند مطالعاتي وسيع تري است كه در پيوند متقابلي با يكديگر قرار داشته و قابل تفكيك از يكديگر نمي باشند. مراحل فوق عبارتند از:
1. مرحله ي موضوع يابي.
2. مرحله ي پرورش محتوايي پرسش پژوهش.
3. مرحله ي عملياتي كردن پرسش پژوهش در قالب نگارش طرح تحقيق.

الف ـ مرحله ي موضوع يابي:
در اين زمينه به نكات زير توجه نماييد.
1. موضوع يابي اولين مرحله در آماده سازي طرح تحقيق مي باشد.
تا فرايند موضوع يابي را طي ننموده ايد وارد نگارش طرح تحقيق نشويد. اين امر مستلزم درگير شدن عملي دانشجو با موضوع پژوهش است. هيچگاه اولين پيشنهاد موضوع را به منزله ي آخرين پيشنهاد تلقي ننماييد. هيچگاه بدون شناخت كامل توانايي هاي خويش، مبادرت به انتخاب موضوع پژوهش نكنيد. به جهت بيان اهميت موضوع به دو مثال زير توجه نماييد:
يكي از بهترين شيوه هاي موضوع يابي قرار گرفتن در متن چالش هاي فكري ( مانند مطالعه ي مناظرات بين مذاهب و اديان ) است. به عنوان مثال در سمينار « سعادت از ديدگاه متفكران مسلمان و آلماني » كه در تاريخ 16 اسفند ماه 1363 در انجمن حكمت و فلسفه ي اسلامي در تهران برگزار شد، يكي از شرق شناسان آلماني به نام « هانس كونگ » در ضمن سخنراني خود ، رسالت و نزول وحي الهي به پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم را پذيرفته ولي در قبال نزول وحي بر آن وجود مقدس ( ص ) چنين نظري را ارائه نمود: « آنچه وحي شده است، معاني بوده و انتخاب الفاظ براي ارائه ي آن معاني به اختيار خود او بوده است، نه اينكه خود الفاظ همه به او وحي شده باشد. » [2] اگر چه اعتراف اين شرق شناس آلماني به نبوت پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم قابل توجه است، اما تفسير وي از « وحي » دربردارنده ي پيامدها و تبعات نادرست فكري خواهد بود. اين مسأله ي پرسش برانگيز مي تواند دستمايه ي يك پژوهش دانشگاهي حتي در ابعاد وسيع تري از ديدگاه هاي شرق شناسان درباره ي مسأله ي وحي گردد، اما لازمه ي موفقيت آن وجود حداقل دو شرط مهم مي باشد: 1. دانشجو علاقمند به بررسي آن باشد. 2. نيز از نظر علمي وي قادر به برقراري ارتباط با متون مربوطه باشد. در غير اين صورت پيشنهاد فوق، پيشنهاد مناسبي در انتخاب موضوع نخواهد بود.
يا ممكن است كه در تابلوي اعلانات يك مؤسسه ي آموزشي، موضوعي تحت عنوان « بررسي روايات مربوط به تحريف قرآن در منابع روايي اهل سنت » به دانشجويان پيشنهاد شود. اما صرف قبول يك پيشنهاد، به معناي انجام موضوع يابي نيست. به عبارت ديگر لازم است تا پيشنهادهاي مختلف را در چارچوب موضوع يابي بررسي كنيد. موضوع يابي خود يك پژوهش است و نمي توان آنرا با انتخاب عناوين كلي پيشنهادي ( كه برغم راهگشايي مبهم مي باشند. ) به كناري نهاد. تا پيش از ارزيابي توانايي ها ي خود و نيز بررسي قابليت هاي مطالعاتي موضوعات فراروي خويش، از انتخاب آنها خودداري نماييد. صرف پيدايش احساسي مثبت در قبال يك مساله، لزوما به معناي مناسب بودن آن براي پژوهش نمي باشد.

2. فرايند موضوع يابي، فرايند پرسش يابي است.
مرحله ي موضوع يابي زماني به پايان مي رسد كه موضوع انتخاب شده به يك « پرسش » تبديل گردد. تا زماني كه نتوانيد موضوع انتخابي خود را به شكل پرسش بيان نماييد، فاقد مساله اي براي پژوهش خواهيد بود. يكي از اشتباهات رايج ناشي از غفلت از اين نكته ي مهم است كه عنوان پژوهش از پرسش ساخته مي شود و نه آنكه اول عنوان پژوهش را ساخته و سپس به طرح پرسش خود بپردازيم. به عنوان مثال اگر چه تمامي پرسش هاي زير به نوعي به مسأله ي « بررسي روايات مربوط به تحريف قرآن در منابع روايي اهل سنت »، مي پردازند، اما هر پرسشي با اتخاذ جهت گيري متمايزي به پژوهش، عنوان خاص خود را مي طلبند:
« وجوه اشتراك و افتراق روايات مربوط به تحريف قرآن ميان منابع روايي شيعه و اهل سنت چيست؟ »
« نتايج اعتقادي و عملي پذيرش روايات مربوط به تحريف قرآن در منابع روايي اسلامي چيست؟ »
« اهداف سياسي گسترش روايات مربوط به تحريف قرآن در منابع اهل سنت در دوران حكومت بني اميه چه بوده است؟ » [3]
يا به عنوان مثالي ديگر به اين پرسش ها كه همگي به نوعي به موضوع « بررسي جسم انگاري خدا از ديدگاه وهابيت » باز مي گردند توجه نماييد. هر يك از اين پرسش ها جهت گيري خاصي را به پژوهش داده و عنوان خاص خود را مي طلبند:
« ديدگاه وهابيت درباره ي جسم انگاري خدا چيست؟ »
« آيا ميان اسرائيليات و گسترش جسم انگاري خداوند در فرقه ي وهابيت رابطه اي موجود است؟
« آيا ميان ظاهرگرايي در تفسير قرآن با جسم انگاري خدا در تفاسير وهابيت رابطه اي موجود مي باشد؟»[4]
3. فرايند موضوع يابي خود بر پايه ي دو پژوهش مهم و ضروري واقع شده است:
الف ـ خود شناسي ب. موضوع شناسي.
پيش از انتخاب نهايي موضوع، با دقت به اين پرسش ها پاسخ دهيد:
الف ـ پرسش هاي مربوط به خودشناسي:
ـ علاقه ي معطوف به تخصص من در چه حوزه ي مطالعاتي است؟ [5]
ـ توانايي هاي من در حوزه ي پژوهش در چه زمينه هايي مي باشد؟

توجه: مرحوم علامه محمد تقي جعفري ( ره ) مي گويد: « هر كاري كه آگاهانه از يك انسان صادر مي گردد، نيازمند اشتياق جدي براي وصول به هدفي است كه براي انسان داراي انگيزش مي باشد. » [6]

ب ـ پرسش هاي مربوط به موضوع شناسي:
ـ در زمينه ي مورد علاقه من چه موضوعاتي وجود دارد؟
ـ تا كنون در زمينه ي مورد نظر چه كارهايي انجام يافته است؟ ( مطالعه ي متون تحقيقاتي پيشين )
ـ با توجه به مطالعه ي متون تحقيقاتي پيشين، انجام چه پژوهشي مرزهاي علمي را گسترش مي دهد؟

پس از يافتن علاقه ي تخصصي خود، پيشنهاد هاي مختلف در حوزه ي مورد علاقه تان را جمع آوري نماييد. به كتابخانه برويد. آخرين آثار عرضه شده در زمينه ي مورد نظر را مطالعه كنيد. در اين خصوص به مجلات تخصصي دانشگاهي توجه ويژه اي نماييد.[7] همچنين از افراد مطلع و صاحبنظران و پژوهشگران علاقمند به موضوع مورد نظر پرس و جو نماييد. موضوعات خوب و مورد نياز جامعه بدون زحمت و انجام مطالعات گوناگون پيدا نمي شوند. خانم دكتر طاهره صفار زاده در نگارش اثر خود تحت عنوان « ترجمه ي مفاهيم بنيادي قرآن مجيد ( فارسي و انگليسي ) » به صورتي هدفمند و مستمر مطالعات قرآني خود را با علاقه اي دروني دنبال نموده و به نكات بسيار آموزنده اي اشاره دارد:
« سعي من در تاليف اين كتاب معرفي اهميت شناخت اسماء الحسني و ديگر مفاهيم بنيادي قرآن مجيد بوده است. زيرا در هيچيك از آثار پيشينيان و معاصران كوششي به مقصد شناساندن ارتباط اسماء الهي با آيات قرآن نيافتم .... سرمايه ي اصلي من در اين سير و سفر علمي كه رد پايي براي اطاعت و دنبال كردن در پيش روي خود نمي ديدم، توكل به خداوند داناي توانا و اتكا به الهامات الهي بود. ابزار كار عبارت بودند از حدود سي سال مطالعه ي مشتاقانه و پژوهشگرانه توأم با يادداشت برداري از تفاسير كشف الأسرار، ابوالفتوح، مجمع البيان، مواهب عليه، منهج الصادقين، طبري، سورآبادي، نسفي، كمبريج، الميزان، نمونه و آثار مفسران و مترجمان معاصر .... ابزار مؤثر ديگر در تاليف اين كتاب و ترجمه ي قرآن به دو زبان اينها بودند: بيش از چهل سال كار با قلم همراه با پژوهيدن و تمرين براي كاربرد واژه در شعر و نثر، حدود چهل سال آشنايي با زبان انگليسي از تحصيل دانشگاهي تا تدريس دانشگاهي به ويژه نوزده سال تدريس نقد عملي ترجمه در دانشگاه هاي كشور و نيز دوازده سال ويراستاري كتابهاي علمي به زبان انگليسي. ... »[8]

متن فوق نشان از علاقه ي نويسنده، مناسبت انتخاب پژوهش با تخصص او و توجه وي به انتخاب موضوعي است كه به جهت كم كاري ديگر نويسندگان، نياز به انجام آن مشهود بوده است. حال در نظر بگيريم كه شخصي توانايي ترجمه ي آيات الهي را به زبان فارسي و زبان انگليسي نداشته باشد، آيا وي مي تواند چنين پژوهشي را انجام دهد؟ يا فردي كه توانايي بالايي در امر ترجمه داشته، اما به صورت تخصصي علاقمند به انتخاب متوني در حوزه ي تاريخ اسلام است. آيا اجبار وي به انجام پژوهشي ديگر منجر به كسب نتيجه ي بهتري به نسبت انتخاب دروني و مشتاقانه ي او خواهد شد؟

ب ـ مرحله ي پرورش محتوايي پرسش پژوهش:
پيش از آنكه پژوهش به معناي يافتن پاسخ پرسشي باشد، يافتن « خود » پرسش است. عدم توجه به اين نكته يكي از مهم ترين مشكلات مربوط به توليد علم در كشورمان مي باشد. همانگونه كه بدون انجام تحقيق نمي توان به پاسخ پرسش رسيد، يافتن پرسش مناسب نيز بدون انجام پژوهش ميسر نخواهد بود و چنانكه بيان شد، مرحله ي موضوع يابي زماني به اتمام مي رسد كه موضوعات مورد علاقه و در حد توان خود را به صورت پرسش مطرح نموده باشيم. اين مساله، مستلزم توجه بيشتري به مطالعه ي پيشينه ي تحقيق است. بدون در اختيار داشتن تصوير مناسبي از گذشته، نمي توان پژوهشي را به منظور كمك به ارتقاي سطح دانش در آن رشته بنا نمود.
پس از اتمام مرحله ي « موضوع يابي » وارد مرحله ي پرورش محتوايي پرسش انتخابي تحقيق خود مي شويم. علت انجام آن زدودن هر گونه ابهامي در حين نگارش طرح تحقيق است. مشكل بسياري از دانشجويان به اين مساله باز مي گردد كه ايشان بدون رفع ابهام از پرسش تحقيق وارد نگارش طرح تحقيق مي شوند. حل ابهامات موجود، پيش از نگارش طرح تحقيق است و نه همزمان با نگارش آن. متأسفانه در برخي از دانشگاه ها مشاهده مي شود كه دانشجو پس از اتمام نگارش رساله ي خود، در زمينه ي طرح تحقيق خويش ( و حتي پرسش تحقيق ) ابهامات بسياري داشته است و از اين رو پژوهش وي فاقد انسجام و هماهنگي لازم بوده است. گاه ديده مي شود كه دانشجو به رغم پايان نگارش رساله ي خود، هنوز هم در كليات طرح تحقيق خود داراي ابهامات بسياري است. چنين تحقيقي هيچگاه قادر به برقراري نظامي هماهنگ و منسجم ميان اجزاي خود نخواهد بود. به جهت رفع اين مشكل، پرسش هاي زير را در قبال پرسش اصلي تحقيق خود مطرح نماييد:
1. پرسش انتخابي مذكور ناظر به كسب چه نوع معرفتي است؟
2. پرسش فوق چه منابعي را مي طلبد؟
3. ماهيت پرسش طرح شده، به جهت رسيدن به پاسخ خود، چه روشي را مي طلبد؟
4. ( با توجه به پيشينه ي تحقيق ) نسبت و جايگاه پرسش ما با پرسش هاي ديگر محققان چيست؟
5. آيا پرسش انتخابي، مستلزم پاسخ به پرسش هاي مقدم بر خود مي باشد؟
6. آيا مي توانيد پاسخي اوليه ( با احتمال بيش از پنجاه درصد ) براي اين پرسش ارائه نماييد؟
7. آيا حذف اين پرسش منجر به خللي در پژوهش هاي قرآني مي گردد؟

در اين زمينه به نكات زير توجه نماييد:
مشخص نماييد كه پژوهش شما از زمره ي چه پژوهش هايي به شمار مي رود؟ ،
توصيفي است يا تحليلي؟ آيا متوجه هست هاست و يا بايدهاست؟ بنيادي است يا كاربردي و يا توسعه اي؟ برخي پرسش ها عمدتا ماهيت نظري داشته و پژوهش ما را به تحقيقات بنيادين سوق مي دهند، اما برخي ديگر ماهيتي كاربردي و عملي دارند. برخي از پرسش ها عمدتا به پژوهش هاي كمي و برخي ديگر به پژوهش هاي كيفي باز مي گردند. همچنين به بررسي سطوح تحليل پرسش خود ( خرد / متوسط / كلان ) بپردازيد.
مشخص نماييد كه براي پاسخ به اين پرسش با چه نوع منابعي در جمع آوري داده ها سروكار داريد: منابع اصلي مرتبط با پرسش خود را شناسايي نماييد. اگر دسترسي به منابع درجه ي اول آن نداريد، شايد بهتر باشد كه از ادامه ي كار منصرف گرديد.
توجه: هيچگاه تحقيق خود را بدون بررسي كافي در خصوص منابع پژوهش خود آغاز ننماييد. نيز هيچگاه تحقيق خود را به كتاب هاي غير علمي كه اصولا در طبقه بندي منابع مطالعاتي قرار نمي گيرند وابسته نسازيد. حداقل معيارهاي علمي بودن يك اثر مكتوب عبارتند از:
1. ميزان دقت نويسنده، رعايت شيوه ي استدلال علمي مناسب،
2. آشنايي مناسب نويسنده با سابقه ي علم مورد بحث،
3. و استفاده از مدارك و منابع دست اول
تا زماني كه پرسش اصلي پژوهش خود را از نظر روش پژوهش علمي تحليل نكرده ايد وارد نگارش طرح پژوهش نشويد. به عنوان مثال « محمد بن موسي بابا عمي » در كتاب خود ( در اصل رساله ي دانشگاهي ) تحت عنوان « مفهوم الزمن في القرآن الكريم » [9] به جهت يافتن پاسخ خود درباره ي چيستي مفهوم زمان در قرآن، اينگونه روش پژوهش رساله ي خود را تحليل مي نمايد. [10]
الف ـ ابتدا ماده ي زمان در قرآن كريم را « استقراء » كرده ،
ب ـ سپس ، با توجه به قاعده ي منطقي « الحكم علي الشيء فرع عن تصوره » اصطلاحات به دست آمده را تشريح نموده
ج ـ و در ادامه به تحليل روابط منطقي موجود ميان آنها مي پردازد.
توجه شود كه نويسنده در بخش اول ، با مشكل استقراء و نحوه ي آن مواجه بوده و در دو بخش ديگر مساله واجد بعد تفسيري مي گردد. تا در اين زمينه ها تامل ننموده ايد، پرسش خود را در قالب طرح تحقيق تشريح ننماييد.
از سوي ديگر در طرح پرسش تحقيق نيازمند توجه به تحقيقات پيشين مي باشيم. پيش از انجام پژوهش بايد بدانيم كه تا كنون چه سئوالاتي مطرح شده است. با اين كار:
1. حدود موضوع تحقيق مشخص مي شود. ( با پرسش تمركز بر مسأله حاصل مي شود. )
2. جلوي پرسش تكراري گرفته مي شود.
3. پرسش انتخابي ما در يك چشم انداز وسيع تري از پرسش هاي موجود ادراك مي گردد. [11]

اين مسأله كه آيا پرسش انتخابي ما مورد توجه ديگر انديشمندان بوده است و يا آنكه اساسا پرسشي نوين مي باشد، مساله اي بدون اهميت نيست. ضمن آنكه بسياري از متفكران بزرگ، با طرح پرسش هاي مهمي پيشنهادهاي خوبي به پژوهشگران ديگر ارائه نموده اند. يافتن اين پرسش ها تنها از طريق توجه به پيشينه ي تحقيق ميسر مي گردد. در اين مرحله ممكن است كه پرسش تحقيق خود را نيز تغيير دهيم.

همچنين برخي از پرسش ها بر پايه ي پاسخ به ديگر پرسش ها بنا نهاده شده اند. به عنوان مثال اين پرسش كه تفاوت ديدگاه مرحوم علامه طباطبايي و مرحوم آيت الله سيد محمد باقر صدر پيرامون تأويل قرآن چيست؟ مبتني بر يافتن پاسخ حداقل دو پرسش زير است:
1. ديدگاه علامه طباطبايي درباره ي تاويل قرآن چيست؟
2. ديدگاه آيت الله سيد محمد باقر صدر درباره ي تاويل قرآن چيست؟

همچنين بسياري از پرسش هاي كاربردي مبتني بر پرسش هاي پايه اي هستند. پيش از آنكه درصدد تأمل بر چگونگي عملي ساختن سنت هاي پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم در جامعه و نحوه ي قرار گرفتن آن در فرايند جامعه پذيري كودكان خود باشيم، مي بايد « سنت پيامبر اكرم » را به دقت شناخته و تشريح نماييم. ( دقت شود. )
ج ـ مرحله ي عملياتي كردن پرسش پژوهش:

مشكل اصلي دانشجويان در نگارش طرح تحقيق، اين است كه ايشان بدون انجام مرحله ي پيشين، به يكباره وارد نگارش طرح پژوهشي شده و ناگهان خود را با دهها مشكل نظري مواجه مي بينند. در اين حالت نگارش طرح پژوهشي از همان ابتدا محكوم به شكست است. لذا
1. موضوع يابي خود را به پرسش منتهي ساخته،
2. محتواي پرسش پژوهش خود را پرورانده و سپس
3. به نگارش طرح تحقيق بپردازيد.

هر تحقيقي طرح تحقيق متناسب خود را مي طلبد. از اين رو نمي توان و نبايد طرح تحقيق واحدي را به تمامي انواع پژوهش ها تعميم داد. با يادآوري اين نكته، در اين بخش يكي از شيوه هاي نگارش طرح تحقيق را پيشنهاد مي نماييم:

بخش هاي يك طرح تحقيق
طرح پژوهشي خود را به ترتيب در سه بخش زير طراحي نماييد:

الف ـ كليات نظري طرح پيشنهادي:
شامل:
1. بيان مساله
2. مرور تحقيقات پيشين
3. پرسش ها
4.فرضيه ها ( در صورت دارا بودن )
5. متغيرها ( در صورت دارا بودن آنها )
6. تعاريف
7. سازماندهي تحقيق

ب ـ روش شناسي:
شامل:
1. نوع پژوهش
2. نوع روش شناخت علمي بكار رفته در پژوهش
3. ابزار گردآوري داده ها
4. پيش فرض ها
5. محدوده ها و محدوديت ها
 

ج ـ اهميت بررسي:
شامل:
1. كاربرد پژوهش
2. مخاطبان پژوهش
3. نوآوري هاي پژوهش

در اين زمينه چند ملاحظه ي اساسي الزامي است:
آ‌. توصيه مي شود كه دانشجويان، طرح تحقيق رساله هاي دفاع شده را به شيوه اي نقادانه مطالعه نمايند. . به منظور انجام اين كار كافي است تا با مراجعه به دانشگاه، رساله هاي ممتاز مقاطع بالاي تحصيلي را در رشته ي مورد نظرتان مرور نماييد. نكات قابل توجه در آن رساله ها را يادداشت نموده و دستاورد آنرا در پژوهش خود مورد استفاده قرار دهيد. با آگاهي از نقاط ضعف كارهاي قبلي مي توان امكانات نگارش طرح تحقيق خود را گسترش داد. برخي از پژوهشگران، نقاط ضعف متداول طرح هاي پژوهشي را در شش محور خلاصه نموده اند. اين محورها را با پژوهش خود مورد مطالعه قرار دهيد:

1. مساله، بي اهميت است. ( مساله اي حاشيه اي است تا اصلي، شايسته ي پشتيباني مالي نمي باشد، دربردارنده ي آگاهي جديدي نمي باشد. )
2. حدود مساله مشخص نشده است. ( تمركز بر مساله موجود نيست، منطقا نويسنده نمي تواند در ابعادي چنين وسيع به مطالعه بپردازد. )
3. اهداف، فرضيه ها و سئوال ها بيش از حد گسترده تبيين شده اند. ( كلي گويي منجر مي شود كه مسأله ي تحقيق پيش از آنكه واقعي جلوه نمايد، امري آرماني و بدون قابليت عملي در نظر گرفته شود. كلي گويي منجر مي شود تا خواننده نتواند مراد از فرضيه ها و اهداف را در يابد. )
4. روش فاقد جزئيات است. ( روش كاملا تشريح نشده است. )
5. از يك طرح ساده براي بررسي يك مسأله ي پيچيده استفاده شده است. ( طرح پژوهش متناسب با مساله نيست. )
6. عدم بررسي متغيرهاي مساله و يا حذف نابجاي برخي از آنها. ( نويسنده بايد نشان دهد كه از وجود متغيرهاي نامربوط دخيل در بررسي آگاه است و توضيح دهد كه چگونه مي خواهد آنها را در طرح خود بگنجاند. )[12]
 

ب‌. نگارش طرح پژوهش نيازمند چندين بار ويرايش است. هيچگاه اولين كار خود را آخرين كار خود قلمداد ننماييد. ( حتما ) به منظور ارزيابي طرح تحقيق خود، نوشته ي خود را در معرض نقد افراد آگاه و علاقمند قرار دهيد. يكي از مهم ترين اشتباهات دانشجويان به عدم مشورت سازنده با دوستان علاقمند به موضوع در زمينه ي طراحي طرح پژوهش باز مي گردد. نگارش طرح پژوهش پس از انتخاب موضوع تحقيق و اطلاع از پرسش و مسأله ي خود مي باشد. بنابراين تا زماني كه پرسش تحقيق خود را نشناخته و حوزه ي كلي و جزئي مطالعه ي خود را مشخص نكرده ايد وارد نگارش طرح تحقيق نشويد.
پ‌. اجزاي طرح پژوهش نيازمند وجود هماهنگي مي باشند. بايد پرسش و پاسخ شما كاملا به هم مربوط باشند. به عنوان مثال در قبال اين پرسش كه « چه تفاوتي ميان مأخذ حكم فقيه با حكم قاضي موجود است؟ » نمي توان اين فرضيه را بيان نمود كه « مأخذ حكم فقيه با حكم قاضي در فقه شيعه با يكديگر متفاوت مي باشند. » زيرا هدف از فرضيه پاسخ پرسش است و نه تكرار آن و پرسش و پاسخ بايد به گونه اي مرتبط با يكديگر قرار گيرند كه سكوت بر آن جايز باشد. يعني انسان مطلع با شنيدن پرسش و پاسخ عرفا آنها را در ارتباط با هم بيابد. ( هر چند كه مي تواند از لحاظ مفهومي پاسخي نادرست به پرسش باشد. )[13] حال به تناسب ميان پرسش، فرضيه و عنوان اين پژوهش توجه نماييد:
عنوان پژوهش: « بررسي تاثير استفاده از وسايل كمك آموزشي بر پيشرفت يادگيري قرآن كريم دانش آموزان پسر مدارس راهنمايي تهران ـ 1380
پرسش پژوهش: آيا ميان استفاده از وسايل كمك آموزشي قرآن كريم با پيشرفت تحصيلي دانش آموزان پسر مدارس راهنمايي تهران ( در سال 1380 ) رابطه ي علي موجود است؟
فرضيه: ميان استفاده از وسايل كمك آموزشي قرآن كريم با پيشرفت تحصيلي دانش آموزان پسر مدارس راهنمايي تهران ( در سال 1380 ) رابطه ي علي موجود است
متغيرها: متغير مستقل ( تاثيرگذار ) استفاده از وسايل كمك آموزشي / متغير وابسته ( تاثير پذير ) پيشرفت تحصيلي دانش آموزان
عنوان پژوهش شما بايد بيانگر همان موضوعي باشد كه مي خواهيد در بيان مساله طرح نماييد. متغيرهاي شما بايد دقيقا همان متغيرهايي باشند كه در فرضيه ي پژوهش تحليلي شما به كار رفته است واژگان تعاريف انتخابي شما بايد همان واژگاني باشند كه در پرسش و فرضيه ي شما به كار رفته اند. ( واژگاني تعريف نشوند كه اصلا ربطي به پژوهش مربوطه ندارند. ! ) ميان انتخاب محدوده ي پژوهش با محدوديت هاي فرا روي شما بايد تناسبي موجود باشد. ( سنگي را بر نداريم كه خود اعلام مي كنيم قادر به پرتاب آن نمي باشيم. ) و همه ي اين مسايل نيازمند هماهنگي با يكديگر مي باشند. هر چه اين هماهنگي بيشتر باشد، بر جنبه ي زيبايي شناسي كار شما افزوده خواهد شد.

نگارش عنوان پژوهش:
الف ـ پيش تر بيان كرديم كه تا زماني كه از « پرسش تحقيق » خود اطلاعي نداريد وارد ساخت عنوان پژوهش نشويد.
ب ـ با توجه به عرف رساله هاي پژوهشي بهتر است كه عنوان تحقيق از 16 كلمه فراتر نرود.
ج ـ در ساخت عنوان پژوهش از رساترين واژگان استفاده نموده و از حاشيه روي بپرهيزيد واژگان بكار رفته در عنوان بايد « تخصصي » و مرتبط با اصطلاحات دقيق علمي تنظيم گردد.
در صورتي كه مطالعه واجد جنبه ي « مقايسه اي » ( ميان دو نظريه، دو اثر، دو پديده و ... ) باشد، عنوان منعكس كننده ي طرفين و وجه مقايسه باشد. مانند:
« بررسي مقايسه اي عوامل پيشرفت و انحطاط جوامع در انديشه ي امام خميني و علامه طباطبايي »
د ـ عنوان ساخته شده را به دوستانتان بگوييد. سپس بررسي كنيد كه آيا آنچه آنها دريافته اند، همان مراد شما بوده است؟ يادتان باشد كه عنوان در فهرست هاي كتابشناسي قرار مي گيرد. بهترين عنوان پژوهش، عنواني است كه مخاطب خود را به سرعت به اصل موضوع منتقل نمايد. ( نياز به حضور فيزيكي پژوهشگر! و يا مطالعه ي تفصيلي پژوهش نباشد. )
ح ـ يك عنوان خوب بايد بتواند محدوده ي تحقيق را به روشني بيان نمايد. ( محدوده ي موضوع ، محدوده ي مكاني ، محدوده ي زماني ) در صورت لزوم مي توان از عنوان فرعي در داخل دو قوس ( ) و حروف ريزاستفاده نمود.

نگارش بيان مسأله:
الف ـ در بخش بيان مسأله به تشريح پرسش اصلي پژوهش خود مي پردازيم. كسب چه معرفتي براي ما مطرح است؟ و جايگاه اين معرفت در قبال كارهاي انجام يافته كجاست؟
ب ـ همواره به ياد داشته باشيد كه اگر چه خود شما از موضوع با خبريد، اما آنرا براي خواننده اي مي نويسيد كه از طرح ذهني شما بي اطلاع مي باشد. لذا قدم به قدم جلو برويد.
ج ـ پرسش اصلي خود را در نظر بگيريد. آنرا حداقل در ده سطر توضيح دهيد. اين پرسش به چه معناست؟ در نگارش بيان مساله به مخاطب خود نشان دهيد كه به موضوع كاملا آگاهي داريد. بعد از اشاره اي مختصر به آنچه تا كنون صورت گرفته است ( ادبيات موجود ) ويژگي ها و مشخصات كار خود را در عباراتي كوتاه و با معنا بيان نماييد.
د ـ پس از نگارش اين بخش آنرا به دوستانتان نشان داده و از ايشان بخواهيد تا آنرا مورد مطالعه قرار دهند. آيا آنچه آنها از نوشته ي شما متوجه مي شوند، همان مراد و منظور ذهني شما بوده است؟ آيا آنها متوجه مراد شما مي شوند؟ در صورت منفي بودن پاسخ، تلاش نماييد تا مواردي را كه منجر به ابهام در درك مساله و يا خروج از آن مي گردد، شناسايي و بر طرف نماييد.

مرور تحقيقات پيشين:
الف ـ تنها بر مهم ترين و شايسته ترين پژوهش هاي مرتبط با پژوهش خود متمركز شويد.
ب ـ اين بخش صحنه ي فضل فروشي نيست. به ارائه ي تنها اطلاعاتي بپردازيد كه مستقيما به موضوع مربوط مي شوند.
د ـ تحقيقات پيشين را با ترتيب موضوعي به صورتي تخصصي و كاربردي بيان نماييد. به عنوان مثال در پيشينه ي تحقيقي درباره ي مفهوم زمان در قرآن به چهار دسته مطالعات اشاره شده است:

1. مطالعات كلامي
2. مطالعات فلسفي ( كلاسيك / معاصر )
3. مطالعات ستاره شناسي.
4. مطالعات روانشناسي. [14]
توجه: از لحاظ كار پژوهشي، بررسي پيشينه ي تحقيق مقدم بر تدوين طرح تحقيق است. اما از نظر ارائه ي گزارش در رساله ي پژوهشي مي تواند پس از طرح تحقيق قرار گيرد. هر چه گزارش ما از پيشينه ي تحقيق جامع تر باشد، ضريب اطمينان به پژوهش ما بيشتر خواهد بود. مراد از پيشينه ي تحقيق ، رسيدن به پاسخي براي اين پرسش هاست: آيا در زمينه مورد نظر قبلا كاري انجام شده است؟ آيا پژوهشگران قبلي همان مساله را تشخيص داده اند؟ چگونه به حل مساله پرداخته اند؟ چه جنبه هايي از مساله به اندازه ي كافي پرورانده نشده است؟

مطالعه ي ادبيات نظري و سوابق پژوهشي مرتبط با مساله براي محقق فوايد بسياري را به همراه دارد:
1. اشراف بر موضوع تحقيق
2. جلوگيري از دوباره كاري
3. آشنايي با مفاهيم و اصطلاحات مشابه در ديگر تحقيقات
4. شناسايي روابط علت و معلولي

بهتر است كه بخش پيشينه ي تحقيق در صورت داشتن حجم بالاي مطالب آن ـ به صورت فصلي مجزا ، پس از طرح تحقيق آورده شود. در اين صورت اين بخش بر دو قسم است:
الف ـ كتاب شناسي مهم ترين آثار موجود. در زمينه ي مد نظر چه آثاري موجود است. مي توان آنرا فهرست وار و با ترتيب الفبايي بيان نمود.
ب ـ بيان خلاصه اي از مهم ترين نظريه هاي ياد شده.

شرايط يك پرسش و فرضيه ي مناسب:
شرايط يك پرسش خوب عبارت است از:
1. تا حد امكان پرسش واجد امري مجهول باشد. ( تا اصولا بحث پيرامون آن عبث نباشد. )
2. مجهول آن به شكل مناسبي معين و محدود شود. ( تا ذهن متوجه اصل موضوع شود. )
3. پرسش بر پايه ي شناختي مناسب و آگاهانه قرار داشته باشد.

توجه داشته باشيد كه:
الف ـ همه ي پژوهش ها داراي پرسش مي باشند. اما برخي از پژوهش ها دربردارنده ي فرضيه ي اوليه مي باشند.
ب ـ در پژوهش اصل بر پرسش محوري است و نه فرض گروي،
اما ويژگي هاي يك فرضيه ي خوب عبارتند از:
1. پاسخ صريح پرسش اصلي پژوهش باشد.
2. جمله ي خبري و به صورت مثبت بيان گردد. ( مي تواند در اسلوب قانون محدود شده نيز استعمال گردد. )
3. از ساختاري شفاف، ساده و قابل فهم برخوردار باشد.
4. از اصطلاحات علمي به شكلي دقيق و هدفمند استفاده شود.
5. قابل بررسي با روش معتبر و مناسب خود باشد.
6. در پژوهش هاي تحليلي متضمن روابط علي و معلولي مد نظر باشد.
7. ( در صورت لزوم ) فرضيه ي خود را بنا بر متغيرهاي مكمل به ديگر فرضيه ها پيوند دهيد.

تعاريف پژوهش:
در اين بخش واژگان اصلي پژوهش خود ( به ويژه اصطلاحات موجود در پرسش تحقيق، فرضيه و عنوان پژوهش ) را به صورت زير تعريف نماييد.
1. واژگان اصلي تحقيق خود را در يك فهرست بياوريد. ( در اثناي پژوهش، ممكن است كه بر تعداد آنها افزوده گردد. )
2. ابتدا معناي لغوي آنها را و سپس معناي اصطلاحي شان را، با استفاده از منابع و روش متناسب، فهم نماييد.
3. هيچگاه بخش تعاريف را به مجموعه اي از نقل قول هاي به هم چسبيده مبدل ننماييد. ابتدا مسايل را فهم نموده و سپس بيان نماييد. اگر بتوانيد موضوعي را از نوشته ي خود حذف نماييد و در ساختار مفهومي مباحث شما خللي ايجاد نگردد بحثي زايد در پژوهش شماست. توجه كنيد كه نيازي به پر حجم كردن بي مورد پژوهش نداريم. ملاك اصلي كيفيت كار است.
4. تنها به مواردي بپردازيد كه مرتبط با پژوهش شماست يكي از مشكلات دانشجويان در اين بخش به عدم توجه به اين نكته باز مي گردد كه منجر به تبديل حواشي بحث به متن اصلي مي شود.
5. در پايان تعريف، حتما تعريف منتخب تحقيق خود را به همراه حداقل دو مثال بيان نماييد. از اين طريق، پژوهش خود را بين ذهني مي نماييد.

محدوده ي تحقيق بر پايه ي محدوديت هاي فرا روي پژوهشگر:
الف ـ معمولا پژوهش هايي كه بيش از اندازه گسترده و يا محدود باشند، فاقد كارايي مناسبي خواهند بود. حتما محدوده ي موضوع پژوهش خود را به دقت روشن نماييد.
ب ـ تعيين محدوده ي پژوهش بدون تعريف و توجه به محدوديت هاي پژوهشگر امكان پذير نمي باشد. هر چه خود را بهتر شناخته باشيم، محدوده ي پژوهش مناسب تري را انتخاب خواهيم نمود. از اين رو به پرسش هاي زير توجه نماييد: آيا داراي زمان كافي در امر پژوهش مي باشيم؟ آيا به كتاب هاي « لازم » براي پژوهش دسترسي داريم؟ آيا مسلط به زبان مورد نياز پژوهش هستيم؟ آيا امكانات مالي متناسب با موضوع انتخابي خود را داريم؟ اينها نمونه هايي از پرسش هاي قابل طرح درباره ي محدوديت هاي پژوهش مي باشند.
ج ـ در برخي از پژوهش ها اشاره به محدوده ي زماني ( مانند مطالعه اي تاريخي در دوران خلافت اموي، ) و مكاني ( مانند مطالعه اي در سطح دبيرستان هاي شهر تهران ) الزامي است.

اگر مطالعه ي شما به بررسي مقايسه اي تفكرات دو مفسر قرآن باز مي گردد، بايد به طور دقيق نام آنها و آثار مورد بررسي آنها را بيان نماييد. توجه داشته باشيد كه مرحوم علامه طباطبايي ( ره ) داراي دهها عنوان كتاب در حوزه هاي مختلف تفسيري، فقهي ، فلسفي و روايي است. اگر رساله ي شما به بررسي ديدگاه هاي ايشان در برخي از آثارشان مربوط مي شود، آنها را به صورت شفاف بيان نماييد. ( ضمن آنكه متوجه تناسب طرفين مورد مقايسه در پژوهش خود باشيد. )

پيش فرض هاي تحقيق
پيش فرض ها عبارت از اصول و پايه هاي كلي اي هستند كه جريان شناخت را متاثر از خويش مي نمايند. در جريان اين پژوهش چه چيزهايي بديهي و از پيش مسلم تلقي مي گردند. هر چه پيش فرض هاي مورد پذيرش خود را بشناسيم، شناخت بهتري از خود به عنوان يك پژوهشگر و سمت و سوي تحليل هايمان خواهيم داشت. به عنوان مثال پيش فرض هاي تفسير در بيان آيت الله عميد زنجاني عبارتند از:
1. قرآن كلام خداست.
2. متن قرآن معجزه است.
3. قرآن شموليت و جاودانگي دارد.
4. قرآن داراي خلاقيت است.
5. براي معضلات انسان و جامعه در قرآن پاسخ و راه حل موجود است.
6. قرآن موجب تأسيس شريعت است. [15]

لذا با بيان پيش فرض هاي خود، در واقع شرايط فكري حاكم بر خويش را بيان نموده ايد. برخي پيش فرض ها به بديهيات عمومي ( مثلا ميان مسلمانان ) مبدل شده و برخي ديگر از پيش فرض ها شخصي ترند. ممكن است پيش فرض شخصي ( امر مسلم ) در نظر ديگران فرضيه ( امر محتمل ) تلقي گردد. شخصي كه با پيش فرض « صامت بودن » قرآن كريم وارد حوزه ي تفسير كلام الهي مي شود، بسيار متفاوت از مفسراني برجسته چون علامه طباطبايي ( ره ) مي انديشد. كه قرآن را كلامي ناطق مي دانند.[16] اين مثال نشان مي دهد كه بايد در قبال پيش فرض هاي خود در پژوهش بيدار و آگاه باشيم. چرا كه در موارد بسياري بر جهت گيري كلي پژوهش ما تاثير قاطعي بر جاي مي گذارند. يك محقق در مطالعه ي مفهوم زمان در قرآن، با بيان اين پيش فرض ها به عنوان اعتقاداتش كه به اندازه ي يك چشم بر هم زدني نسبت به آنها ترديد ندارد، آنها را چنين مي شمارد:

1. خداوند متعال خالق زمان و مكان بوده و نسبت بدان داناتر از انسان هاست. 2. خداوند متعال در زمان نمي گنجد و هر گونه پژوهشي در اين زمينه ناكام و نادرست است. 3. قرآن كريم اصلي ترين و تنها منبع شناخت مفهوم حقيقي زمان است. 4. زمان در نزد خداوند بسيار بلند مرتبه بوده و بارها مورد سوگند الهي در قرآن و نيز در احاديث قدسي قرار گرفته است. 5. جز خداوند متعال، همه چيز در تحت سنن هستي قرار مي گيرند و از زمره ي اين سنن زمان مي باشد. [17]

بيان روش و ابزار بكار رفته در تحقيق:
هر تحقيقي روش متناسب با خود را مي طلبد. اعتبار يك پژوهش و در حقيقت اعتبار علم منوط به شيوه ي روش شناخت آن باز مي گردد. اين پرسش كه از چه راهي به پاسخ صحيح پژوهش خويش نايل مي شويم، از زمره ي بنيادي ترين مباحث هر پژوهشي است. علامه عسكري به زيبايي به توصيف روش خود درباره ي بررسي اصول عقايد اسلامي از قرآن پرداخته و با اشاره به آنكه اصول عقايد اسلامي ـ در كتابش ـ برگرفته از آيات روشن قرآن كريم است، مي نويسد كه در شناخت بهتر تفسير آيات الهي به سه گونه از انواع تفسير قرآن اعتماد نموده است. به جهت آشنايي بيشتر، بخشي از روش شناسي وي را بيان مي نماييم:

1. تفسير روائي: تفسير آيات به وسيله ي روايات، مانند آنچه سيوطي در تفسير ( الدر المنثور ) و بحراني در تفسير ( البرهان ) خود آورده اند. جز آنكه من، تنها به رواياتي كه صحتش را پذيرفته ام ، اعتماد كرده ام، در حالي كه سيوطي هر روايتي را كه به دستش رسيده، در تفسير خود آورده است. آنگونه كه برخي از روايات منقوله، برخي ديگر را نقض مي كند. بدين سبب پاره اي از رواياتش را در اين كتاب نقد و بررسي كرده ام. در مراجعه به كتاب هاي حديث، احاديث مورد اعتمادم را از همه ي كتب معتبر مسلمانان اعم از صحاح و مسانيد و سنن و غيره بر گرفتم و به اخذ حديث از مكتب خاصي بسنده نكردم. گاهي نيز به بررسي تطبيقي و مقارن بين حديثي با حديث ديگر پرداخته و ديدگاهي را كه بر يكي از دو حديث اعتماد كرده، با رأي ديگر مقايسه و با اشاره به صاحب رأي ، برداشت خود را با آوردن دليل، تقويت و اثبات كرده ام. در فهم و درايت حديث، تا سده ي ششم هجري را برگزيدم. اين روش در مبحث : ( امامان اهل بيت براي شناخت حديث ميزانها نهاده اند ) در جلد سوم معالم المدرستين آمده است.

2. تفسير لغوي: تفسير آيات با اشاره به معناي واژه ها و اصطلاحات ، بدانگونه كه سيوطي در رواياتش از ابن عباس و غير او آورده است و چون دانشمندان لغوي گاهي با آوردن معناي حقيقي و مجازي كلمه، بحث را به درازا مي كشند، از اين روش دوري گزيدم و آن معنايي را آوردم كه با سياق آيه سازگار است.

3. تفسير موضوعي. تفسير آيات يك موضوع در كنار هم، مانند فقهاء كه در تفسيرشان از آيات احكام آورده اند.. هر سه روش تفسيري مذكور، همان روش درستي است كه از امامان اهل بيت عليهم السلام روايت شده است. چون اكثر آيات قرآن مجيد، بيش از يك مقصود را در خود دارد، از الفاظ آيات فقط آن بخشي را كه ويژه و مربوط به بحث مي شود ، آورده و غير آنرا ترك كردم تا جمع بندي مطالب براي دانشجويان آسان گردد...[18]
به آگاهي نويسنده در خصوص روش كارش توجه نماييد.
به هماهنگي روشي وي توجه نماييد.
به نحوه ي تمركز وي بر موضوع مورد پژوهش و اجتناب از حاشيه روي توجه كنيد.
يكي از اشتباهات رايج دانشجويان اين است كه مباحث روش شناسي خود را با يك عبارت كوتاه مانند « روش ما مطالعه ي كتابخانه اي است » مختصر نموده و هيچ توضيحي را درباره ي شيوه ي مطالعه ي خود و نحوه ي بررسي اسناد پژوهشي شان ارائه نمي نمايند. ( همچنين گاه ديده مي شود كه دانشجو در جايي كه مي تواند از روش هاي تركيبي استفاده نمايد، پژوهش خود را محدود به يك روش خاص نموده است. )
بنايراين توصيه مي شود كه در اين بخش از نگارش طرح تحقيق، ابتدا موضوع يا موضوعات پژوهش خود را مشخص نموده، ( رفتار دانش آموزان يك مدرسه؟ اعراب قرآن؟ ديدگاه علامه طباطبايي؟ اخبار تاريخي؟ تفسير قرآن؟ و ... ) سپس مناسب با موضوع تحقيق، منابع شناختي ايشان را بيان داشته و روش منتخب خود در قبال منابع فوق را بيان نماييد. توجه داشته باشيد كه مهم ترين موارد ارزيابي رساله ي شما به صحت روش انتخابي آن باز مي گردد.
همچنين در اين بخش ابزار و وسايل مورد نياز پژوهش ( و در برخي از پژوهش هاي عملي، نوع پرسشنامه ) بيان مي شود. در جريان پژوهش، اگر از پرسشنامه استفاده كرده باشيد، نمونه اي از آنرا در ضميمه ي كليات طرح پژوهشي بياوريد. ( گاه نمونه اي از آنرا در پايان رساله ي پژوهشي مي آورند. ) در ادامه نوع مطالعه را بيان نماييد.

اهميت پژوهش:
در بخش سوم طرح تحقيق، ( بخش اول كليات نظري طرح پيشنهادي و بخش دوم روش شناسي بود. ) به بيان اهميت پژوهش خود مي پردازيم. چرا اين پژوهش را انجام مي دهيم؟ چه افراد و يا مؤسساتي از پژوهش ما استفاده مي نمايند؟ آيا پژوهش فوق مورد حمايت سازماني بوده است؟ در صورت پاسخ مثبت، هدف از توجه سازمان مربوطه به اين پژوهش چه مواردي مي باشد؟ توجه داشته باشيد كه هر چه اهداف به درستي مشخص و آگاهانه ( بر اساس نياز جامعه ) در نظر گرفته شوند، بر ارزش پژوهش افزوده خواهد شد.
بهتر است كه دانشگاه ها نگارش بخش تبيين نوآوري پژوهش را رسما بر عهده ي اساتيد راهنما بگذارند. اين مسأله منجر به جدي شدن پژوهش ها و الزام دانشجويان به انتخاب موضوعات اساسي تري خواهد شد.

سازماندهي پژوهش
سازماندهي پژوهش يكي از مهم ترين قسمت هاي پژوهش شماست. در اين زمينه به مسايل زير با دقت توجه نماييد: صرف نظر از صفحات تعريف شده در آيين نامه ي پژوهشي هر دانشكده اي، معمولا پژوهش هاي دانشگاهي را مي توان در يك تقسيم بندي كلي به سه بخش تقسيم نمود.

الف. كليات طرح تحقيق
كليات طرح تحقيق مشتمل بر دو قسمت است:
1. طرح تحقيق ( بخشي كه اكنون درباره ي آن سخن مي رانيم )
2. پيشينه ي تحقيق

ب ـ بدنه ي اصلي موضوع مورد بررسي
طراحي اجزاي اين قسمت متناسب با موضوع مورد نظر مي باشد. به عنوان مثال در صورتي كه شخصي درصدد بررسي روش تفسيري مرحوم علامه طباطبايي ( ره ) باشد، مي تواند آنرا در اين بخش ها كه به طبع داراي زير شاخه هاي ديگري خواهند بود، تعريف نمايد. ( توجه نماييم كه سازماندهي پژوهش بايد مبتني بر پرسش پژوهشگر باشد. )
بخش 1. شرح حال زندگي علامه طباطبايي
بخش 2. بررسي روش هاي تفسيري رايج در جهان اسلام در دوران علامه طباطبايي
بخش 3 ويژگي هاي تفسيري علامه طباطبايي
بخش 4. تاثير روش تفسيري الميزان بر سير تفسيرنگاري پس از خود.
 

ج ـ نتيجه گيري
اين بخش صرفا به بيان نتيجه ي گزارش تحقيق اختصاص داشته و متضمن پاسخ پرسش هاي اصلي پژوهش مي باشد.
توجه: در بخش ضمائم تحقيق كه پيش از فهرست منابع ( كتابنامه ) آورده مي شود، به اقتضاي مطالب تحقيق، اسناد، جداول، تصاوير، نمونه هايي از پرسشنامه و نظاير آنها بيان مي شوند.

پاورقی
[1] اين نوشتار با تغييراتي، برگرفته از مقاله اي به همين نام از نويسنده مي باشد كه انشاء الله بزودي در فصلنامه ي وزين « پيام جاويدان » به چاپ خواهد رسيد.
[2] محمد تقي جعفري: 1377. تكاپوي انديشه ها. ( تنظيم و تدوين ) علي رافعي. تهران ( چاپ چهارم ) دفتر نشر فرهنگ اسلامي، ج 1، ص 255. در اين منبع پاسخ مرحوم علامه جعفري به شرق شناس فوق آورده شده است.
[3] ر.ك: علي كوراني: 1379. تدوين قرآن. ( ترجمه ) سيد محمود عظيمي. تهران ( چاپ اول ) انتشارات سروش با همكاري مؤسسه فرهنگي طه، ص 75 الي 117. ( بررسي تحريف قرآن در منابع سنيها )
[4] ر.ك: علي كوراني: 1379. جسم انگاري خدا از نگاه شيعه و سني. ( ترجمه ) سيد محمود عظيمي. تهران ( چاپ اول ) مؤسسه فرهنگي طه، ص 54 الي 73. ( وهابيت و جسم انگاري)
[5] علامه محمد تقي جعفري ره مي نويسد: « خدمت علماء و فقهاي تشيع به اسلام، يك گرايش و علاقه ذاتي است. يعني آنان در اصول و مباني اسلامي كوشش فراوان مي كنند و بر رواج آن در دنيا علاقمندند و عشق مي ورزند. » ( محمد تقي جعفري: 1377،تكاپوي انديشه ها، ج 1، ص 494 ) داشتن علاقه دروني به موضوع پژوهش مورد تاكيد همه آثار مربوطه بوده است. به جهت مطالعه نمونه اي از آنها ر.ك: فرامرز رفيع پور:. 1381 موانع رشد علمي ايران و راه حل هاي آن. تهران ( چاپ اول ) ، شركت سهامي انتشار، ص 187 الي 190. ( مطالعه اين بخش از كتاب فوق به همه دانشجويان توصيه مي شود. ) ، رجاء وحيد دويدري: 2002. البحث العلمي أساسياته النظرية و ممارسته العلمية. دمشق ( الطبعة الاولي )، دارالفكر، ص 403. ، دانالد آري، لوسي چسر جيكوبز: 1380. روش تحقيق در تعليم و تربيت. ( ترجمه ) وازگن سركيسيان و ديگران. تهران ( چاپ اول ) مركز تحقيقات ، مطالعات و سنجش برنامه اي صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، ص 69. ، محمد سعيد جمال الدين: 2002. مناهج البحث و المصادر في الدراسات الاسلامية و العربية . القاهرة ( الطبعة الخامسة ) ، دار القلم للنشر و التوزيع، ص 42.
[6] محمد تقي جعفري: 1377، تكاپوي انديشه ها، ج1، ص 535.
[7] ر.ك: ترز ال بيكر: 1377. نحوه انجام تحقيقات اجتماعي. ( ترجمه ) هوشنگ نايبي. تهران ( چاپ اول ) انتشارات روش، ص 125 وي منابع موضوع يابي را عبارت از منابع منتشر شده ( كتاب، مجلات، نشريات، روزنامه ها )، طرح هاي تحقيق جاري، مجموعه اطلاعات از قبل موجود به همراه ياري محققان ذيربط كه در زمينه موضوع مورد نظر كار كرده اند، افراد خودي كه با محيط يا موردهاي تحقيق آشنا هستند و دوستان روشنفكر كه محقق مي تواند به راحتي پاي صحبت پربار آنها بنشيند، مي داند.
[8] طاهره صفار زاده: 1380. ترجمه ي مفاهيم بنيادي قرآن مجيد. ( فارسي و انگليسي )، تهران ( چاپ دوم ) مؤسسه فرهنگي جهان رايانه كوثر، ص13 و 14 .
[9] محمد بن موسي بابا عمي: 2000. مفهوم الزمن في القرآن الكريم. بيروت ( ط 1 ) دار الغرب الاسلامي.
[10] همان منبع، ص 13.
[11] با نقش تحقيقات پيشين در انجام يك پروژه تحقيقي مقايسه نماييد در: دانالد آري، لوسي چسر جيكوبز: 1380، ص 88 ـ 90
[12] ر.ك: ، دانالد آري، لوسي چسر جيكوبز: 1380، روش تحقيق در تعليم و تربيت، صص 617 ـ 618.
[13] در علمي كه به قاضي حاصل مي شود با علمي كه فقيه به دست مي آورد، تفاوت موجود است. بعضي مي گويند قاضي بايد به علم خود عمل كند از هر دليلي كه به وجود بيايد. در صورتي كه مأخذ احكام فقيه بايد از طرق معتبر شرعي باشد، نه ظني مطلق و ذوقي محض. ر.ك: محمد تقي جعفري: 1377، تكاپوي انديشه ها، ج1، صص 366 ـ 377.
[14] محمد بن موسي بابا عمي 2000مفهوم الزمن في القرآن الكريم ،: ، صص 19 ـ 20.
[15] ر.ك: عباسعلي عميد زنجاني: 1379، مباني و روش هاي تفسير قرآن. تهران ( چاپ چهارم ) سازمان انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، ص 20 الي 23.
[16] يكي از مباحث جريانات روشنفكر مآبانه در ايران و بلكه در جهان اسلام، متاثر از روش شناسي علم غربي، تاكيد بر « صامت بودن قرآن » به عنوان يك پيش فرض بوده است. هر پيش فرضي داراي تبعات نظري ديگري مي باشد. يكي از نتايج اين پيش فرض پذيرش عدم ثبات براي مفاهيم ديني خواهد بود. كه خود دربردارنده پيامدهاي نظري ديگري است. ر.ك: عبدالله جوادي آملي: 1378. شريعت در آينه معرفت. ( تنظيم و ويرايش ) حميد پارسانيا، تهران ( چاپ دوم ) ، مركز نشر اسراء ، ص 136 ( وحي و شريعت ناطق ) ، ص 145 ( ثبات و بازسازي دين ) ، نيز: سيد محمد حسين حسيني طهراني: 1410 ق . نور ملكوت قرآن مشهد ( چاپ اول ) انتشارات علامه طباطبايي، ج 1، ص 107 ( آيات داله بر آنكه قرآن واضح، روشن و بدون ابهام است. ) هر دوي اين آثار در واكنش به اين نوع از ديدگاه ها نگاشته شده اند.
[17] محمد بن موسي بابا عمي 2000 مفهوم الزمن في القرآن الكريم ، ص 11.
[18] سيد مرتضي عسكري: عقايد اسلام در قرآن كريم.، صص 12 ـ 13. به جهت آشنايي بيشتر با روش علامه عسكري به ويژه در نقد متون تاريخ اسلام ر.ك: رمضان محمدي: بهار و تابستان 1382. ( مقاله ) علامه سيد مرتضي عسكري و نقد متون تاريخ اسلام. فصلنامه اطلاع رساني پژوهشي پژوهش حوزه. سال چهارم، شماره شماره 13 و 14، ص 264 الي 285.
کامیار صداقت ثمرحسینی

منبع: http://kamyarsedaghat.blogfa.com/post-118.aspx
 

دستورالعمل تدوين طرح پيشنهادي پايان نامه

 

دستورالعمل تدوين طرح پيشنهادي پايان نامه

به منظور راهنمايي دانشجويان و هماهنگي در تدوين طرح پيشنهادي پايان نامه (پروپوزال) در جلسات متعدد شوراي تحصيلات تکميلي دانشکده بحث و تبادل نظر شد و پس از نظرخواهي از همکاران محترم هيات علمي در گروههاي آموزشي سرانجام طرح پيشنهادي و دستورالعمل تدوين آن در جلسه شوراي تحصيلات تکميلي دانشکده مورخ 16/4/86 به تصويب رسيد.

1_ خط طرح
_ خط متن پايان‌نامه و نام استادان راهنما و مشاور و دانشجو و .... (نازنين نازك 13)
_ عنوان رساله (نازنين سياه 13)
_ کليد واژه‌ها (نازنين سياه 13)
عنوانهاي طرح پيشنهادي مثل کليد واژه ها، تبيين مساله پژوهشي و اهميت آن، اهداف و ... (نازنين سياه 13)
تذکر مهم: ترتيب عنوانهاي طرح حتما بايد رعايت شود اما تعداد صفحات بستگي به ميزان توضيحات دارد يعني رعايت تعداد صفحات وسطرها ضرورتي ندارد و ذکر هر عنوان بلافاصله بايد بعد از توضيحات عنوان قبلي نوشته شود مثلاً به محض اين که تعاريف کليد واژه‌ها تمام شد بلافاصله بايد تبيين مساله پژوهشي شروع شود، به دنبال آن و بدون فاصله اهداف و ... بنابراين حجم هر يک از عنوانها متناسب با نياز هر پايان نامه و با صلاحديد استاد راهنما تعيين مي شود.

2_ تعاريف
_ در بند الف _ بايد مشخصات خواسته شده به طور دقيق و کامل نوشته شود.
_ در بند ب _ نوشتن عنوان پايان نامه به دو زبان فارسي و انگليسي الزامي است. اما نوشتن عنوان عربي با صلاحديد استاد راهنما و شوراي تحصيلات تکميلي گروه خواهد بود.
_ در بند ج _ نوع تحقيق بر اساس تعاريف زير مشخص مي شود.
1_ تحقيق بنيادي: تحقيقي است که در جستجوي کشف حقايق و واقعيتها و شناخت پديده ها و اشياء است و روابط علمي را کشف مي نمايد و به تبيين ويژگيها و صفات يك واقعيت مي‌پردازد. با انديشه و تفکر منطقي سر و کار دارد. به سخن ديگر تحقيق بنيادي شرح و تبيين يک تفکر يا پايه گذار انديشه هاي جديد است.
2_ تحقيق توسعه‌اي: پژوهشي است که با هدف گسترش مرزهاي دانش عمومي بشر صورت مي گيرد بنابراين هر يک از موضوعاتي که در حوزه علوم انساني و تجربي بتواند به گسترش اين علوم کمک نمايد و به شرح و تبيين آن بپردازد و وجوه ناشناخته آن را روشن کند در حوزه تحقيقات توسعه اي جاي مي گيرد.
3_ تحقيق کاربردي: تحقيقي است که به منظور حل مشکل يا معضل خاص علمي يا اجتماعي انجام مي گيرد. تحقيق کاربردي بايد به صورت روشن و مشخص در کارگاه يا کارخانه يا جامعه مورد استفاده قرار گيرد.
در بند د _ مشخصات استادان راهنما و مشاور، سمت، گروه آموزشي، رتبه و تخصص بايد دقيقاً ذكر شود. در بخش ملاحظات نام دانشگاه يا محل خدمت استادان راهنما يا مشاوري كه عضو هيات علمي دانشگاه اصفهان نيستند مشخص گردد.

هـ) کليد واژه‌ها
کليد واژه نمايش مفاهيم اساسي و محوري موضوع پژوهشي است که در قالب واژه ها، ترکيبات يا اصطلاحات معين نوشته مي شود. اين واژگان کليدي اغلب تعاريف مشخص و روشني دارد که بايد از منابع معتبر اخذ شود و اين مآخذ در پايان تعاريف ذکر گردد (مولف: سال، ص ). در صورتي که تعريفي براي اين واژگان در منابع و مآخذ معتبر يافت نشود دانشجو با هماهنگي استاد راهنما تعاريف روشن و دقيقي از آن به دست مي دهد. هدف از ذکر کليده واژه سهولت در جستجوي رايانه اي براي راهنمايي استفاده کنندگان از موضوع پايان نامه است. بنابراين ذکر مهمترين منبع اين واژگان کليدي که بين 4 تا 7 خواهد بود ضروري است. لاتين كليد واژه‌ها در پرانتز در مقابل آن بايد نوشته شود.
تذکر 1: اسمهاي خاص مانند نام انسانها يا مکانها در صورتي که در عنوان رساله آمده باشد ضرورتاً جزو کليد واژه ها قرار مي گيرد.
تذکر 2: برخي از واژگان کليدي که براي خوانندگان کاملاً آشنا و مشخص است مانند واژه مقدس قرآن و ايران نيازي به تعريف ندارد.

و) تبيين مساله پژوهشي و اهميت آن
در اين قسمت ابتدا موضوع پيشنهادي به طور موجز و جامع شرح و تبيين مي شود. اين شرح بايد به گونه‌اي باشد که خواننده با مطالعه آن بتواند با کليات موضوع پايان نامه آشنايي پيدا کند. بنابراين در اين شرح بايد همه جوانب مهم در نظر گرفته شود. به سخن ديگر در تبيين مسأله پژوهشي به موضوع رساله به عنوان مسأله اصلي و مهم بايد توجه خاصي شود تا خواننده به برخي بر پيچيدگي كلي موضوع پي ببرد. پس از شرح موضوع بايد اهميت و ارزش آن به گونه اي بيان شود که بتواند پاسخگوي پرسشهاي احتمالي درباره دليل يا دلايل انتخاب موضوع پايان نامه باشد.

ز) اهداف
اهداف اصلي و مهم پايان نامه در يک يا دو بند منطبق با عنوان پايان نامه بيان مي شود.
اهداف اصلي بايد با جهت کلي پايان نامه هماهنگي کامل داشته باشد به طوري که از مجموع عنوان و اهداف بتوان به محتواي کلي پايان نامه پي برد.
هر رساله اهداف جزئي نيز دارد که اين اهداف بر اساس فصل هاي مختلف در سه يا چهار بند تبيين مي‌شود.

ح) فرضيات يا پرسشهاي تحقيق
فرضيات يا پرسشها بايد در راستاي اهداف تبيين شود.
فرضيه عبارت است از حدس يا گمان انديشمندانه درباره ماهيت، چگونگي و روابط بين پديده ها، اشياء و متغيرها که محقق را در تشخيص نزديکترين و محتمل ترين آنها براي کشف مجهول کمک مي نمايد. بنابراين فرضيه گماني است موقتي که درست بودن يا نبودنش بايد مورد آزمايش قرار گيرد.
فرضيه بر اساس معلومات کلي و شناختهاي قبلي يا تجارب محقق پديد مي آيد (ر. ک. مقدمه اي بر روش تحقيق در علوم انساني. تاليف دکتر محمدرضا حافظ نيا، ص 110) فرضيه ها بايد کوتاه و از انسجام کافي نيز برخوردار باشد و به صورت جمله خبري بيان شود. فرضيه را مي توان با عبارتهايي مانند: «به نظر مي رسد و ...» آغاز کرد.
پرسشهاي تحقيق نيز به اجزاء فرضيه ها مي پردازد و پيوسته مسير تحقيق را با عبارتهاي پرسشي جستجو مي کند. پرسش پيوسته انگيزه محقق را براي يافتن مطلوبي مجهول روشن مي کند و به سخن ديگر محقق را براي يافتن مطلوبي مجهول بر مي انگيزد. پرسش ارتباط بين متغيرها را مورد تامل قرار مي دهد.

ط) پيشينه تحقيق
پيشينه تحقيق شرح مختصري از آغاز تحقيقات وادامه آن را در زمينه موضوع مورد پژوهش نشان مي دهد. در پيشينه تحقيق بايد روشن شود که اين پژوهشها چگونه و از کجا شروع شده و تبيين به کجا انجاميده است. پيشينه بايد بند بند (1-2-3) و باجمال با روشن شدن کليات پژوهشهاي ديگران تبيين گردد و سرانجام روشن شود ادامه اين تحقيق در اين رساله توسط محقق چگونه خواهد بود و تفاوت ها و امتيازات آن نسبت به پژوهشهاي انجام شده نيز روشن شود.
پيشينه بايد بر اساس تقدم و تاخر زماني تنظيم شود.

ي) روش تحقيق و مراحل آن
روش تحقيق هر پايان نامه بايد متنانسب با موضوع و ماهيت موضوع و بر اساس رشته تحصيلي به صورت دقيق و علمي مشخص شود. اين روش بايد بر اساس ديدگاههاي صاحب نظران در کتابهاي روش تحقيق هر رشته منطبق باشد.

ك) منابع و مآخذ
در اين بخش بايد منابع اصلي و مآخذ معتبر بدين ترتيب و به صورت الفبايي ذکر شود.
شهرت، نام، سال چاپ، نام کتاب، مترجم يا مصحح، محل نشر، نام انتشارات، نوبت چاپ
تذکر1: ذکر شماره ترتيب براي منابع و مآخذ ضرورتي ندارد.
تذكر2: در صفحه آخر بايد نام استادان راهنما و مشاور و نام دانشجو و نام كليه امضا‌ كنندگان تايپ شود.

ل) هزينه‌هاي تحقيق
در صورت نياز به مواد مصرفي و وسايل خاص، دانشجو مي‌تواند هزينه‌هاي آن را در يك برگ ضميمه نمايد. اين هزينه‌ها شامل تايپ و كاغذ و امثال آن و ... نمي‌شود. بنابراين از نوشتن اين موارد خودداري شود.

موضوع پايان نامه آقاي / خانم .............................. در شوراي تحصيلات تکميلي گروه درتاريخ ........................... بررسي شد و به تصويب رسيد.
دكتر ....................... دكتر ....................
نماينده تحصيلات تکميلي گروه مدير گروه ...........................
استادان راهنما: تاريخ و امضا:
استادان مشاور: تاريخ و امضا:
دانشجو: تاريخ و امضا:
موضوع اين پايان‌نامه پس از بحث و بررسي در شوراي تحصيلات تكميلي دانشكده در تاريخ .............................. به تصويب رسيد.
دكتر .......................... معاون پژوهشي و تحصيلات تكميلي
دانشكده ادبيات و علوم انساني
 

تذكر مهم: در اين بخش نيازي به نام و امضاء اعضاي شوراي تحصيلات تکميلي گروه نيست اما صورتجلسه شوراي گروه بايد ضميمه شود.
دكتر حسين آقاحسيني
معاون پژوهشي و تحصيلات تکميلي
دانشکده ادبيات و علوم انساني

http://ecommerce88.blogfa.com/page/tadvin.aspx

نحوه نگارش پروپوزال

 

نحوه نگارش پروپوزال

پروپوزال يا طرح تحقيق، پيش نويس پ‍ژوهشي است كه شما مي بايست براي اخذ مدرك تحصيلي خود انجام دهيد. در پروپوزال ، شما به معرفي موضوعي كه براي پايان نامه خود انتخاب كرده ايد ، توضيح اهميت آن موضوع ، ذكر پ‍‍ژوهش هايي كه در گذشته در اين باره صورت گرفته ، و نتايجي كه فكر مي كنيد از تحقيق خواهيد گرفت می پردازيد. هم چنين روش يا روش هايي كه در پژوهش از آن ها بهره خواهيد گرفت را ذكر مي كنيد.

شكل پروپوزال بنا بر هدفي كه از آن داريد و يا به مقتضاي رشته تحصيلي شما مي تواند قدري متغير باشد. اما شكل بندي بنيادين آن ، همواره بايد شامل عنوان بندي ها و بخش هاي زير باشد :

1- موضوع تحقيق ( Project Title )
ذيل اين عنوان مي بايست عنوان دقيق تحقيق خود را ذكر كنيد. براي مثال :
Project Title: Women Role in Southeast Thailand

2- توضيح موضوع و اهميت آن ( Importance and Statement of Topic )
در اين بخش مي بايست جوانب موضوع ، چگونگي ارتباط آن با رشته تحصيلي مورد نظر ، و اهميت موضوع به لحاظ علمي و كاربردي را توضيح دهيد.

3- ادبيات تحقيق و پژوهش هاي مرتبط ( Review of Literature and Relevant Topics)
زير اين عنوان ، بايد توضيح مختصري درباره پژوهش هايي كه پيش از شما روي اين موضوع و موضوعات نزديك به آن انجام شده بدهيد. در اين بخش در واقع بايد به ذكر پژوهش هايي بپردازيد كه شما قصد داريد يافته هاي آن ها را تكميل كنيد ، اشتباهات آن ها را رفع نماييد و يا نتايج آن ها را رد كنيد.

4- اهداف و فرضيه ها ( Aims and Hypothesizes )
در اين بخش بايد به ذكر نتايجي بپردازيد كه فكر مي كنيد از تحقيق خواهيد گرفت. توضيح دهيد كه از انجام تحقيق چه هدفي داريد؟ به كدام سمت حركت مي كنيد؟ و فكر مي كنيد به كجا خواهيد رسيد؟

5- روش ها و ابزار هاي تحقيق ( Methodology )
در اين قسمت توضيح دهيد كه در انجام پروژه از چه روش هاي علمي سود خواهيد برد و چه ابزارهايي را براي رسيدن به اهداف تحقيق به خدمت خواهيد گرفت.

6- منابع( References )
فهرستي از منابعي كه فكر مي كنيد از آن ها استفاده خواهيد كرد و به كار شما مرتبط هستند را الفبايي و منظم كنيد و در اين بخش بياوريد.

نكات مهم
1- پروپوزال را با موضوع شروع نكنيد، بلكه عنواني مانند مثال زير را در روي جلد بياوريد و بعد متن پروپوزال را بنويسيد :
A PhD / Master Dissertation Proposal Presented to
The Department of Gerontology
Faculty of Gerontology
University Putra Malaysia
By : Maryam Mobini
 

2- اين نكات را در مورد انتخاب و نگارش تيتر پروژه رعايت كنيد :
الف ) سعي كنيد موضوع روشن و ساده باشد. از خوشگل كردن عنوان تحقيق خودداري كنيد !
ب ) عنوان پروژه را به صورت خلاصه اي فشرده از آن چه در ذهن داريد در نظر بگيريد. سعي كنيد با همان يك جمله عنوان پروژه بتوانيد چارچوب كلي تحقيق و هدف هايتان را به خواننده منتقل كنيد. عنوان كار شما بايد كاملاً مشخص كند كه شما مي خواهيد چه چيز را و در چه شرايطي مطالعه كنيد.
پ ) در جمله بندي عنوان پروژه دقت كنيد تا چيدمان آن طوري باشد كه آن چه اصل موضوع تحقيق شماست از فرع آن قابل تشخيص باشد. به اين دو مثال دقت كنيد:
1- Red-haired Musicians and Their Preferences for Music Style
2- Music Style Preferences of Red-haired Musicians
در اين جا هر دو جمله ظاهراً يك مفهوم را منتقل مي كنند:"سليقه موزيسين هاي مو قرمز در انتخاب سبک موسيقي" . اما عملاً تفاوتي بين اين دو وجود دارد و آن هم اين است كه در جمله اول ، تعبير خواننده اين است كه توجه بيشتر ما به موزيسين هاي مو قرمز است و ما اول موزيسين هاي مو قرمز را بررسي مي كنيم و بعد به سليقه موسيقيايي آن ها مي پردازيم. اما در جمله دوم بر عكس ، اولويت به سبك هاي موسيقي و سليقه موسيقيايي داده شده و موزيسين هاي مو قرمز در درجه دوم قرار دارند.
ت ) سعي كنيد كلمات اضافي را از عنوان پروژه حذف كنيد . دو مثال زير در واقع يكي هستند ، اما شماره 2 مقبوليت بيشتري دارد :
1- The Systematic Development which has occurred during last 50 years and has Changed the face of Southeast Asia
2- Changes and Development in Southeast Asia
3- در مورد (1)هدف هايي كه از تحقيق داريد و (2) ابژه اي كه براي مطالعه انتخاب كرده ايد (Objectives) حتماً دقت كنيد كه در رابطه كامل با هم باشند و در نگارش پروپوزال سعي كنيد كه اين رابطه را به خوبي نمايش دهید. منظور اين است كه مثلاً اگر هدفي كه مي خواهيد به آن برسيد ، نامناسب بودن عروسك هاي باربي براي تربيت دختران هست ، انتخاب ابژه اي مانند جامعه دختران 15 ساله ساكن منطقه 20 تهران ، نا مناسب و نامربوط به نظر مي رسد. توجه داشته باشيد كه بهترين ابژه را براي رسيدن به هدفتان انتخاب كنيد.
4- در زمينه چگونگي انتخاب روش تحقيق نيز ، وضع به همين ترتيب است. سعي كنيد مناسب ترين ، عملي ترين ، علمي ترين و هم خوان ترين روش را براي پژوهش مورد نظرتان انتخاب كنيد.
5- پروپوزال را تميز و با بخش بندي مناسب تحويل دهيد. سعي كنيد مرز بين عنوان ها مشخص باشد و مطالب را بر روي 1 روي كاغذ A4 تايپ كنيد.
6- حجم پروپوزال میبایست برای دوره های کارشناسی ارشد حداقل 5 صفحه و برای دکتری حداقل 8 صفحه باشد. در این میان حداقل یک صفحه به ادبیات تحقیق و حداقل یک صفحه به منابع تحقیق اختصاص دهید. سعی کنید از منابع جدید و به روز استفاده نمایید و همه ی منابع پروژه فارسی زبان نباشند. هم چنین توجه بفرمایید فونت استاندارد برای پروپوزالTimes and New Romans با سایز 12 است.
7- از نوشتن موارد اضافه در پروپوزال ، مثل عريضه نويسي براي استاد راهنما و غيره ، جداً خود داري كنيد. از توضيح اضافه هم پرهيز كنيد.
8- در مورد نگارش انگليسي ، حتماً درباره متن پروپوزال با يك مترجم و يا كسي كه انگليسي ادبي را به خوبي مي داند مشورت كنيد. متن پروپوزال می بایست به لحاظ علمی و ادبی هیچ غلطی نداشته باشد.
9- پروپوزال را جدي بگيريد! سنجش علمي شما در واقع فقط از طريق پروپوزال ميسر است . پس تمام تلاش و دانش خود را براي تنظيم آن به كار بگيريد.

منبع: www.iranindia.com/asp/proposalguide.asp

راهنمای نگارش پروپزال

 

راهنمای نگارش پروپزال
 

خلاصه:هدف كلي هر پروپوزال ترغيب خواننده آن به انجام كاري است. اين خواننده مي تواند يك مشتري بالقوه باشد كه در نظر داريم تشويق به خريداري محصول يا خدمات ما گردد، و يا كارفرمايي كه مي خواهيم او را به سرمايه گذاري در امر اجراي يك پروژه ترغيب كنيم.
هر پروپوزال يك طرح براي برآورده ساختن يك نياز پيشنهاد مي نمايد و دريافت كننده آن، طرح پيشنهادي را با توجه به اينكه پروپوزال مزبور به سوالات زير تا چه اندازه خوب پاسخ مي دهد، ارزيابي مي نمايد:
پيشنهاد ما چيست؟
• • براي انجام آن چگونه طرح ريزي كرده ايم؟
• • چه زماني را براي انجام آن برنامه ريزي كرده ايم؟
• • چقدر هزينه براي انجام اين طرح لازم است؟

در نگارش پروپزال سطح دانش مخاطبين و نيز موقعيت آنان بايستي در نظر گرفته شود. اگر مخاطب پروپوزال داراي دانش فني كافي نيست، بايد همراه در ابتداي آن يك مقدمه اجرايي به زبان غيرفني و ساده آورده شود.
استاندارد كاملاً تعريف شده اي براي نگارش يك پروپوزال وجود ندارد، ليكن فرمت هاي متداول متعددي موجود است و برخي از سازمانها، بخصوص سازمانهاي سرمايه گذار و اعطا كننده كمك مالي، فرمت هاي از پيش تعيين شده اي براي اينكار دارند. در اينجا يك فرمت كلي براي اين منظور پيشنهاد مي شود.
فرمت كلي يك پروپوزال
1. مقدمه
معرفي پروپوزال
اگر پروپوزال را در پاسخ به يك “درخواست پروپوزال“ (RFP) ارسال مي كنيد، مقدمه اي براي آن فراهم كنيد كه در آن شماره، تاريخ، شماره تماس با مشتري يا كارفرما و غيره آورده شده باشد. در غير اينصورت، دليل ارسال پروپوزال، دريافت كننده آن (با نام) و چگونگي پاسخ مورد انتظارتان را در اين مقدمه ذكر كنيد.
معرفي سازمان ارسال كنده پروپوزال
سازمان ارسال كننده را بروشني معرفي كرده و بر ارزش نقش آن براي كارفرما يا مشتري تاكيد كنيد.
سوابق كاري
تجارب و سوايق كاري سازمان يا شركت خود را بطور خلاصه ذكر كنيد.
 

2-1. محصولات ارائه شده
معماري
معماري طراح شده براي محصولات يا خدمات ارائه شده را شرح دهيد.
پيكربندي
نحوة پيكربندي محصولات توسط خود يا مشتري را بيان كنيد.
جنبه هاي خاص و مزايا
اصلي ترين جنبه هاي محصولات پيشنهادي و مزاياي مربوط به آنها را شرح دهيد.
مشخصات
عملكرد و ساير مشخصات محصولات پيشنهادي را شرح داده و يا در ضميمه پروپوزال بياوريد.
 

2-2. خدمات ارائه شده
بكارگيري
نحوه نصب و بكارگيري را شرح دهيد.
يكپارچه سازي
نحوه يكپارچه سازي با محيط موجود را شرح دهيد.
نگهداري و پشتيباني
نگهداري و پشتيباني فراهم شده براي مشتري را بيان كنيد.
روش تحويل
روش تحويل خدمات و رويه هاي مربوطه را بيان كنيد.
كاهش ريسك
تعريف واقع بينانه اي از ريسك هاي مواه با پروژه و نحوه كاهش آنها ارائه دهيد.
تضمين كيفيت
شرح انچه براي تضمين كيفيت انجام خواهيد داد.
 

3. تجارب و سوابق كاري مرتبط
خلاصه اي از پروژه هاي انجام شده
توصيف پروژه هاي مشابهي كه قبلاً توسط شركت انجام شده است.
مراجع و شواهد
شواهد و نقطه نظرات مشتريان قبلي خود را ذكر كنيد.
 

4. هزينه و قيمت گذاري
روش تعيين قيمت
قيمت مورد نظر چگونه محاسبه شده است؟
قيمت گذاري
قيمت محصولات و خدمات خود را بيان كنيد.
نحوه پرداخت
نحوه پرداخت قيمت محصولات يا خدمات خود توسط مشتريان را بيان كنيد.
موارد قانوني
هرگونه موارد و نيازمندي هاي قانوني مورد نياز قراردادها را بيان كنيد.
سرفصل هاي ذكر شد تنها جنبه پيشنهادي داشته و هيچكدام قطعي و غيرقابل اجتناب نمي باشند. بمنظور آشنايي بيشتر نمونه خوبي از يك پروپوزال در ادامه آورده شده است.

منبع: www.modiriran.ir/modules/article/view.article.php/413/c0

چگونه یک طرح پژوهشی برای پایان نامه بنویسیم ؟

 

چگونه یک طرح پژوهشی برای پایان نامه بنویسیم ؟

برای انجام هر نوع پژوهشی، اولین و اساسی ترین گام، تهیه طرحی جامع و کامل در این زمینه می باشد. معمولا انجام این مرحله برای بسیاری از پژوهشگران بسیار مشکل می باشد. گروهی معتقدند که تهیه طرح پژوهش، در واقع، «جهت یابی پژوهشی» می باشد، به این معنا که پس از تهیه طرح، پژوهشگر فقط باید خود را ملزم بداند که در چارچوب طرح نوشته شده حرکت نماید. مقدمه برای انجام هر نوع پژوهشی، اولین و اساسی ترین گام، تهیه طرحی جامع و کامل در این زمینه می باشد. معمولا انجام این مرحله برای بسیاری از پژوهشگران بسیار مشکل می باشد. گروهی معتقدند که تهیه طرح پژوهش، در واقع، «جهت یابی پژوهشی» می باشد، به این معنا که پس از تهیه طرح، پژوهشگر فقط باید خود را ملزم بداند که در چارچوب طرح نوشته شده حرکت نماید.

 با توجه به گسترش دوره های کارشناسی و کارشناسی ارشد در دانشگاه های استان و نیاز دانشجویان و نیز سایر پژوهشگران آزاد و شاغل در دستگاههای دولتی و خصوصی نگارنده سعی نموده است که به زبان ساده و با توضیح و بیان مطلب در حد متعارف -با توجه به محدود بودن صفحه نشریه- رئوس مطالب مربوط به تهیه و تنظیم طرح های پژوهشی را ارایه نماید.

.1تعریف تحقیق یا پژوهش کلمه «تحقیق» در فرهنگ فارسی معین، رسیدن، درست کردن، پژوهیدن، پژوهش بررسی، مطالعه، حقیقت، واقعیت تعریف شده است.در لغت نامه دهخدا این کلمه را «کُنه مطلب رسیدن، واقع چیزی را به دست آوردن» معنا کرده است.در اصطلاح علمی تحقیق یا پژوهش عبارت است از بکار گرفتن روش هایی منطقی و دقیق توام با طرح و اندیشه برای کشف حقیقت.پژوهنده با انجام کارهای پژوهشی منظم سعی بر این دارد، واقعیت های پیرامون خود را به درست و صحیح شناخته و روابط حاکم بین امور را پیدا نماید و در نهایت، پاسخ سوالهای خود را یافته و راه حل مشکل و مسئله را پیدا کند.

2.انواع تحقیق با توجه به انگیزه پژوهنده در انجام یک کار تحقیقی، می توان تحقیق را به دو نوع بنیادی و کاربردی تقسیم بندی نمود.الف- تحقیق بنیادی- در این نوع تحقیق، پژوهشگر توجه ای به قابل استفاده بودن نتایج حاصل، در مسایل زندگی ندارد. کشف حقیقت و ارایه اطلاعات جدید انگیزه وی در پژوهش بوده حُسن و قُبه یافته ها مورد توجه نمی باشند.(اگرچه در بیشتر موارد کشف حقایق حاصل از این نوع تحقیقات ممکن است در زمان انجام تحقیق، کاربردی نداشته و مورد توجه قرار نگیرد ولی، اغلب پس از گذشت مدتی نتایج تحقیقات بنیادی به صورت کاربردی مورد استفاده قرار می گیرد).ب.تحقیق کاربردی- این نوع تحقیق به منظور یافتن پاسخ برای مشکلات اجتماعی و انسانی انجام گرفته و هدف پژوهشگر برخورد و ارایه راه حل برای آنها می باشد. نظیر شناخت عواملی که باعث کم کاری و رشوه گیری در یک سازمان می شود و یافتن راه حل برای آن.

3.فرضیه تحقیق فرضیه، بیانی است حدسی یا علمی و مبتنی بر دانش و آگاهی های قبلی پژوهشگر که، روابط بین دو یا چند متغیر را مورد بررسی قرار می دهد. وقتی فرضیه ای را عنوان می کنیم در حقیقت می گوییم «اگر شرایط چنین و چنین رخ دهد، نتایج چنان و چنان خواهد شد». (فرضیه در واقع حالت خاصی از نظریه(تئوری) است. پژوهشگر با آزمون فرضیه، نظریه را شکل داده و دانش و آگاهی جدیدی را تولید می نماید).با توجه به این که فرضیه بیانی حدسی در باره روابط بین دو یا چند متغیر است لذا، باید با آزمایش سنجیده شود. یعنی پژوهشگر در جریان تحقیق حدس های خود را امتحان می کند تا، علت واقعی مشکل را یافته و راه حل درست را پیدا نماید.اشاره شد که پژوهشگر برای بیان چگونگی روابط بین متغیرها فرض هایی را مطرح ساخته و روابط متغیرها را معمولا مورد بررسی و دستکاری قرار می دهد. حالت های مختلف چگونگی روابطی که ممکن است بین متغیرها وجود داشته باشد به شرح زیر است:

الف.فرضیه بررسی تفاوت تاثیر- در این فرضیه پژوهشگر به دنبال بررسی و مقایسه تفاوت تاثیر دو یا چند متغیر مستقل بر متغیر وابسته می باشد. مثال هایی از این نوع فرضیه عبارتند از «بررسی نقش بکارگیری مدیریت آمرانه و یا مدیریت بر اساس مشورت با کارکنان و تاثیر آن بر بازدهی کارخانه». یا «میزان فشار روانی بر پرستاران بخش های مراقبت های ویژه با میزان فشار روانی بر پرستاران بخش های داخلی و جراحی تفاوت ندارد». و یا «میانگین نمره های دانشجویانی که با روش «الف» آموزش داده می شوند از میانگین نمره های دانشجویانی که به روش «ب» آموزش می بینند بیشتر است».در این گونه پژوهش ها برای آزمون فرض ها، نتایج به دست آمده از آزمون های آماری را با استفاده از مفاهیم آمار استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهند.اگر تفاوت تاثیر را [1]D و خطای آماری را [2]E در نظر بگیریم، رابطه آماری و ریاضی این نوع فرضیه ها به صورت خواهد بود.ب.فرضیه بررسی میزان همبستگی و رابطه چند متغیر- در این نوع از فرضیه ها پژوهشگر میزان رابطه همبستگی و جهت آن بین دو یا چند متغیر را بررسی و مطالعه می نماید. یعنی پژوهشگر صرفاً درصدد کشف مقدار (شدت) و جهت همبستگی متغیرهای مورد مطالعه می باشد و نه یافتن رابطه علت و معلولی بین آنها. مثال «میزان آگاهی بیماران قبل از جراحی با میزان اضطراب آنها ارتباط دارد»و یا «بررسی پرداخت پاداش نقدی و رابطه ی آن با پیشرفت کار».در پژوهش هایی با این گونه فرض ها، نتایج به دست آمده از آموزن های آماری می تواند صفر تا یک باشد. «صفر» به معنی نبودن رابطه همبستگی و «یک» بیانگر وجود رابطه همبستگی بسیار زیاد(صددرصد) بین متغیرها می باشد. اگر ارتباط و همبستگی بین متغیرها مستقیم (همسو) باشند همبستگی مثبت (+) و اگر بین متغیرها ارتباط معکوس وجود داشته باشد همبستگی منفی(-) خواهد بود.

 به عبارت دیگر اگر افزایش یک متغیر باعث افزایش متغیر دیگر شود و برعکس، می گویند بین دو متغیر رابطه مستقیم وجود دارد، و اگر افزایش یک متغیر باعث کاهش متغیر دیگر شود و برعکس، در این حالت می گویند بین دو متغیر ارتباط معکوس وجود دارد. (مثال رابطه مستقیم، درآمد و پس انداز و مثال رابطه معکوس پس انداز و مصرف می باشند.)اگر C[3] نشانه همبستگی وE[4] خطای آماری باشد، در صورت عدم وجود رابطه بین متغیرها و در صورت وجود رابطه خواهد بود.پ. فرضیه بررسی وجود رابطه علت و معلولی- در این قبیل از فرضیه ها، پژوهشگر به دنبال کشف و تعیین وجود رابطه علت و معلولی بین دو یا چند متغیر است. به بیان دیگر هدف وی فقط تعیین ارتباط و همبستگی دو یا چند متغیر نیست بلکه، ولی می خواهد بیان کند که متغیری (یا متغیرهایی) علت به وجود آمدن متغیر دیگر است. مثال «علت پیشرفت دانشجویان رشته علوم اجتماعی هوش آنان می باشد». یا «بررسی علل سقوط هواپیما شرکت الف در مسیر پرواز به شهر ب» و «بررسی علل ورشکستگی شرکت ج»در این گونه پژوهش ها نیز برای آزمون فرض ها، نتایج به دست آمده از آزمون های آماری را با استفاده از مفاهیم آمار استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهند.اگر R[5] نشانه علت یک پدیده و E خطای آماری باشد، بیان آماری مسئله عبارت خواهد بود از

4.بیان فرضیه (موضوع تحقیق)موضوع تحقیق ممکن است از تجربه های انسان سرچشمه بگیرد که در این صورت باید فرضیه ای ساخته و این تجربه ها را در چارچوب فرضیه آزمون نمود. دومین منبع فرضیه، استفاده از نظریه های علمی است و سومین آبشخور فرضیه، بررسی پژوهش های دیگران و ادامه راه آنها می باشد.مهمترین اقدام در کار پژوهش بیان موضوع مورد نظر به صورت علمی می باشد. یعنی مسئله مورد نظر را باید به صورتی مطرح نمود که روشن و گویا بوده و دامنه آن محدود باشد تا بتوان آن را در بوته آزمون قرار داد. مثال، انتخاب عنوان «بررسی وضعیت اقتصادی در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان» قابلیت پژوهش ندارد، چون مسئله مطرح شده کلی و مبهم است. «وضعیت اقتصادی» عنوانی گویا نیست و ابهام زیادی دارد. هم چنین عنوان «دانش آموز» شامل کلیه کسانی می باشد که در مقاطع مختلف ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان تحصیل می نمایند. و نیز محیط پژوهشی (مکانی که پژوهش در آن انجام می شود) بسیار گسترده است. برای این که پژوهش قابل اجرا باشد باید عنوان آن را به صورت زیر تغییر داد. مثال «بررسی وضعیت اقتصادی خانواده های کارمند، در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان سال دوم راهنمایی مدارس دولتی شهرستان بابل»5.فرضیه صفر (فرضیه پوچ یا آماری)فرضیه صفر در برابر (تقابل) فرضیه تحقیق قرار دارد. در فرضیه تحقیق، وجود «تفاوت» یا «همبستگی» و یا «رابطه علت و معلولی» بین چند متغیر مطرح می گردد. فرضیه صفر می گوید «تفاوت»، «همبستگی» و یا «رابطه علت و معلولی» بین متغیرها وجود ندارد. مگر آن که با ارایه دلایلی بتوان وجود آنها را آزمون و اثبات نمود.فرضیه پوچ یا آماری (فرضیه صفر) در واقع، هدفش رد فرضیه تحقیق می باشد. اگر این فرضیه پس از آزمون تایید شود و مورد پذیرش قرار گیرد، به معنی آن است که فرضیه تحقیق رد شده و از نظر آماری معنا ندارد. اگر فرضیه پوچ پس از آزمودن رد شود، این امر، بیانگر آن است که فرضیه تحقیق مورد قبول بوده و از نظر آماری قابل پذیرش است. به مثال هایی از فرضیه تحقیق و فرضیه صفر(فرضیه پوچ یا آماری) توجه فرمایید:فرضیه تحقیق: «بین پرداخت پاداش نقدی به کارگران کارخانه الف و بازدهی کارخانه همبستگی وجود دارد» فرضیه پوچ: «بین پرداخت پاداش نقدی به کارگان کارخانه الف و بازدهی کارخانه همبستگی وجود ندارد».ف. ت: «بین تدریس به روش الف و تدریس روش ب تفاوت وجود دارد».ف. پ: «بین تدریس روش الف و تدریس روش ب تفاوت وجود ندارد».ف. ت: «ضعف آموزشی خلبان موجب سقوط هواپیمای شرکت الف در مسیر پرواز شهر آ به شهر ب شده است».ف. پ: « ضعف آموزشی خلبان موجب سقوط هواپیمای شرکت الف در مسیر پرواز شهر آ به شهر ب نشده است».ف. ت: سربازان بی سواد، بعد از خدمت سربازی، باسواد شده، مهارتی کسب نموده و روحیه همکاری در آنها تقویت می گردد».ف. پ: «رفتار سربازان بی سواد، قبل و بعد از خدمت سربازی یک سان بوده و تغییرات مهمی در آنها به وجود نمی آید».ف. ت: «نظام جدید آموزش و پرورش باعث می شود تا دانش آموزان به استعدادهای درونی خود بیشتر از توجه به قبولی در دانشگاه ها اهمیت دهند».ف. پ: «نظام جدید آموزش و پرورش نتوانسته موجباتی را فراهم سازد تا دانش آموزان به استعدادهای درونی خود بیشتر از توجه به قبولی در دانشگاه ها اهمیت دهند».رابطه ریاضی بین متغیرها در فرضیه صفر:الف. در مورد «تفاوت» می باشد، یعنی بین عملکرد متغیرها تفاوتی نیست.ب. در مورد «همبستگی» می باشد، یعنی بین متغیرها رابطه همبستگی وجود ندارد.پ. در مورد «رابطه علت و معلولی» می باشد، یعنی بین متغیرها رابطه علت و معلولی وجود ندارد.6.تعریف متغیرمتغیرها، آن شرایط یا خصوصیاتی هستند که بتوانند تغییر نمایند. مثلاً در پژوهش «بررسی میزان فشار روانی در پرستاران شاغل در بخش مراقبت های ویژه بیمارستان های دولتی تهران و ارتباط آن با کیفیت مراقبت های پرستاری ارایه شده توسط آنها». موارد زیر جزو متغیرهایی هستند که باید مورد مطالعه قرار گیرند. الف. میزان فشارهای روانی ب. کیفیت مراقبت های پرستاریمتغیرها از نظر نقشی که در تحقیق دارند به سه دسته تقسیم می شوند:الف. متغیر مستقل یا تاثیرگذار- این متغیر در تغییرات خود مستقل بوده و به سایر عوامل پژوهش دستکاری و کنترل می کند تا رابطه علت و معلولی انها را با متغیر دیگر- در موقعیتی ویژه- مشاهده و بررسی نماید. در مثال بالا «میزان فشار روانی» پرستاران، متغیر مستقل است.ب.متغیر وابسته یا تاثیرپذیر- آن شرایط و ویژگی ای است که وقتی پژوهشگر، متغیر مستقل را در موضوع تحقیق وارد یا خارج نموده و یا آن را تغییر می دهد، ظاهر یا محو شده و یا تغییر نماید. به بیان دیگر متغیر وابسته به خودی خود وجود نداشته و محصول اِعمال و یا تغییرات متغیر مستقل است. در مثال بالا «کیفیت مراقبت های پرستاری» متغیر وابسته است.پ. متغیرهای ناخواسته (نامربوط)- در تحقیات علوم تجربی(مادی)، تمام متغیرها تحت کنترل پژوهشگر می باشد. به بیان دیگر دانشمندان علوم مادی با پدیده هایی رو به رو هستند که فیزیکی بوده و در کنترل آنهاست. ولی، در تحقیقات علوم انسانی که موضوع اساسی آن «رفتار» انسان به طور کلی است، متغیرهای ناخواسته زیادی وجود دارند که کنترل تمام آنها غیرممکن می باشد.متغیرهای ناخواسته متغیرهایی هستند که، یا مورد نظر پژوهشگر نبوده و یا وی قادر به کنترل آنها نمی باشد ولی، بر نتیجه تحقیق تاثیر می گذارد. در مثال یاد شده، سن پرستاران، جنس پرستاران، نوع بیماران بستری در بخش، مدیریت بیمارستان و سطح استانداردهای بیمارستان، جزو متغیرهای ناخواسته می باشند که، بر کیفیت کار پرستاران تاثیر می گذارد و چنانچه کنترل و یا حداقل شناسایی شوند نتیجه پژوهش را غیر قابل اعتماد خواهد ساخت.برخی از متغیرهای ناخواسته قابل کنترل پژوهشگر نمی باشد ولی، باید باید آنها را شناسایی نموده و در قسمت «محدودیت های پژوهشی» به آنها اشاره نماید. متغیرهای ناخواسته ای هم وجود دارند که توسط پژوهشگر قابل کنترل می باشد، این قبیل متغیرها در واقع محدودیتی است که پژوهشگر خودش ایجاد می نماید. این محدودیت ها باید در قسمت «محدودیت های پژوهشگر» در پایان تحقیق اشاره شود.7.زمینه و تاریخچه موضوع پژوهش (ادبیات پژوهش)در این قسمت اهمیت مسئله پژوهش شرح داده می شود یعنی، خواننده با مطالعه این قسمت متوجه می شود که به چه دلایلی لازم بوده و ضرورت داشته تا این پژوهش انجام گیرد در این بخش تاریخچه موضوع پژوهش توسط دیگران، نتایج مطالعات انجام گرفته در گذشته و کتاب ها، مجله ها، مقاله ها و ... و هر نوع بررسی انجام شده در باره موضوع تحقیق توسط دیگران مطرح می شود.8. سوال های ویژه پژوهش قبلاً گفته شد که فرض های پژوهش باید مورد آزمایش قرار گیرد و در نهایت مشخص شود که مورد قبول هستند یا خیر. در برخی از پژوهش ها، طرح فرض ها به شکلی که بتوان از طریق آزمون های آماری، پذیرش یا رد آنها را آزمود میسر نیست. در این موارد فرض های تحقیق به صورت سوال مطرح می شود که به آن «سوال های ویژه پژوهش» می گویند. پژوهشگر، در پایان کار باید قادر باشد به این سوال ها پاسخی مناسب دهد. برای مثال، در ارتباط با موضوع «بررسی ویژگی های روانی- اجتماعی نوجوانان بزهکار» سوال ها می تواند به صورت زیر مطرح شود و پژوهشگر پس از انجام پژوهش پاسخ آنها را به دست خواهد آورد:الف. نوجوانان بزهکار دارای چه زمینه های فردی مشترک هستند؟ ب. نوجوانان بزهکار دارای چه زمینه های خانوادگی مشترک هستند؟پ. نوجوانان بزهکار دارای چه زمینه های اقتصادی مشترکی هستند؟9. پیش فرض هاپیش فرض ها بیانیه هایی درباره ویژگی های موضوع یا جامعه مورد بررسی هستند که درستی و اعتبار آنها پذیرفته شده و مورد قبول بوده و نیازی به استدلال ندارد. در واقع موضوع پژوهش و انجام آن بر اساس این پیش فرض ها بنا شده است. پیش فرض ها مانند پایه هایی هستند که ساختمان پژوهشی بر روی آنها بنا میگردد. چنانچه این پایه ها وجود نداشته یا سست باشد کار پژوهشگر قابل نقد و ایراد بوده و می توان وی را مورد سوال قرار داد. پژوهشگر باید پیش فرض های مربوط به پژوهش خود را به خوبی شناسایی کرده و به صورت روشن و صریح بیان نماید. به چند مثال زیر توجه فرمایید: در ارتباط با موضوع تحقیق «ارزیابی کیفیت مراقبت های پرستاری» پیش فرض عبارت است از «بیماران نیاز به مراقبت های پرستاری دارند و بدون این مراقبت ها حیاتشان در خطر است». یا در موضوع تحقیق «تاثیر حرکت دادن بیمار در جلوگیری از تشکیل شدن لخته خون در رگ ها». پیش فرض عبارت است از «توقف خون و یا حرکت کند خون در رگ ها تشکیل لخته را تسریع می کند». یا در تحقیق «مطالعه روش تدریس در یک دانشکده پرستاری». موضوع پیش فرض این است «پرستاری مانند نظام های عملی دیگر احتیاج به روش آموزشی دارد که دانشجو را قادر سازد تا دانش خود را در عمل به کار برد».10.روش انجام پژوهشیدر کتاب های روس تحقیقی، روش های پژوهش به تفاوت از سه تا هشت روش ذکر شده است. در این مقاله به هشت روش مزبور، به صورت خلاصه، اشاره می شود.الف. روش پژوهش تاریخی- در تحقیقات تاریخی(منظور از کلمه «تاریخ» در این روش مسایل مربوط به حوادث تاریخی نمی باشد) هدف این است که، با جمع آوری اطلاعات قابل قبول و مستند، حقایق مربوط به یک موضوع خاصی در گذشته آشکار شود، مثال: «بررسی وضعیت صادرات و واردات ایران در دوران حکومت صفویه».«بررسی وضعیت اجتماعی زنان در دوره پهلوی اول»هر یک از دو موضوع فوق می تواند مورد تحقیق قرار گیرد. در مورد اول محقق می تواند به دنبال این فرضیه باشد که صادرات و واردات ایران جهت نفوذ بیگانگان در ایران، رونق گرفت. و در مورد دوم، محقق به دنبال آزمون این فرضیه می رود که مثلا «آزادی به زنان برای از بین بردن هویت دینی صورت گرفته است».ب. روش پژوهش توصیفی- در این روش، توصیف عینی حوادث و رویدادها مورد بررسی قرار می گیرد. سرشماری های عمومی در کشور، جمع آوری عقاید و نظرهای مردم در مورد یک موضوع یا یک فرد خاص و بررسی موقعیت های شغلی فارغ التحصیلان دبیرستان البرز تهران مواردی از پژوهش توصیفی می باشند.پ. روش تحقیق موردی و زمینه ای- اگر پژوهشگر قصد انجام پژوهش در مورد موضوعی خاص یا زمینه ای ویژه را داشته باشد، استفاده از این روش بسیار مناسب می باشد. در این روش، پژوهشگر «آن چه که هست» یا «واقعیت» را بطور گسترده و کامل مورد مطالعه و بررسی قرار داده و پس از تحلیل توالی و روابط عوامل «آن چه که هست»، «آن چه که باید باشد» یا «حقیقت» را ارائه می دهد. به عنوان مثال، اگر موضوع پژوهش «بررسی نظام برنامه ریزی درسی آموزش پزشکی ایران و ارایه الگویی برای آن» باشد، استفاده از این روش مناسب می باشد.با استفاده از این روش یک بررسی تطبیقی بین نظام برنامه ریزی درسی آموزش پزشکی چند کشور انجام می گیرد. نتایج حاصل از این بررسی، تصویر کامل و سازمان یافته ای از نظام آموزش پزشکی ایران را نشان خواهد داد. (آن چه که هست). سپس ضرورت تغییر و نهادینه کردن نظام علمی برنامه ریزی درسی آموزش پزشکی در ایران، با ارایه دلایل و الگوهای پیشنهادی برای آن بیان می شود. (پیشنهادها یا آن چه که باید باشد). از این روش می توان برای مطالعه مشخصات رفتاری افراد نیز استفاده نمود. به عنوان مثال «بررسی ویژگی های سربازی که مرتکب غیبت های متوالی می شود» یا «بررسی ویژگی های رفتاری مردم شهر الف».لازم به توضیح است که حاصل پژوهش موردی و زمینه ای فقط در همان جامعه مورد بررسی کاربرد داشته و یافته های آن را نمی توان به سایر جوامع تعمیم داد.ت. روش پژوهش تداومی و مقطعی- اگر پژوهشگری علاقه مند باشد که تغییرات یک یا چند متغیر را در طول زمان بررسی نماید، باید از روش مزبور استفاده نماید. به عنوان مثال در پژوهشی با موضوع «بررسی تغییرات رفتاری جوانان بی سواد در طول مدت دو سال خدمت سربازی». و یا موضوع «تغییرات رشد جسمانی و یا عقلانی کودکان منطقه الف از ابتدای تولد تا هفت سالگی» می توان از روش مزبور استفاده نمود. در این صورت باید در مورد مثال دوم- تعدادی کودک به صورت نمونه گیری علمی در منطقه مورد نظر انتخاب نمود و مدت هفت سال آنها را تحت نظر قرار داد.ث.روش تحقیق همبستگی و همخوانی- اگر هدف پژوهشگر شناخت رابطه بین متغیرها باشد باید از این روش استفاده نماید. به عنوان مثال در پژوهشی با عنوان «بررسی رابطه بین موقعیت اقتصادی خانواده کارگران و نقش آن بر پیشرفت تحصیلی فرزندان» پژوهشگر نظرش شناخت رابطه و همبستگی بین دو متغیر «موقعیت اقتصادی» و «پیشرفت تحصیلی» می باشد.در بررسی همبستگی بین متغیرها سه نکته باید روشن شود.1.آیا بین متغیرها رابطه و همبستگی ای وجود دارد 2.وجود دارد مقدار این رابطه(همبستگی)را باید به دست آورد.3.جهت رابطه بین متغیرها چگونه است. همسو و مثبت است یا غیر همسو و منفی.ج. روش پژوهش پس از وقوع (پژوهش های علّّی)- هنگامی که متغیر وابسته (حادثه یا رویداد) در دسترس بوده و هدف پژوهش یافتن علت یا علل به وجود آمدن رویداد باشد می توان از این روش استفاده نمود. بعنوان مثال فردی خودکشی می نماید و یا هواپیمایی سقوط می کند. یافتن علل و انگیزه های خودکشی و یا شناخت علل سقوط هواپیما، موضوع پژوهشی علی را شکل می دهد، یعنی پژوهشگر در تلاش شناسایی علل و انگیزه ها می باشد.در این روش امکان دستکاری و یا کنترل کردن متغیر یا متغیرهای مستقل برای پژوهشگر وجود ندارد.لازم به ذکر است که در بررسی مسایل مربوط به علوم انسانی و رفتاری نمی شود برای حادثه یا رویدادی علتی خاص- یک علت- مطرح نمود. به عنوان مثال، اگر نوجوانی دست به خودکشی می زند و یا از خانه فرار می کند، اگر اعتیاد به مواد مخدر در جامعه ای زیاد می شود، اگر میزان مصرف نوشابه های الکلی در جامعه ای افزایش می یابد و یا اگر تعدادی از دانش آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی، ترک تحصیل می کنند، عوامل بسیار زیادی در پدیدآمدن این رویدادها موثر بوده اند که پژوهشگر باید سعی کند همه این عوامل را شناسایی نماید. روش پژوهش تجربی حقیقی- پژوهشگر در این روش نظیر پژوهشگر علوم تجربی عمل می نماید. در تحقیقات علوم تجربی دو گروه آزمودنی(نمونه) مورد نیاز پژوهشگر می باشد. گروهی که تحت تاثیر متغیر مستقل قرار می گیرند (گروه آزمایشی یا گروه تجربی) و گروهی که از متغیر مستقل به دور هستند، یعنی تحت تاثیر متغیر مستقل قرار نمی گیرند. (این گروه را گروه شاهد یا گروه کنترل می گویند).پژوهشگر علوم انسانی، در صورت استفاده از روش تحقیق تجربی حقیقی، باید مانند پژوهشگر علوم تجربی عمل نماید، یعنی یک نمونه از جامعه آماری(آزمودنی را تحت تاثیر متغیر مستقل قرار می دهد و تاثیر متغیر مستقل را بر آزمودنی بررسی می نماید. و سپس نتایج را، با گروهی دیگر از آزمودنی که تحت تاثیر متغیر مستقل قرار نداشته اند، مقایسه می نماید. به عنوان مثال در «بررسی نقش تشویق در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دبستانی شهر الف با استفاده از گروههای تجربی و شاهد». پژوهشگر ابتدا فرضیه یا سوال ها و یا اهداف ویژه ای را مطرح می نماید. مثلا «تشویق موجب پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دبستانی است». سپس جامعه آماری، محیط پژوهش، روشهای تحلیل آماری و روشهای گردآوری اطلاعات را بیان می کند. در مرحله بعد با استفاده از روش تصادفی، نمونه گیری انجام شده و دو گروه تجربی(گروهی که قرار است مورد آزمایش قرار گیرد) و گروه شاهد(گروهی که تحت آزمایش قرار نمی گیرد) انتخاب می شوند. گروه تجربی در طی مدت مورد نظر (یک ترم یا یک سال تحصیلی) مورد تشویق قرار می گیرد ولی گروه کنترل تشویق نمی شود. در پایان دوره یافته ها و نتایج، تجزیه و تحلیل شده و با گروه کنترل مقایسه می گردد و نهایتاً پیشنهادهایی ارائه می گردد.ح. روش پژوهشی نیمه تجربی- این روش که برای اولین بار در سال 1957 توسط کمپبل مطرح شد، به این دلیل بود که انجام تحقیق به روش قبلی، به دلیل نیاز به انتخاب دو گروه شبیه به یکدیگر، بسیار مشکل زمان بر و پرهزینه می باشد. روش تحقیق نیمه تجربی به سه شکل زیر قابل اجرا میباشد:1.طرح تحقیق نیمه تجربی با بکارگیری، پیش آزمون و پس آزمون، با استفاده از گروههای تجربی و کنترل، بدون انتخاب تصادفی. 2.طرح تحقیق نیمه تجربی با بکارگیری چند پیش آزمون و چند پس آزمون، با استفاده از یک گروه آزمودنی.3.طرح تحقیق نیمه تجربی با بکارگیری چند پیش آزمون و چند پس آزمون، با استفاده از گروههای تجربی و کنترل، بدون انتخاب تصادفی. (چون توضیح درباره روش پژوهش نیمه تجربی و انواع آن مفصل بوده و باعث افزایش حجم مقاله می گردد لذا، پیشنهاد می شود برای کسب اطلاعات دقیق به کتاب های روش تحقیق در علوم اجتماعی و انسانی مراجعه شود)11.جامعه و نمونه آماری پژوهش (نمونه گیری)جامعه آماری عبارت است از مجموعه ای از افراد یا اشیایی که دارای ویژگی های همگن و قابل اندازه گیری باشد. به عنوان مثال اگر پژوهشگری بخواهد در باره دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف، پژوهشی انجام دهد، جامعه آماری مورد نظر، دانشجویان آن دانشگاه می باشند.نمونه آماری.عبارت است از یک گروه انتخاب شده از جامعه مورد نظر که باید دارای خصوصیات و صفات جامعه آماری باشد تا بتوان نتایج پژوهش به دست آمده از نمونه را به جامعه تعمیم داد. در انتخاب نمونه آماری باید موارد زیر رعایت شود:الف-نمونه آماری با توجه به اهداف پژوهش انتخاب شود.ب-تعداد (حجم) نمونه آماری باید قبل از شروع پژوهش دقیقا مشخص شود.پ-انتخاب نمونه باید بدون اعمال غرض و تعصب صورت گیرد.12.روش های نمونه گیریبه منظور انتخاب نمونه (n) پژوهش از جامعه مادر (n) ، به دور از اِعمال نظر و تعصب و جانبداری، روش هایی وجود دارد که عبارتند از:الف. روش نمونه گیری تصادفی ساده ب. روش استفاده از جدول اعداد تصادفیپ.روش نمونه گیری ناحیه ای یا خوشه ایت. روش نمونه گیری طبقاتی(برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد جامعه، نمونه آماری و روش های نمونه گیری به کتاب های آمار مراجعه شود).13.روش های گردآوری داده هابرای جمع آوری داده های مورد نیاز یک طرح پژوهشی می توان از روش های زیر استفاده نمود.1.مشاهده(دیدن)2.انجام مصاحبه 3.تکمیل پرسش نامه 4.بررسی اسناد و مدارک(آرشیو و کتابخانه).پژوهشگر با توجه به نوع پژوهش، روش پژوهش و نوع داده هایی که قصد جمع آوری آنها را دارد، تصمیم می گیرد از چه روشی استفاده نماید.(جهت آگاهی بیشتر از ویژگی، مزایا، ضعف ها و موارد استفاده هر یک از چهار روش بالا به کتاب های آمار مراجعه شود).14.روش تجزیه و تحلیل داده هابعد از جمع آوری اطلاعات (داده ها) پژوهشگر با استفاده از روش های آماری، به تجزیه و تحلیل داده ها پرداخته و سپس آنها را تفسیر می نماید. در بسیاری از موارد لازم است پژوهشگر داده ها را به صورت جداول و نمودارها ارایه داده و با استفاده از فرمول های آماری داده ها را تجزیه و تحلیل نماید. در تجزیه و تحلیل و تفسیر نتایج به دست آمده، پژوهشگر باید متوجه باشد که نباید با قاطعیت ادعا نماید که داده ها چیزی یا امری را ثابت می کند بلکه، همواره باید در نتیجه گیری های خود از پیش جمله هایی نظیر «چنین نشان می دهد» ، «امکان دارد»، «می توان حدس زد» ، «این طور به نظر می رسد» ، «احتمال دارد» و .. استفاده نماید زیرا، داده های گردآوری شده همواره صددرصد واقعی نبوده و در موارد زیادی انعکاسی از واقعیت می باشند. (وقتی سن فردی سوال می شود پاسخ داده واقعی است ولی، چنان چه از کسی در مورد حادثه ای که شاهد وقوع آن بوده سوال می شود پاسخ، انعکاسی از واقعیت می باشد).15.خلاصه پژوهش و پیشنهادهادر پایان تحقیق لازم است خلاصه ای از پژوهش، به صورت جامع و دقیق، ارایه شود. در این قسمت موضوع های اساسی ای که در تحقیق به بررسی آنها پرداخته شده است، از بیان مسئله، اهمیت و ضرورت انجام پژوهش، فرضیه ها، سوال ها و یا هدف های کلی و ویژه پژوهش، روش انجام کار دیدگاه های نظری درباره موضوع پژوهش، مراحل انجام کار تا تحصیل یافته ها و تجزیه و تحلیل یافته ها باید به صورتی بسیار خلاصه و روشن آورده شود تا خواننده با مطالعه این قسمت بتواند تصویری صحیح، دقیق و روشن از آن چه انجام شده در ذهن خود به دست آورد. (در مورد پایان نامه ها دانشگاهی استادان با مطالعه خلاصه تحقیق در جلسه دفاعیه حاضر می شوند).در پایان همین قسمت پژوهشگر دستاوردهای پژوهش را ارایه می نماید. مثلا نتایج این پژوهش در چه زمینه هایی می تواند مورد استفاده قرار گیرد. الگو یا الگوهایی، براساس موضوع پژوهش پیشنهاد می شود. محدودیت های پژوهش – اعم از محدودیت هایی که در کنترل پژوهشگر قرار داشته اند و یا خارج از کنترل وی بوده اند- بیان می گردد. پیشنهادهایی برای پژوهش های بعدی و پیوست ها(شامل سوال های مصاحبه، نمونه ای از پرسش نامه، نمونه هایی از مکاتبات انجام شده با دستگاه ها و ...) ارایه می گردد.پژوهش های علمی و یا پایان نامه های تحصیلی در فصل هایی به شرح زیر تشکیل می گردد. فصل اول- طرح پژوهش فصل دوم- دیدگاههای نظری یا ادبیات پژوهشفصل سوم- متدولوژی یا روش و مراحل اجرای پژوهشیفصل چهارم- یافته های پژوهش فصل پنجم- تجزیه و تحلیل یافته هافصل ششم- خلاصه پژوهش و پیشنهادهادر برخی از پژوهش ها و رساله های تحصیلی فصل های چهارم و پنجم در یکدیگر ادغام می شود. علاوه بر فصل های بالا، در ابتدا قبل از فصل اول پیش گفتار، فهرست مطالب، جدول ها و شکل ها و پس از فصل ششم فهرست منابع، نمونه ای از پرسش نامه ها- در صورت استفاده- و نمونه ای از مکاتبه های انجام شده با دستگاه ها، برای کسب اطلاعات ، ارایه می گردد. فهرست منابع1.خلیلی شورینی، سیاوش، روش های تحقیق در علوم انسانی- انتشارات یادواره کتاب تهران 13752.دلاور، علی، مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی- انتشارات رشد. تهران 13743.ساده، مهدی، روش های تحقیق با تاکید بر جنبه های کاربردی- انتشارات هما- تهران 13754.معین، محمد، فرهنگ فارسی- انتشارات امیرکبیر- تهران 13715. نادری، عزت الله، سیف نراقی، مریم، روش های تحقیق و چگونگی ارزشیابی آن در علوم انسانی- انتشارات بدر- تهران 13766. نبوی، بهروز، مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم اجتماعی- انتشارات فروردین- تهران 1375
منبع: www.kar-afarini.com/index.php?option=com_content&task=view&id=14&Itemid=52
 

 

اشتباه های رایج در طرحهای پژوهشی

 

اشتباه های رایج در طرحهای پژوهشی
 

   اشتباهات متداول در تدوین یک مطالعه تحقیقی

          1- انتخاب مسئله تحقیق را تا گذراندن تمام دروس یا بیشتر آنها به تعویق می اندازند

          2- اولین ایده تحقیقی یا موضوع پیشنهادی را بدون انجام بررسی انتقادی می پذیرند

          3- مسئله ای را برای تحقیق انتخاب می کند که خیلی وسیع یا خیلی مبهم است

          4- فرضیه های تحقیقی مبهم یا غیر قابل آزمایش را تدوین می کند

 

  اشتباهات متداول در مطالعه منابع مربوط به موضوع تحقیق

          1- به خاطر شروع هرچه زودتر تحقیق ادبیات تحقیقی مربوط را با شتاب زدگی مطالعه می کنند .

          2- بیش از حد بر منابع دست دوم ، اعتماد وتاکید می کنند .

          3- در هنگام مطالعه مقاله های تحقیقی ،بر روی یافته های پژوهشهای گذشته تمرکز کرده واز بررسی روشهای جمع آوری واندازه گیری در آن پژوهشها خود داری  می کنند

          4- منابع دیگری را نظیر روزنامه ومجله های عمومی که اغلب شامل مقاله ها وبحثهای مفیدی در زمینه موضوع مورد تحقیق هستند ،نادیده می گیرند

          ادامه اشتباهات مربوط به بررسی منابع

          5- در تعریف دقیق ورضایت بخش ازعنوان تحقیق کوتاهی می کنند وهمین امر ،موجب محدود شدن مطالعه ادبیات تحقیق می شود.مرورگسترده ووسیع منابع نیز ممکن است موجب دلسردی شود.

          6- اطلعات کتابشناختی را نادرست یادداشت می کنند ،به طوری که در صورت نیاز نمی توانند آنها را پیدا کنند

          7- بدلیل عدم درک روشن طرح تحقیق توسط دانشجو ،مطالب وموارد بی اهمیت زیادی فیش برداری می شود.

 

 اشتباهات متداول در جمع آوری داده ها

          1- به برقراری وحفظ ارتباط با آزمودنیها توجه کافی نشان نمی دهند .این امر منجر به نگرش منفی در آزمودنیها وکاهش اعتبار می شود.

          2- به منظور سهولت تغییراتی را در نحوه انتخاب آزمودنیها ایجاد می کنندودر نتیجه باعث تضعیف طرح تحقیق می شوند

          3- در تشریح اهداف ادازه گیری تحقیق برای افراد متخصص کوتاهی می کنند

          4- در ارزشیابی روشهای اندازه گیری موجود قبل از انتخاب روش نهایی کوتاهی می کنند .این مسئله باعث می شود از روشهای بی اعتبار ووسایل اندازه گیری نامناسب در تحقیق استفاده شود.

          ادامه اشتباهات جمع آوری اطلاعات

          5- ابزارهایی رادراندازه گیری خود به کار می برند که از پایایی زیادی برخوردار نیستند

          6- روشهایی را برای اندازه گیری به کار می برند کع شرایط لازم را برای اجرا ندارند

 

اشتباهات متداول در کاربرد وسایل اندازه گیری

          1- به اعتبار محتوایی ابزار توجه نمی کنند

          2- نقش مجریان تحقیق در در جمع آوری داده هارا کنترل نمی کنند

          3- اعتبار وپایایی وسایل اندازه گیری را به صورت کلی بررسی می کنند

          4- بدون ارزشیابی اعتبارداده ها ،فرض می کنند ابزار آنچه را ادعا می کند می تواند اندازه گیری کند

          5- وسایلی را برای اندازه گیری به کار می برند که برای اجرا وتجزیه وتحلیل آن آموزش کافی ندیده اند

          6- وقت زیادی را برای اجرای آزمونهای طولانی به کار می برند ، وآزمونهای کوتاهتر را که هدف را اندازه گیری می کنند مورد استفاده قرار نمی دهند.

          7- وسایل اندازه گیری را قبلا به صورت آزمایشی اجرا نمی کنند

 

 اشتباهات رایج در استفاده از ابزار آماری )تکنیکهای آماری (

               1- ابزارهای آماری صحیح یا مناسبی را برای تجزیه وتحلیل موضوع مورد استفاده ،انتخاب نمی کنند .

          2- داده های تحقیقی را جمع آوری می کنند ، سپس می کوشند برای تجزیه وتحلیل آنها ابزار آماری مناسبی پیدا کنند .

          3- در مطالعاتی که می توان روشهای آماری مختلفی را به کار برد ،تنها ازیک روش آماری استفاده می کنند.این امر اغلب به نادیده گرفتن نتایجی منجر می شوند که می توانندسهم مهمی در پایان نامه داشته باشند .

          4- از ابزار آماری در موقعیتهایی استفاده می کنند که داده ها ،مفروضه هایی را که ابزار ها بر آنها مبتنی هستند ، برآورده نمی کنند .

          ادامه اشتباهات مربوط به تکنیکهای آماری

          5- در بیان اختلافهای جزیی که از نظر آماری معنی دار هستند اغراق می کنند .

          6- درشرایطی که نمی توانند از همبستگی پیرسون استفاده کنند، از به کار بردن روشهای تحلیلی همبستگی ،خودداری می کنند.

          7- اغراق در تفسیر معنی ضریب همبستگی 

 

 اشتباهات متداول در طرح وروش تحقیق

          1- جامعه آماری مورد بررسی را به طور دقیق تعریف نمی کنند.

          2- نمونه هایی با حجم کم را انتخاب می کنند ودر نتیجه نمی توانند زیر گروههای موجود درتحقیق رامورد تجزیه وتحلیل قرار دهند .

          3- سعی می کنند از پاسخگویانی استفاده کنند که داوطلب شرکت در تحقیق هستند.

          4- طرح تحقیق خودرا به خاطر سهولت اجرا وجلب توجه مدیران یا سفارش دهندگان در هنگام اجرای طرح تغییر می دهند ودر نتیجه از اعتبار طرح می کاهند.

          5- در انجام تحقیق می کوشند تا داده های بیشتری را جمع آوری کنند وهمین امر سبب فشار زیاد به آزمودنیها ودر نتیجه منجر به عدم همکاری آنان می شوند.

          6- کوشش می کنند که مطالعه ای را که به 2 یا 3 سال وقت نیاز دارد ، در مدت یک ترم تحصیلی به اتمام رسانند

          7- جزییات برنامه جمع آوری اطلاعات را به منظور اجتناب از عیان شدن اشتباهات ،به صورت کامل وکافی بیان نمی کنند.

          8- قبل از اجرای تحقیق مطالعه مقدماتی را انجام نمی دهند یا وسایل وروشهای اندازه گیری را مورد آزمون قرار نمی دهند .

 

 اشتباها متداول در پردازش داده ها

          1- روش منظمی را برای کدگذاری و ثبت داده ها مشخص نمی کنند

          2- جزئیات تغییرات ارزشهای داده ها را هنگام اجرای روش توضیح نمی دهندودر هنگام توصیف داده ها ،قادر به یاد آوری آنچه اتفاق افتاده است نیستند.

          3- روش امتیاز دهی سوالها در جریان انجام تحقیق را تغییر می دهند.

 

 اشتباهات متداول در تهیه گزارش تحقیق

          1- فعالیتهای مربوط به تهیه منابع وماخذرا تا اتمام تحقیق به تعویق می اندازند.

          2- در فیش برداری اطلاعات ضروری برای تدوین گزارش نهایی کوتاهی می کنند .

          3- تنظیم مطالب بر مبنای زمان تدوین انجام گزارش انجام می شود نه معیارهای علمی .

          4- اهمیت منابع به لحاظ ارتباط با موضوع نادیده گرفته می شود وبه همه آنها جای یکسان داده می شود .

          ادامه اشتباهات تدوین گزارش

          5-  نتایج بدست آمده جاصل از مطالعه منابع مرتبط با موضوع را به خوبی مطالعه نمی کنند

          6- نقل مستقیم از آثار را زیاد به کار می برند ، ازبیان مطالب با جملات خود کوتاهی می کنند .

          7- در باره روش انتخاب نمونه وشاخصهای اندازه گیری به کار برده شده توضیح کامل ومناسبی نمی دهند.

          8- از تاکید بر یافته های مهم خود داری می کنند . .قت زیادی را صرف داده های جزیی می کنند .

 

  اشتباهات متداول در تحلیل محتوی

          1- محتوایی را انتخاب می کنند که به سهولت قابل دستیابی است وغالبا نمونه بدون سوگیری تمام محتوایی که از آن انتخاب شده است ، نیست وارتباطی به هدف تحقیق ندارد.

          2- پایایی روشهای تحلیل محتوای مورد نظر را تعیین نمی کنند.

          3- روشی را برای طبقه بندی به کار می برند که به اندازه کافی مشخص وجامع نیست .

 

   اشتباهات متداول در مطالعات پیمایشی

          1- پرسشنامه را برای مطالعه مسایلی به کارمی برند که حل آن مسایل با استفاده از روشهای دیگر ،نتایج تهتری را در برخواهد داشت .

          2- توجه کافی به تهیه وتنظیم پرسشنامه ندارند وآنرا به صورت آزمایشی اجرا نمی کنند .

          3- پرسشهای زیادی را در پرسشنامه می گنجانند واین امر موجب اتلاف وقت پاسخ دهندگان می شود .

          4- درتدوین پرسشنامه به نکات چاپی ،املایی،ونظایرآن کمترتوجه می کنندکه درصورت رعایت ،تصویرمثبتی را در ذهن پاسخ دهنده ،به وجود می آورد.

          5- به منظور دست یافتن به سوگیریهای ممکن،آزمودنیهایی را که به پرسشنامه جواب نداده اند ،مورد بررسی قرار نمی دهند.

     منبع: http://naghibulsadat.blogfa.com/post-31.aspx

فهرست برخی از پایگاههای مرتبط با پایان نامه ها

 

فهرست برخی از پایگاههای مرتبط با پایان نامه ها

www.irandoc.ac.ir

دستيابي به اطلاعات علمي:پايان‌نامه‌ها، طرحهاي پژوهشي، همايشها، مقاله‌‌ها و گزارش هاي دولتي

  www.iska.ir/PayBody.asp?Page=1

جستجو در پايان‌نامه‌هاي قرآني دانشجويان ايران

 www.miu.ac.ir/index.aspx?siteid=1&pageid=322

جستجو در پايان نامه های دفاع شده مرکز المصطفی العالميه

  http://kamyarsedaghat.blogfa.com/cat-15.aspx

نمونه ای از عناونین پایان نامه های تربیت مدرس با محوریت اندیشه های علامه طباطبایی و شهید مطهری

 http://fegh-arak.blogfa.com/post-15.aspx

عناوين پايان نامه هاي دوره كارشناسي ارشد رشته فقه و مباني حقوق اسلامي دانشگاه آزاد اسلامي اراك

 www.kargah82.blogfa.com/post-1.aspx

موضوعات و عناوین پایان نامه های دانشجویان رشته معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات

 www.hadith.ac.ir/view.aspx?pageid=155

چکیده و عناوین پایان نامه‌های علوم حدیث

 http://ka110.blogfa.com/post-1239.aspx

معرفی برخی عناوین پایان نامه های دانشگاه تربیت مدرس در حوزه حقوق فقه و قرآن

 www.hawzah.net/Hawzah/Subjects/Subjects.aspx?id=51478&

کتاب، پایان نامه و کتابشناسی امام خمینی (ره)

 www.hawzah.net/Hawzah/Subjects/Subjects.aspx?id=54689

پایان نامه، كتاب و كتاب شناسی توحید

 www.nahad.ir/Payannamehdini

مشخصات برخی از پایان نامه های در سايت نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاهها

 www.navideshahed.com/fa/index.php?Page=archive&ID=33

چکیده  و اطلاعات پایان نامه های پایگاه اطلاع رسانی فرهنگی شاهد

چگونگی اطلاع از پایان نامه های موجود در آن موضوع

 

چگونگی اطلاع از پایان نامه های موجود در آن موضوع

برای پی بردن به پایان نامه هایی که در همان موضوع شما نوشته شده است راههایی رجود دارد. که در اینجا به چند مورد از آنها اشاره می کنیم. گاهی ناچار خواهید بود تا از چند روش برای رسیدن به هدفتان سود جویید.

1- مراجعه به اساتید و محققان صاحب نام و برجسته هر رشته: در اغلب اوقات اساتید و محققان هر رشته از اتفاقات رخ داده از جمله نوشته شدن پایان نامه در باره موضوع مورد نظر و یا کتابهای در باره آن مطلع هستند که با مراجعه به آنان می توانید از پایان نامه های نوشته شده در باره آن موضوع مطلع شوید.

2- مراجعه به مراکز تخصصی: مراجعه به مراکزی که درباره رشته شما دارای تخصص و یا هیئت و گروه علمی قویی هستند. به طور مثال اگر قصد دارید پایان نامه ای درباره علوم حدیث به نگارش در آورید بهتر است ضمن مراجعه به پژوهشکده علوم حدیث و صاحبنظران آن مرکز از فهرست پایان نامه های موجود در آن مطلع شوید.

3- پایگاه اینترنتیِ مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران: یکی از بهترین راههای مطلع شدن از پایان نامه های نوشته شده در کشور، مراجعه به پایگاه اینترنتیِ مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران (http://www.irandoc.ac.ir ) می باشد. شما با ورود به این پایگاه و انتخاب گزینه پایان نامه و جستجوی کلمه مورد نظر در آن از پایان نامه های نوشته شده مطلع می شوید. این پایگاه 15 صفحه نخستین پایان نامه را به طور رایگان در اختیار شما قرار می دهد که قالباً شامل کتابشناسی، فهرست مطالب و گاهی مقدمه می باشد. شما با مرور در فهرست مطالب، با مطالب آن آشنامی شوید که این امر چندین فایده می تواند برای شما داشته باشید. الف) چنانچه موضوعی را انتخاب کرده باشید با بررسی فهرست آن در خواهید یافت که آیا به همان موضوع شما می پردازد و یا موضوع شما، بنا به جهاتی با آن پایان نامه نگاشته شده متفاوت می باشد. ب) اگر موضوعی انتخاب نکرده اید با بررسی آن پایان نامه، می تواند ایده های نو و موضوعات جدید را در ذهن خود بپروراند. ج) با بررسی پایان نامه با منابع استفاده شده توسط آن محقق و هچنین خود محقق آشنا می شویم که این امر موجب می شود تا با برقراری ارتباط با آن محقق، مسیر خود را آسان تر بپیماییم.

نکته: باید دقت داشت که با تمام قوتی که پایگاه اینترنتیِ مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران دارد، این پایگاه دارای نقاط ضعف عمده ای نیز می باشد که باید به آن توجه داشت و ان اینکه پایان نامه هایی که در این پایگاه قرار دارند با تأخیر و کندی فراوان در سایت قرار داده می شوند که این امر موجب می شود تا از پایان نامه هایی که جدیداً دفاع شده اند مطلع نشوید. با این که این پایگاه بسیار قوی می باشد ولی نباید از شوه های دیگر غافل شد.

4- استفاده از کتابشناسی ها و مأخذ شناسی های پایان نامه ها: یکی از راههای که به شما کمک می کند تا با پایان نامه های نوشته شده در باره آن موضوع مطلع شوید مراجه به کتابهایی است که عناوین و یا چکیده پایان نامه های نوشته شده درباره موضوع خاص را شامل می شود. به طور مثال کتابهایی چون

1. چکیده پایان نامه های حدیثی
محمد دلال موسوی، مهدی هوشمند
نشر: دار الحدیث (1383)

2. چکیده پایان نامه های علوم قرآنی: کارشناسی ارشد و دکترا، دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی
جعفر نکونام (گردآورنده)
نشر: رایزن (06 تیر، 1384)

3. آشنایی با پایان نامه های قرآنی: قرآنی
عزت الله مولایی نیاهمدانی، محمدعلی هاشم زاده
نشر: فرهنگ سبز

4. چکیده پایان نامه های کارشناسی ارشد دانشجویان پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
نشر: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی (12 آذر، 1384)

5. فهرست پایان نامه های دانشگاهی در زمینه دستور زبان فارسی 1333 تا 1382
آسیه غروی (ويراستار)، محمدامین ناصح (گردآورنده)
نشر: فرهنگستان زبان و ادب فارسی (09 آبان، 1384)

6. مجموعه خلاصه پایان نامه های رشته تربیت بدنی و علوم ورزشی، دکترا و کارشناسی ارشد تا پایان سال 1379
نشر: امیددانش (1382)

7. کتابنامه پایان نامه های زبان و ادبیات عرب، کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاهها و موسسات آموزش عالی
عبدالله شفیعی، ابوالحسن امین مقدسی
نشر: جهاد دانشگاهی (دانشگاه تربیت معلم) (1382)

8. ماخذشناسی فلسفه غرب: معرفی توصیفی منابع فارسی (کتاب، مقاله و پایان نامه) تا 1380
حسینعلی رحمتی
نشر: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

این موارد ذکر شده مََثل مشت نمونه خروار می باشد شما می توانید کتابهای دیگری از این دست بیابید. علاوه بر این دست از کتابها کتابهای دیگری وجود دارند که به جمع آوری و تدوین کتابشناسی موضوعی می پردازند. این نوع از کتابها ضمن اینکه راهنما خوبی برای یافتن منبع می باشد برای :یافتن موضوع پایان نامه می باشد.در این جا نمونه هایی از نوع کتابها ذکر می گردد

کتابشناسی مهدویت
نشر: پایگاه اطلاع رسانی سراسری اسلامی (پارسا) (27 تیر، 1384)

کتابشناسی اختصاصی امام حسین (ع)
حشمت الله صفرعلی پور
نشر: یاقوت (1381)

کتابشناسی پیامبر اعظم (ص)
سلمان حبیبی
نشر: کتاب طه(وابسته به موسسه فرهنگی طه) (25 آذر، 1386)

کتابشناسی اسماعیلیه
مهدی انصاری کرمانی
نشر: فرزان روز (06 شهریور، 1384)

کتابشناسی جامع حدیث (رجال)
ناهید باقری خرمدشتی
نشر: آفتاب توسعه (05 دی، 1385)

کتابشناسی هنر اسلامی
نشر: موسسه اطلاع رسانی اسلامی مرجع (05 آذر، 1384)

استفاده از پایگاهها اینترنتی: تعدادی از پایگاههای اینترنتی، از جمله بعضی از پایگاههای متعلق به دانشگاهها، لیستی از پایان نامه ها را ارائه می دهد. که لیست برخی از آنها را ذکر می شود.

جستجو در پايان‌نامه‌هاي قرآني دانشجويان ايران
www.iska.ir/PayBody.asp?Page=1

جستجو در پايان نامه های دفاع شده مرکز جهانی علوماسلامی

www.qomicis.com/farsi/pnameh/pnameh.aspx

 

نمونه ای از عناونین پایان نامه های تربیت مدرس با موضوعات متنوع و همچنین با محوریت اندیشه های علامه طباطبایی، شهید مطهری
http://kamyarsedaghat.blogfa.com/cat-15.aspx

 

فهرست عناوين پايان نامه هاي دورة كارشناسي ارشد رشتة فقه و مباني حقوق اسلامي دانشگاه آزاد اسلامي اراك

http://fegh-arak.blogfa.com/post-15.aspx

 

موضوعات و عناوین پایان نامه های دانشجویان رشته معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات

www.kargah82.blogfa.com/post-1.aspx

 

چکیدۀ و عناوین پایان نامه‌های علوم حدیث

www.hadith.ac.ir/view.aspx?pageid=155

 

معرفی برخی عناوین پایان نامه های دانشگاه تربیت مدرس در حوزه حقوق فقه و قرآن

http://ka110.blogfa.com/post-1239.aspx

 

پایگاه اینترنتی حوزه در پایگاه خود بخشی به عنوان پایان نامه دارد که ما در اینجا دو پیوند از آن را به عنوان نمونه ذکر می کنیم:

کتاب، پایان نامه و کتابشناسی امام خمینی ره
www.hawzah.net/Hawzah/Subjects/Subjects.aspx?id=51478&

 

پایان نامه، كتاب و كتاب شناسی توحید
www.hawzah.net/Hawzah/Subjects/Subjects.aspx?id=54689

 

پایگاه اطلاع رسانی نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها گزینه ای به نام پایان نامه های دینی دانشگاهها به آدرس ذیل دارد:
www.nahad.ir/Payannamehdini/default.asp

انتخاب موضوع پژوهش برای نوشتن پایان نامه

 

انتخاب موضوع پژوهش برای نوشتن پایان نامه

انتخاب موضوع تحقيق يكي از مهم ترين مراحل يك پژوهش علمي و از دشوارترين آن به شمار مي رود. براي درك بهتر جايگاه موضوع يابي، بهتر است تا نگاهي كلي به مراحل تحقيق نماييم: تحقيق را مي توان بر دو مرحله تقسيم نمود:

مرحله ي اول، مرحله ي تحقيق به منظور يافتن پرسشي شايسته و بايسته ي پژوهش است.
مرحله ي دوم، تحقيق به منظور يافتن پاسخ پرسش مورد نظر مي باشد.

اما با تفصيل بيشتر مي توان اين مراحل را به شرح زير بيان نمود:

1. مرحله ي مطالعات اكتشافي ـ موضوع يابي به جهت طرح پرسشي براي تحقيق،
2. مرحله ي غني سازي پرسش هاي تحقيق،
3. نگارش طرح پژوهش،
4. بررسي مدارك و منابع،
5. جمع آوري داده هاي مرتبط با پژوهش،
6. تحليل داده ها،
7. نتيجه گيري نهايي،
8. نگارش و ويرايش گزارش نهايي. (در قالب رساله ي دانشگاهي، مقاله و مانند آن )

تا مرحله ي اول به خوبي انجام نشود، قادر به ورود مناسبي به مرحله ي دوم نخواهيم بود. لذا در اين بخش به بررسي مهم ترين مواردي خواهيم پرداخت كه به انتخاب آگاهانه ي موضوعات پژوهشي ما منجر مي گردند.

موضوع تحقيق چيست؟

تعابير مختلفي از موضوع تحقيق صورت پذيرفته است:

 

1. موضوع تحقيق عبارت است از هر آنچه كه از قابليت بررسي و تحقيق برخوردار است. در اين زمينه كه امور قابل پژوهش كدام ها مي باشند؟ اختلاف نظر موجود است. هيچ دليلي ندارد كه موضوعات تحقيق علمي را منحصر در روش شناسايي خاصي مثلا عقلي و يا حسي نماييم.

2. موضوع تحقيق عبارت است از آنچه كه ما درصدد رسيدن به آن و تحقيق بر روي آن مي باشيم.
براي پژوهشگري كه به دنبال انجام يك تحقيق « واقعي » است، انتخاب موضوع پژوهش بسيار مهم مي باشد. به ويژه آنكه بخواهد « آگاهانه » مسير حيات علمي خود را انتخاب نمايد. هر چه درباره ي موضوع پژوهش خود بيشتر تامل و توجه نماييد، به استحكام شخصيت علمي و كسب نتيجه ي بهتري در پژوهش خود ياري رسانده ايد. بديهي است كه بدون انتخاب موضوع پژوهش قادر به انجام آن نخواهيم بود. يكي از پژوهشگران پاسخ به اين پرسش ها را در انتخاب موضوع پژوهش ضروري مي داند:

2.1. آيا موضوع مورد نظر ارزش تحقيق دارد؟ به عبارت ديگر آيا مشكلي از مشكلات فكري و معرفتي پژوهشگر و جامعه را حل مي كند؟ آيا نتيجه ي پژوهش من تاثير مثبتي بر فرهنگ و هويت فردي و اجتماعي اعضاي جامعه خواهد داشت؟

2.2. آيا موضوع مورد نظر در سطح رساله ي دانشگاهي قرار دارد؟ برخي از موضوعات بيشتر مناسب قالب هاي يك مقاله و نه يك پژوهش دانشگاهي است.

2.3. آيا توانايي انجام اين پژوهش را داريد؟ موقعيت خود را از نظر اموري چون دانستن زبان، زمان كافي، امكانات مادي مورد نياز پژوهش بسنجيد.

2.4. آيا نسبت به موضوع مورد نظر، علاقمند مي باشيد؟ موضوعي را انتخاب نكنيد كه با روحيه، ذوق و علاقه ي دروني تان ناسازگار باشد. [1]

3. خانم دكتر « رجاء وحيد دويدري » در اين زمينه مي نويسد:

3.1. در انتخاب موضوع به هيچ وجه نبايد عجله كرد.

3.2. موضوع انتخاب شده مورد علاقه ي واقعي دانشجو باشد.

3.3. دانشجو قادر به انجام تحقيق در آن زمينه باشد. به عنوان مثال بتواند در آن زمينه « فكر » كند، بر « منابع اصلي » پژوهش خود دسترسي داشته باشد، به افراد مطلع در آن زمينه دسترسي داشته باشد،

3.4. موضوع انتخاب شده، در عنوان و محتواي خود « جديد » باشد. حرف جديدي براي گفتن داشته باشد. كه در قالب نقد پژوهش قبلي، يا ارائه ي روشي جديد، بيان مي گردد.

3.5. موضوع پژوهش متناسب با رساله ي دانشگاهي باشد. نه آنچنان وسيع باشد كه قابل جمع شدن در دوران دانشجويي نشود. و نه چندان محدود باشد كه بيشتر متناسب با يك مقاله ي كوچك به نظر آيد.

3.6. در دوره ي كارشناسي و كارشناسي ارشد بهتر است دانشجو وارد مباحث بسيار تخصصي علمي نشود مگر آنكه از نظر علمي در سطح عالي رشته ي مد نظر قرار داشته باشد. تا توانايي ورود به اختلاف نظرهاي اساسي را دارا باشد.

3.7. پژوهش براي جامعه فايده ي عملي داشته باشد و از جهت فكري و فرهنگي بر آن اثر مثبت بگذارد. به عنوان مثال اينكه حرمسراي فلان پادشاه داراي چند نفر زن و خدمه و غيره بوده و يا آنكه فلاني صبح پنج شنبه از دنيا رفته و يا بعد از ظهر آن، هيچ كمكي به مشكلات متعدد معرفتي و فرهنگي جامعه ( به ويژه مسايل اساسي فرا روي نسل جوان كشور ) نمي نمايد.

3.8. ويژگي يك رساله ي خوب در پيدا كردن و منتهي شدن به عرصه هاي جديدي براي پژوهش و پيشنهاد آن به پژوهشگران بعدي است. ( لذا مي توان از پيشنهادهاي پژوهش هاي قبلي نيز ياري جست. )

3.9. در زمان انتخاب موضوع بايد متوجه مشكلات مادي و محدوديت هاي زماني و توانايي هاي روشي دانشجو بود.[2]

 

 

با توجه به موارد فوق براي انتخاب موضوع، نيازمند انجام حداقل دو كار هستيم:

الف. خودشناسي. ب. موضوع شناسي

الف ـ خود شناسي:

به جهت نيل به اين هدف اين پرسش ها را با خود در ميان بگذاريد:

پرسش اول: علاقه ي معطوف به تخصص من در چه حوزه اي است؟

نسبت به پاسخ اين پرسش حساس باشيد. پاسخ به اين پرسش نوعي تصميم گيري درباره ي آينده است. معمولا افرادي در پژوهش موفق مي شوند كه به شكلي « مستمر » حوزه هاي مطالعاتي خود را در طول زمان گسترش داده و برنامه هاي علمي خود را در دوره هاي زماني نسبتا طولاني تعريف مي نمايند. علوم با زحمت به دست مي آيد. پس به فكر حل و فصل سريع همه ي مسايل و به قولي يك شبه دانشمند شدن نباشيد.

در پاسخ به اين پرسش حوزه ي كلي مورد علاقه ي خود را بيان نماييد. ممكن است كه دانشجويي علاقمند به فقه اسلامي با گرايش مطالعات مقايسه اي ميان مذاهب اسلامي باشد. ديگري گرايش به تفسير قرآن با گرايش مطالعات ادبي داشته باشد، فردي علاقمند به بررسي جامعه پذيري ديني در ميان كودكان شهر خود باشد و آن ديگري شوق دانستن علم كلام با تاكيد بر مشكلات معرفتي كنوني جامعه اش را داشته باشد. با كمي دقت در مي يابيم كه بر خلاف گمان اوليه، انتخاب موضوع چندان هم كه مي نمايد ساده و آسان نمي باشد. هر انتخاب ما به نوعي تعريف زندگي فكري و فرهنگي ماست. پس بايد به جهت انتخاب موضوع تحقيق، مبادرت به تحقيقي مقدماتي نمود. به جهت سهولت در تصميم گيري به دستورالعمل توجه نماييد:

1. چند حوزه ي كلي مورد توجه خود را بر روي كاغذ بنويسيد. به عنوان مثال علاقمند به انجام پژوهش در كدام يك از رشته ها مي باشيد؟ علوم قرآني، فقه و اصول، تاريخ اسلام، عرفان و حكمت اسلامي و نظاير آنها. }

2. در ادامه، سرشناس ترين پژوهشگران اين رشته ها را شناسايي نماييد. اين پرسش را مي توانيد با استفاده از نظرات اساتيد مطلع در حوزه و دانشگاه بپرسيد.

3. سپس تحقيق نماييد كه مهم ترين اثر علمي هر يك چه بوده و چه تعريفي از رشته ي خود ارائه مي دهند؟

4. خواندن خاطرات اساتيد برجسته ي هر علم مي تواند كمك بسياري در پاسخ به اين پرسش نمايد.

5. آيا اين علاقه را تحت تاثير اطرافيان و به عبارت ديگر « حرف مردم » انتخاب نموده ايد و يا آنكه علاقه اي دروني است و لو آنكه مورد پسند خيلي ها نباشد؟

هيچگاه زندگي علمي خود را منوط به حرف مردم ننماييد. نويسنده در تجربه ي خود در مراكز دانشگاهي با افرادي برخورد نموده است كه چون برخي اطرافيان از رشته هاي ديني چندان خوششان نمي آمده دست به نوعي پنهان كاري در خصوص بيان رشته ي خود مي زده اند. آيا چنين افرادي در امر پژوهش موفق خواهند بود؟ مسلما خير !

اگر مرحوم حضرت آيت الله حاج شيخ ذبيح الله قوچاني ( رحمة الله عليه ) در كودكي به حرف آن چند نفري كه ايشان را تشويق به ترك تحصيل علوم حوزوي مي نمودند گوش مي داد، آيا در پايان زندگي شريف خود همچنان دريايي از علوم و معارف الهي بود؟ علاقه ي علمي خود را به خاطر سخن مردم سركوب ننماييد. انسان در هر حوزه اي كه از درون انتخاب نمايد به مراتب بهتر به رشد و شكوفايي انديشه هايش مي پردازد. اما در هر رشته اي كه هستيد همواره بكوشيد تا حق را فراموش نكنيد.

پرسش دوم : توانايي هاي من در حوزه ي پژوهش در چه زمينه هايي است؟

1. توانايي ها ي خود را يادداشت نماييد. بعضي وقت ها نيازمند كشف استعدادهاي دروني خود هستيم. توانمندي هاي خود را شناسايي نماييد. توانايي هايي چون دسترسي به كتابخانه هاي بزرگ، ترجمه ي متون علمي ( مانند ترجمه از زبان عربي و يا انگليسي به فارسي ) ، استفاده از نسخ خطي، داشتن وقت كافي، دارا بودن اساتيد برجسته و در دسترس، داشتن دوستان ياري دهنده، منابع مالي متناسب با پژوهش، و ... از نقش مهمي در انتخاب موضوع پژوهش برخوردارند و همين مثال هاي به ظاهر ساده براي همگان ميسر نمي باشد. پس از نگارش دقيق و كامل امكانات خود، به شكل كاملا متفاوتي وارد بررسي موضوع پژوهش مي شويد. حتي ممكن است علاقمند به برخي از حوزه هاي علمي خاص گرديد كه پيشتر به آن فكر نمي كرديد.

2. با تهيه ي دفتر كوچكي، پاسخ هاي خود را تا انتهاي برنامه ي موضوع يابي در آن يادداشت كنيد. در دوره هاي مختلف زماني و در مراحل انتخاب موضوعات جديد بار ديگر به دفترچه ي خود مراجعه كرده و پاسخ هاي جديد خود را با پاسخ هاي قبلي، مورد « مقايسه » قرار دهيد. با اين كار علاوه بر تصحيح اشتباهات گذشته، امكان مقايسه ي تحول علمي خود را در طي زمان خواهيد داشت.

ب ـ موضوع شناسي:

در اين زمينه نيز نيازمند طرح چند پرسش اساسي مي باشيم:

پرسش اول: در زمينه ي مورد علاقه ي من چه موضوعاتي وجود دارد؟

به جهت رسيدن به پاسخ اين پرسش اين راه ها را دنبال نماييد: ( فرض نماييد كه شخصي علاقمند به پژوهش در حوزه ي تاريخ اسلام است. )

به كتابخانه برويد.

1) ابتدا آخرين شماره هاي مجلات تخصصي در حوزه ي تاريخ و تاريخ اسلام را مشاهده نماييد. عناوين مقاله هاي مجلات فوق را يادداشت نماييد.

2) چند كتاب اصلي در زمينه ي تاريخ اسلام را انتخاب نموده و « فهرست مطالب » كتاب هاي فوق را به دقت مطالعه نماييد. ( در اين مرحله نيازي به مطالعه ي خود كتاب نداريد. ) سعي كنيد با دقت در فهرست هاي فوق به نحوه ي « طبقه بندي دوره هاي تاريخي » نويسنده آگاه گرديد.

3) با راهنمايي از كتابدار كتابخانه از فهرست هاي كتابشناسي در زمينه ي مورد علاقه ي خود استفاده نماييد.

4) از افراد مطلع بپرسيد.

از اساتيد صاحب نظر در تاريخ اسلام درباره ي حوزه هاي مختلف تحقيق در زمينه ي تاريخ اسلام پرسش نماييد. دقت نماييد كه افرادي انتخاب شوند كه اولا در زمينه ي مورد سئوال تخصص داشته باشند و ثانيا خود از زمره ي پژوهشگران به نام آن محسوب شوند.

بهترين راه دستيابي به آنها آگاهي از ساعات تدريس شان در مدارس ديني و يا دانشگاهي و حضور در فاصله ي ميان تدريس ايشان است. تنها در چند دقيقه مي توان اطلاعات مورد نياز را اخذ نمود. پاسخ هاي ايشان را به دقت يادداشت نماييد.

اكنون شما فهرستي از عناوين مهم ترين مقالات مربوط به تاريخ اسلام و نيز برخي از عنوان هاي مطالب كتاب ها و پيشنهادهاي افراد متخصص و خبره را در اختيار داريد. ممكن است از صدها حوزه ي موجود در تاريخ اسلام علاقمند به مطالعه در زمينه ي تاريخ اندلس در دوران درخشش تمدن اسلامي در آن شده باشيد.( توجه داشته باشيد كه اين تنها يك مثال است. ) همانگونه كه مشاهده مي شود در پايان اين بخش از موضوع يابي حوزه ي پژوهش ما تا حد زيادي محدود شده است. به عبارت ديگر تاريخ اسلام به تاريخ اندلس در دوران اسلامي تقليل يافته است. اكنون زمان طرح پرسش بعدي است.

پرسش دوم: در زمينه ي انتخابي من تا كنون چه كارهايي انجام شده است؟

به جهت پاسخ به اين پرسش يكبار ديگر به كتابخانه ( فضاي اصلي انجام پژوهش ) برويد. اين بار تنها مقالاتي را كه پيش تر درباره ي اندلس ديده بوديد به دقت مطالعه نماييد. در كتابخانه كليه ي كتاب هاي موجود در زمينه ي تاريخ اندلس را شناسايي كرده و در يك فهرست يادداشت فرماييد. فراموش نكنيد كه اين كار را با دقت هر چه تمام تر انجام دهيد. چه آنكه نتيجه ي اين بررسي فصل پيشينه ي تحقيق و ادبيات موجود در زمينه ي مورد نظر شما را پوشش مي دهد.

چند كتابي را كه در سال هاي اخير به چاپ رسيده اند از كتابخانه گرفته و آنها را مورد مطالعه قرار دهيد. معمولا كتاب هاي مفيد علمي به پيشينه ي تحقيق خود اشاره نموده اند. لذا آخرين آثار علمي در زمينه ي اندلس ممكن است نياز پژوهشگر فرضي ما را برآورده نمايد.

پرسش سوم : انجام چه تحقيقاتي، دوباره كاري و تكرار مكررات محسوب نمي گردد؟

پاسخ اين پرسش را زماني مي توان داد كه به پرسش پيشين به خوبي پاسخ داده شده باشد. يعني ديگر بدانيد كه پيش از كار شما چه خبر بوده است. اشتباه بسياري از دانشجويان در عدم توجه به اين واقعيت است كه بدون مطالعه ي پژوهش هاي انجام شده درصدد پاسخ به اين پرسش بر مي آيند. نويسنده غالبا با چند پرسش ساده از دانشجويان متوجه شده است كه ادعاي بسياري از آنها مبني بر اينكه « تحقيق من پيشينه ي مطالعاتي ندارد. » ناشي از عدم تحقيق كافي در اين زمينه بوده است. توجه داشته باشيم كه گسترش جهل مركب از بزرگترين خطرات فرا روي مطالعات علوم اسلامي است.

از آنجا كه معمولا رساله هاي مقاطع تحصيلي دكترا دربردارنده ي پيشنهادي عملي به منظور معرفي حوزه هاي نيازمند انجام مطالعات جديد مي باشد، مي توان به اين رساله هاي پژوهشي مراجعه نمود. فهرست اين رساله هاي پژوهشي در كتابخانه هاي دانشكده هاي مربوطه موجود است. برخي از دانشگاه ها اطلاعات مربوط به رساله هاي پژوهشي دانشجويان خود را در پايگاه هاي اطلاع رساني خود در شبكه ي « اينترنت » قرار داده اند. از اين طريق مي توان به سهولت رساله هاي مورد نياز خود را شناسايي و با يادداشت مشخصات كتابخانه اي آن، جهت استفاده به دانشكده ي مربوطه مراجعه نمود.

توصيه مي شود كه با توجه به عدم استحكام كافي برخي پژوهش هاي مقاطع كارشناسي ارشد ( و حتي بي اطلاعي از پيشينه ي تحقيق خود ) « با احتياط » از اين رساله ها استفاده شود.

پرسش چهارم: امكانات من با كدام يك از حوزه هاي كار نشده داراي بيشترين هماهنگي است؟

پژوهش به نوعي تمرين هماهنگي است. كسي كه مي خواهد رساله ي پژوهشي را بنويسد بايد آن را در حد و توان خود تنظيم نمايد. به اين مثال ها توجه نماييد.

شخصي كه مسلط به زبان اسپانيايي نيست نبايد زاويه ي پژوهش خود را به اتكاي چند كتاب ترجمه شده به مطالعه ي وضعيت مسلمانان اندلس از نگاه« اسناد اسپانيايي » قرار دهد.

شخصي كه دسترسي به نسخه ي خطي كتاب « طبقات محدثين اندلس » اثر محمد بن حارث الخشني ( سده ي چهارم هجري قمري ) ندارد،[3] و يا حداقل داراي نسخه ي منتشر شده ي مطمئني از آن نمي باشد، نبايد بررسي اين اثر را به اتكاي چند مقاله و تحقيق دست دوم انجام دهد. همواره نسبت به اصالت منابع خود حساس و مراقب باشيد. توجه نماييد كه در فرايند موضوع يابي يك عنوان كلي مانند بررسي تاريخ اسلام آن اندازه محدود مي شود تا سرانجام به صورت يك پرسش در آيد.

نكته ي بسيار مهم: هيچگاه موضوع يابي خود را بدون تبديل كردن به پرسش رها نكنيد.

حال لازم است موضوع نهايي را به صورت يك پرسش مطرح نماييد.

مثلا سياست كليساي اسپانيا در جهت نصراني كردن مسلمانان اندلس پس از سقوط شهر غرناطه در سال 897 هجري مشتمل بر استفاده از چه راهكارهايي بوده است؟ نحوه ي مقابله ي مسلمانان اندلس با آن چگونه بوده است؟ [4] و حتي { در مطالعه اي مقايسه اي } اين پرسش كه اين سياست در تاريخ معاصر اروپا چگونه تعقيب مي گردد؟

با طرح پرسش تحقيق ، فرايند موضوع يابي به پايان خواهد رسيد.

مثال:
يكي از پژوهش هايي كه همواره مورد توجه دانشمندان بزرگ شيعه بوده است، انجام مطالعه به منظور روش ساختن حقانيت مكتب اهل بيت عصمت و طهارت عليهم افضل صلوات الله و دفاع از آن در برابر ديدگاههاي افراد ناآگاه و يا دشمن خاندان وحي بوده است. حال تصور نماييم كه دانشجويي علاقمند به پي گيري اين مطالعات مي باشد. او ابتدا بايد بداند كه جديدترين آثار و نظراتي كه درباره ي تشيع در جهان اسلام صادر شده است، چه مي باشد. در اينجا، علاوه بر علاقه، نيازمند داشتن حداقل سه قابليت ديگر است: 1. تسلط به زبان عربي 2. دسترسي به منابع مكتوب موجود در دانشگاه هاي جهان اسلام ( چه به صورت مسافرت به آن كشورها و يا تهيه ي منابع فوق توسط نهادهاي دولتي ) 3. داشتن زمان كافي براي پژوهش.

چنين فردي مي تواند با جستجو در كتابخانه هاي دانشگاه هاي جهان اسلام، منابع مورد نظر را شناسايي نموده، و نسبت به تهيه ي آنها اقدام كند. روزآمد كردن سنت مطالعاتي افرادي چون مرحوم علامه شرف الدين ( ره ) عالي ترين انتخاب موضوع براي كسي است كه از قابليت و توانايي اين مهم برخوردار است. بسياري از پرسش هاي نوين در ضمن مطالعات مستمر بر مطالب و منابع جديد حاصل مي گردد. اگر قادر به انتخاب موضوعات اساسي و مورد ابتلاي جوامع اسلامي هستيد، وقت خود را به تكرار پژوهش هاي پيشين نگذرانيد. فهرست زير به عنوان نمونه اي از صدها مطالعه و تبليغ ( به ويژه از سوي وهابيت ) از آن رو بيان مي شود كه به خاطر داشته باشيم كه ديگران و به ويژه مخالفان تشيع، بيكار ننشسته اند. لذا در انتخاب موضوع تحقيقاتي مسئوليت زيادي بر عهده ي ماست. [5]

ـ عنوان پايان نامه: اصول مذهب الشيعة الامامية الاثني عشرية : عرض و نقد

نام دانشجو و استاد راهنما: ناصر بن عبدالله بن علي القفاري ؛ اشراف محمد رشاد سالم ، سالم بن عبدالله الدخيل

دانشگاه : جامعة الامام محمد بن سعود

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1407 هـ

ـ عنوان پايان نامه: العقيدة في أهل البيت بين الافراط و التفريط

نام دانشجو و استاد راهنما: سليمان بن سالم بن رجاء السحيمي ، اشراف احمد بن عطية الغامدي .

دانشگاه :الجامعة الاسلامية ،

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1413هـ

ـ عنوان پايان نامه: المهدي المنتظر عند الشيعة الاثني عشرية

نام دانشجو و استاد راهنما: جلال الدين محمد صالح ؛ اشراف سعدي بن مهدي الهاشمي .

دانشگاه : الجامعة الاسلامية

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1413هـ

ـ عنوان پايان نامه : اثر التشيع على الروايات التاريخية في القرن الاول الهجري

نام دانشجو و استاد راهنما: عبدالعزيز محمد نور ولي ؛ اشراف اكرم ضياء العمري .

دانشگاه : الجامعة الاسلامية ،

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1415هـ

ـ عنوان پايان نامه: التحفة الاثنى عشرية : من اوله الى نهاية الباب الرابع

نام دانشجو و استاد راهنما: عبدالعزيز بن ولي الله الدهلوي ؛ ترجمة محمد الاسلمي ؛ دراسة و تحقيق عمر بن سعود العيد ؛ اشراف سالم بن عبدالله الدخيل؛

دانشگاه : جامعة الامام محممد بن سعود الاسلامية

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1414 هـ

ـ عنوان پايان نامه: خليفتان عثمان و علي رضي الله عنهما بين السنة و الشيعة الاثنى عشرية

نام دانشجو و استاد راهنما: انور بن عيسى السليم ؛ اشراف ناصر القفاري

دانشگاه : جامعة الامام محمد بن سعود الاسلامية

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1418 هـ

ـ عنوان پايان نامه: جهود ابي الثناء الآلوسي في الرد على الرافضة مع تحقيق ثلاث رسائل له في ذلك : الاجوبة العراقية على الاسئلة اللاهورية ؛ نهج السلامة إلى مباحث الامامة ؛ النفحات القدسية في الرد على الامامية

نام دانشجو و استاد راهنما: عبدالله بن بوشعيب البخاري ؛ اشراف احمد بن عطية الغامدي .

دانشگاه : الجامعة الاسلامية

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1418 هـ

ـ عنوان پايان نامه: موقف الأئمة الأربعة و أعلام مذاهبهم من الرافضة و موقف الرافضة منهم

نام دانشجو و استاد راهنما: عبدالرزاق بن عبدالمجيد ألارو ؛ اشراف عبدالرزاق بن عبدالمحسن البدر

دانشگاه : الجامعة الاسلامية ،

مقطع دانشگاهي: دكترا ـ 1422 هـ
 

[1] محمد السعيد جمال الدين : 2002، مناهج البحث و المصادر في الدراسات الاسلامية و العربية ، القاهرة ( الطبعة الخامسة ) دار القلم للنشر و التوزيع، ص 39 الي 42  ( با تلخيص و تغيير )

[2] رجاء وحيد دويدري : 2002، البحث العلمي اساسياته النظرية و ممارسته العملية، دمشق ( الطبعة الثانية ) دارالفكر بدمشق، ص 400 الي 406  (با تلخيص و تغيير)

[3] موجود در كتابخانه ي سلطنتي در رباط به شماره ي 6916

[4] مثال هاي اين كتاب صرفا جنبه ي آموزشي دارد. اين مثال با توجه به اين اثر انتخاب شده است: عبدالواحد ذنون طه: 2004، حركة المقاومة العربية الاسلامية في الاندلس بعد سقوط غرناطة. بيروت: ( الطبعة الاولي ) دارالمدي الاسلامي. اين اثر توسط اينجانب به فارسي ترجمه، و به صورت پاورقي در روزنامه ي كيهان از 23 / 12 / 1384 منتشر شده است.

[5] به نقل از جستجوگر پژوهش هاي سايت مكتبة الملك الفهد الوطنية
 

نویسنده: کامیار صداقت ثمرحسینی

منبع: http://kamyarsedaghat.blogfa.com/post-105.aspx

رهنمود هایی پيرامون شناسايي و انتخاب موضوع پایان نامه

 

رهنمود هایی پيرامون شناسايي و انتخاب موضوع پایان نامه

(براي پژوهشهاي پيمايشي حوزه هاي علوم انساني و اجتماعي)

مرحله اول:ملاحظات و نكات اوليه

1. مطالعه اجمالي در برخي زمينه هاي مورد علاقه و مهم
2. جستجو در برخي پايگاهها و نيز اينترنت تحت عبارت "موضوعات پژوهشي"(research topics)و يا    اولويت هاي پژوهشي"(research priorities) و يا "مباحث پژوهشي"( issues for research) و يا "پيشنهادهايي براي پژوهشهاي بيشتر"(further research) در حوزه هاي دلخواه براي آگاهي از موضوع هاي بالقوه مناسب.
3. مطالعه و وارسي "پيشنهادهايي براي پژوهشهاي بيشتر" در فصل آخر پايان نامه ها براي آگاهي از موضوع هاي بالقوه مناسب.
4. صرف وقت بيشتر و مطالعه عميق تر و تحليلي تر در باره موضوع هاي مطرح
5. مشورت با استادان و ساير دانشجويان آگاه و منتقد در مورد موضوع هاي قابل قبول و مطرح
6. توجه به علاقه و يا تجربه استاد مربوطه به موضوع پيشنهادي

مرحله دوم:بررسي و تحليل مقوله ها و نكات مورد توجه در انتخاب موضوع

1. علاقمند بودن به موضوع
2. نو بودن موضوع (تكراري و يا تقليدي صرف نباشد)
3. ارزشمند بودن موضوع:
4. مطرح بودن در سطح سازمان، ملي يا منطقه اي يا جهاني
5. منطقي بودن و نه فريبنده بودن
6. كاربردي بودن (در مورد پژوهشهاي غيربنيادي):امكان استفاده از نتايج در كوتاه مدت يا ميان مدت (بتواند به يك نياز مهم پاسخ دهد)
7. مطرح بودن به منزله مسئله (امكان تعريف يك مسئله جديد مبتني بر پيشينه پژوهش يا تجربيات حرفه اي و شخصي)
8. امكان طرح و تعريف سؤال يا فرضيه بر اساس مسائل عملي يا نظري.
9. سئوالهاي مشخص، عيني و هدفمندي را بتوان طرح كرد.
10. براي پاسخ به سئوالها، راه حل علمي و روش مناسب وجود داشته باشد.
11. امكان عملي اجراي پژوهش.
12. انجام مراحل تحقيق با دشواري غيرعادي همراه نباشد.
13. مراحل كار به لحاظ طول زمان مورد نظر (با توجه به مقررات دانشگاه مربوطه)قابل انجام باشد.
14. مطالعات نظري و دستيابي به منابع براي مطالعه امكان پذير باشد.
15. نمونه معرف (نماينده) جامعه پژوهش قابل دسترس بوده و افراد مايل به همكاري باشد (مثلا به پرسشنامه ها در زمان مقرر پاسخ دهد يا در مصاحبه شركت كند)
16. شيوه گردآوري اطلاعات (توزيع پرسشنامه و يا مصاحبه و يا راه هاي ديگر)در مدت زمان مشخص قابل انجام باشد.
17. اطلاعات مورد نياز قابل دسترس و گردآوري باشد.
18. امكان انجام پژوهش، به لحاظ روش تحقيق (وجود يك يا چند روش براي آزمون كردن)وجود داشته باشد.
19. امكان ادامه پژوهشهاي بيشتر در همان زمينه
20. پيشنهادهاي جديدي را بتوان از دل پژوهش براي پژوهش هاي آتي مطرح كرد.
21. امكان استخراج و چاپ چند مقاله در آن زمينه (توليد دانش جديد)

مرحله سوم:تصميم گيري كلي

1. تدوين يك فهرست از موضوع هاي مناسب بر اساس توجه به معيارهاي مرحله دوم
2. بررسي مجدد تك تك موضوع ها با نگاه منطقي و واقع بينانه
3. حذف برخي از موضوع ها كه امكان انجام تحقيق و رسيدن به نتيجه مطلوب در آنها دشوار است.
4. انتخاب حداكثر دو يا سه موضوع مناسب براي تحقيق
5. بررسي هر يك از موضوع ها به لحاظ وجود منابع اطلاعاتي و وجود استاد راهنما (موضوع در حوزه توجه به تخصص و علاقه حداقل يكي از استادان باشد)
6. مشورت با يك يا دو استاد در باره موضوع هاي پيشنهادي و مسائل مرتبط با آنها
7. گرفتن تائيد اوليه از يك يا دو استاد در مورد مناسب بودن يكي از موضوع ها

مرحله چهارم:محدودكردن دامنه موضوع

1. مطالعه متون علمي براي پي بردن به فضاهاي خالي براي تحقيق در آن موضوع
2. بيان موضوع محدود شده در قالب عبارت (عنوان پايان نامه)
3. مشورت مجدد با استادان مربوطه در مورد موضوع محدود شده
4. تائيد موضوع نهايي پس از انجام اصلاحات لازم در عنوان
5. مطالعه مجدد متون علمي براي يافتن و تدوين مسئله پژوهش
6. نوشتن سئوالها و يا فرضيه هاي مناسب براي تحقيق
7. مشورت با استادان مربوطه و تائيد مسئله ها و يا فرضيه ها

مرحله پنجم:انجام ساير گامهاي پژوهش كه در طرح پيشنهادي(proposal) مشخص مي شود:
1. مشخص كردن روش تحقيق
2. مشخص كردن جامعه پژوهش
3. مشخص كردن شيوه نمونه گيري
4. مشخص كردن ابزار گردآوري اطلاعات
5. اجراي مراحل عملي كار
6. تدوين گزارش تحقيق
 

تدوين: رحمت الله فتاحي
منبع:انجمن كتابداري و اطلاع رساني ايران گروه پژوهش

http://dglib.ir/m/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=1

چگونه موضوع پایان نامه، انتخاب کنیم ؟

 

چگونه موضوع پایان نامه، انتخاب کنیم ؟ 
 

انتخاب موضوع پایان نامه برای اغلب دانشجویان بسیار مشکل می باشد. گاهی اوقات انتخاب موضوع تا ترم های پایانی طول می کشد و این امر موجب به تأخیر افتادنِ اتمام دروه تحصیلی می گردد. چند نکته درباره انتخاب موضوع پایان نامه توصیه می کنیم:

1ـ  موضوع پایان نامه را هر چه زودتر انتخاب کنید. بهتر است از همان ترم اول دست به کار شوید.

2ـ برای اینکه انتخاب موضوع آسانتر شود، توصیه می شود تحقیقات کلاسی را مرتبط با گرایشی که قصد پایان نامه نوشتن درباره آن دارید متمرکز کنید تا ضمن آشنایی بیشتر با موضوع، آشنایی با منابع و...، به انتخاب موضوع نزدیکتر شوید. البته می بایست از همان ترم های اول دست به کار شوید. به طور مثال اگر رشته شما ادیان باشد و قصد دارید تا درباره دین یهود به مطالعه و نوشتن پایان نامه بپردازید می توانید به طور نمونه در درس زبان تخصصی یک متن درباره یهودیت انتخاب کنید و اگر درس مسیحیت دارید  موضوع حضرت مسیح در اندیشه یهود را مورد بررسی قرار دهید و حتی اگر موضوع ریزتری در ذهن دارید می توانید به صورت خاص موضوعات مرتبط را برای تحقیق انتخاب کنید.

3ـ انتخاب استاد راهنمای خوب که بتواند شما را در امر تحقیق و پژوهش یاری کند از موضوعی که مورد علاقه شما است و لی استاد خوبی برای راهنمایی پایان نامه تان نمی یابید اهمیت زیادی تری دارد. چرا که تحقیق و پژوهش در کنار استادی قوی، بی شک در تقویت بنیان های علمی شما تأثیر گذار خواهد بود. به صرف داشتن علاقه، اتنخاب یک موضوع مفیدِ فایده نخواهد بود.

4ـ قبل از مطالعه اولیه و اطلاعات کافی از تهیه منابع برای تدوین پایان نامه از طرح موضوع آن اجتناب کنید. ابتدا مطالعات مقدماتی را انجام دهید و چنانچه یقین پیدا کردید که موضوع شما موضوع بکر و قابلیت تحقیق و نگارش دارد آن را مطرح و از آن موضوع دفاع کنید. ممکن است موضوعی را بدون مطالعه مقدماتی طرح کنید و هنگامی که کوچکترین چالش و پرسشی درباره آن مطرح می شود از آن منصرف شوید و به سراغ موضوع دیگری بروید که ارزش کمتری نسبت به آن دارد.

5ـ ببینید که آیا منابع مورد نیاز برای تحقیق و پژوهش برای موضوعتان را در دسترس دارید. چنانچه  با بررسی و تأمل مطمئن شدید که منابع کافی برای نوشتن درباره موضوع مورد نظر ندارید موضوع دیگری که برای آن منابع کافی در دسترس دارید انتخاب کنید.

http://ecommerce88.blogfa.com/page/mozu.aspx