10دستور براي پيروز شدن در مناظره

براي برنده شدن در يک بحث، يک سري اصول کلي وجود دارد که ذاتي نيستند، ياد گرفتني اند. مهم نيست که موضوع بحث چي باشد؛ رقابت انتخاباتي جزيره اوکازاکي يا کل کل قبل از بازي منچستر و بارسلونا؛ مهم اين است که برنده شويد. البته قرار هم نيست هر ترفندي را به بهانه برنده شدن امتحان کنيد. راه هاي غير شرافتمندانه براي برنده شدن هميشه از راه هاي شرافتمندانه بيشترند اما دليل نمي شود از آنها استفاده کنيد. ما برايتان 10 فرمان براي بردن مناظره داريم که مي توانيد با خيال راحت از آنها استفاده کنيد و برايشان نگران جواب پس دادن در آن دنيا هم نباشيد.

1-آماده باشيد
حتماً قبل از مناظره مي توانيد مهم ترين انتقادهاي رقيبتان را حدس بزنيد. درباره اين انتقادها فکر کنيد و سعي کنيد بهترين جواب ها را برايشان بيابيد. اين طوري تا حد زيادي جلوي غافلگير شدن خودتان را مي گيريد. اگر فکر مي کنيد سند و مدرکي براي پاسخگويي به آن بحث ها و ابهامات لازم است، تهيه کنيد و با خود همراه داشته باشيد (البته اندازه نگه داريد؛ نمي شود يک وانت زونکن و پوشه با خودتان ببريد!). اين تاکتيک دفاعي را عيناً درباره حمله هم مي توان به کار برد؛ يعني درباره ضعف هاي رقيبتان فکر کنيد، روي نحوه بيان و تعريف کردنش کار کنيد و اسناد لازم را با خود ببريد.

2-مواظب تصويرتان باشيد
تماشاچيان بيش از آنکه حرف ها و استدلال هاي شما يادشان بماند، ژست ها و حالت هايتان را به خاطر مي سپارند. به همين خاطر بايد خيلي مواظب باشيد. آرامش خود را تا حد ممکن حفظ کنيد؛ روي لرزش صدايتان کنترل داشته باشيد و اصلاً در استفاده از حرکت دست ها زياده روي نکنيد؛ اين حرکت شما را عصبي و مضطرب نشان مي دهد؛ به جايش بهره گيري از حالات صورت را که البته مهارت بيشتري مي خواهد توصيه مي کنيم. کلمات را درست ادا کنيد. کمي شمرده تر حرف زدن تأثير بيشتري دارد. ممکن است از حرفهاي رقيب عصباني شويد؛ اشکالي ندارد اما بر خودتان مسلط باشيد و اين خشم را به صورت برافروختگي و پرخاشگري بيرون نريزيد.

3-خوب گوش کنيد
آدم ها موقع بحث و مناظره معمولاً به شدت استرس دارند، مثل مسابقه هاي فوتبال. اين باعث مي شود که فقط منتظر تمام شدن حرف رقيب باشند تا نوبت خودشان برسد؛ در حالي که يکي از مهم ترين استراتژي هاي پيروزي، استفاده از اشتباهات لحظه اي رقيب است(باز هم مثل مسابقه فوتبال)؛ به همين خاطر واجب است به حرفهايش با دقت کامل گوش کنيد. در اين راستا، يادداشت برداشتن از نکات مهم حرف هاي رقيب فوايد چندي دارد؛ هم حواستان را به جاي ديگري مي برد و کمي از استرس شما کم مي کند، هم باعث مي شود چيزي از حمله ها يا دفاع هاي ضعيف حريف را از قلم نيندازيد و هم اينکه همسو با فرمان دوم عمل مي کند؛ تصوير يک آدم دقيق و منظم از شما به دست مي دهد.

4-از طنز استفاده کنيد
به هم زدن تمرکز رقيب از مهم ترين ابزارهاي بردن در مناظره است. براي اين کار بايد عصباني اش کنيد اما از راهي شريف و آبرومند. استفاده از طنز در کلام، در عين حال که باعث مي شود مناظره کمي از فضاي خشک و جدي و رسمي اش خارج شود و قابل تحمل تر به نظر بيايد، مي تواند براي نيل به اين هدف به شما کمک کند. اما بايد خيلي مواظب باشيد که از حوزه ادب ونزاکت خارج نشويد، حرفي نزنيد که درعين خنده دار بودن،برخورنده باشد و اتهامي بي سند به کسي وارد نکنيد.

5-داخل موضوع صحبت کنيد
فرافکني مهارتي است که ما ايراني ها واقعاً بر آن مسلطيم! کافي است درباره يک حرف پاسخي نداشته باشيم، آن وقت به راحتي مي زنيم کانال 2 و هي تند و تند از چيزهايي حرف مي زنيم که هيچ ارتباطي به حرف اصلي مطرح شده ندارد؛ اين طور وقت ها بايد کاملاً حواستان باشد که در دام نيفتيد. سراغ مسائل بي ربط مطرح نشده نرويد و بحث را به مسيراصلي اش بر گردانيد؛ توضيح دهيد که اين جواب ها با سؤال شما ارتباطي ندارند و در ادامه، يک بار ديگر واضح و دقيق، ابهامتان را مطرح کنيد.

6-ازبعضي حرف ها بگذريد
شما معصوم از گناه و اشتباه نيستيد و بالاخره ممکن است سوتي هم داده باشيد. رقيب شما هم که لزوماً آدمي ببوگلابي نيست و ممکن است متوجه آن باشد. پس اگر آن را به رخ شما کشيد. دست و پاي بيخودي نزنيد و با مغلطه و سفسطه در صدد توجيه بر نياييد. مي توانيد درباره اش سکوت کنيد و چيزي نگوييد يا دنبال موردي مشابه در رقيب بگرديد و بگوييد: «بله، درست مي فرماييد که ما «فلان» [يعني نسبتي که تو دادي ]يعني نسبتي که تو دادي اما خودتان را چه مي گوييد که بهمان [باز همان نسبت]».

7-همه برگ ها را اول رو نکنيد
نبايد به سرعت خودتان را خلع سلاح کنيد؛ بايد طوري برنامه ريزي کنيد که تا دقايق آخر تير براي شليک داشته باشيد؛ در غير اين صورت، ممکن است حريف شما در يک نوبت به همه انتقادها و ابهامات پاسخ دهد و شما دست خالي تا پايان ناچار از تکرار کردن همان حرف ها باشيد و در انظار، آدمي که حرف خاصي براي گفتن ندارد جلوه کنيد. آرام آرام شروع کنيد، آمادگي، توانايي و آرامش حريفتان را محک بزنيد و کم کم برگ ها را رو کنيد. بهتر است تيرهاي کاري تر را براي اواخر مناظره بگذاريد که طرفين انرژي شان را از دست داده اند و کنترل و دقتشان کمتر شده است.

8-حرف رقيب را قطع نکنيد
به خاطر همان استرس شديد 2 طرف، مناظره ها کاملاً اين قابليت را دارند که از حوزه منطق خارج شوند و به ورطه مجادله و به قول خودمان کل کل و رو کم کني بيفتند؛ به همين خاطر بايد از هر حرکتي که اين احتمال را تشديد مي کند، پرهيز کرد. شايع ترين رفتار اين چنيني، پريدن در حرف رقيب است. شما سؤال يا انتقادي را مطرح مي کنيد و حالا طرف شما در حال پاسخگويي است؛ احساس مي کنيد بر اساس اطلاعات غلط حرف مي زند يا اصلاً درباره چيز بي ربطي سخن مي گويد. اگر همان لحظه حرفش را قطع کنيد و بخواهيد تذکر بدهيد، شک نکنيد که بازي را باخته ايد چرا که تماشاچيان از شما تصوير يک انسان بي طاقت و بي انظباط را به ذهن خواهند سپرد.

9-ضعيف ترين انتقاد را درشت کنيد
گاهي رقيب شما، براي اثبات يک ادعا مثال هاي متعددي مي آورد که تمامشان نادرست و بي اساسند. اين طور سخن گفتن در عين حال که وقت شما را براي توضيح يک سري بديهيات تلف مي کند، اعصابتان را هم به هم مي ريزد اما آرام باشيد و از اين روش استفاده کنيد ضعيف ترين مثالش را پيدا کنيد، مستدل و با منطق پرت بودنش را ثابت کنيد و بعد با يک لبخند مليح و نمکين، انگشت هاي 2 دست را در هم حلقه کنيد و بگوييد:«حقيقتش باقي مثال هايي هم که زديد از همين جنس و به همين اندازه بي پايه است. اگر اجازه بدهيد وقت را با جواب دادن به آنها نگيريم».

10-اطلاعات ساختگي ندهيد
ممکن است بعضي جاهاي مناظره، ضايع شويد، کم بياوريد و حرفي براي گفتن نداشته باشيد. فراموش نکنيد که اين جور وقت ها خالي بستن و شاهد و مثال الکي آوردن و اطلاعات ساختگي دادن، فرقي با خودکشي نمي کند. کافي است رقيب شما در حين اجراي فرمان اول، حدس چنين عکس العملي را ازطرف شما زده باشد و اسناد و مدارک کافي براي رد آن آورده باشد. در اين صورت حتي اگر شما تا آن لحظه سوار بر مناظره بوده باشيد، ديگر اين امتيازها به هيچ کارتان نمي آيد چرا که ضربه فني شده ايد.

منبع:مجله همشهري جوان، شماره215