فن بیان،اصول سخنرانی و هنرگویندگی وگفتگو

آرزويي در حد حرف زدن 

يادآوري خاطرات مدرسه برايش زجر آور است. شايد تنها چيزي که از آن دوره در خاطرش مانده تمسخر هم کلا سي ها و نگاه هاي بي حوصله معلمانش بود. هميشه دوست داشت به راحتي و رواني اطرافيانش صحبت کند. تمام کلماتي را که مي خواست بر زبان بياورد اول در ذهنش تداعي مي کرد و وقتي به کلماتي مي رسيد که مي دانست از ادا کردن  شان عاجز است، همه حرفش را مي خورد واز صحبت کردن انصراف مي داد.
وقتي هم کلا سي هايش، او را سوژه اي براي خنديدن مي کردند، فقط بغض مي کرد و پرده اي از اشک جلو چشمانش را مي گرفت. اگر مي خواست جواب شان را بدهد  با لکنتي که داشت باعث مي شد بيشتر دستش بياندازند.
اول هر سال تحصيلي مادرش را مجبور مي کرد که با معلم هايش صحبت کند تا از او به صورت شفاهي درس نپرسند واو پرسش هاي معلمانش را به صورت کتبي پاسخ بدهد.
بعضي از معلم هايش اعتقاد داشتند بايد او در جمع وارد شود تا کم کم اين مشکلش از بين برود ويک راه حل خوب براي او زنگ انشا است. امابراي او وحشتناک تر از اين درس نبود. يک بار که به اصرار معلمش سعي مي کرد انشايي را که کلي برايش زحمت کشيده بود و دوست داشت فقط معلمش بخواند، سرکلا س خواند هنوز اولين جمله را تمام نکرده بود که کلا س مثل توپ ترکيد.
هر آدمي کلي آرزوي طول و دراز دارد اما او فقط يک آرزو روي دلش مانده است، اين که بدون لکنت بگويد: «من مي توانم حرف بزنم.»
زبان و گفتار جزو لا ينفک زندگي روزمره ماست که به ندرت به آن فکر مي کنيم. مکالمه ها و گفت  و شنود ها با اعضاي خانواده، دوستان و حتي آشنايي هايي تصادفي آن چنان بي تلا ش و راضي کننده است که به سختي مي توان تصور کرد کسي مشکلا تي در اين مورد داشته باشد. با اين وجود بسياري از ما هنگامي که قرار است در جمعي صحبت کنيم يا در يک مصاحبه شغلي شرکت کنيم چندان به روان صحبت کردن مان اطمينان نداريم. حالا  تصور کنيد اگر درباره گفتار و زبان خود هميشه نگران باشيم، چقدر در روابطمان با ديگران به مشکل بر خواهيم خورد.
با اينکه لکنت زبان، مشکل يک درصد مردم است، آن هم اکثر مواقع در دوران کودکي، اما وقتي از افراد مي خواهيم که به اختلا لا ت زبان و گفتار فکر کنند، اولين موردي که  به ذهن شان مي رسد، لکنت زبان است.
لکنت زبان اختلا ل آشکار در ريتم گفتار است، نوعي اختلا ل گفتار که مشکلا تي در برقراري ارتباط با سرعت مناسب و به طور پيوسته و روان ايجاد مي شود. در واقع لکنت عبارت است از تکرار، کشش و يا قفل شدن غير ارادي کلمه يا بخشي از کلمه که فرد قصد بيان آن را دارد. معمولا  در افراد لکنت دار همراه با تلا ش براي بيان درست کلمات، تغييراتي در سرو گردن به شکل پلک زدن، شکلک درآوردن، لرزش فک، لب ها، کج کردن سر و گره کردن مشت ها ديده مي شود. وجود چنين حالا تي در سنين مدرسه باعث اشکال دربرقراري ارتباط با هم سن و سالا ن و مشکلا ت تحصيلي در اثر اجتناب از صحبت کردن در جمع کلا س مي شود. بالطبع موفقيت هاي آموزشي و شغلي و اجتماعي مي توانند تحت تاثير لکنت قرار گيرند. با اين وجود کساني که لکنت زبان شان تا بزرگسالي ادامه مي يابد، فقط يک سوم آن ها ممکن است در موقعيت هاي شغلي و تحصيلي شان دچار شکست شوند. برخلا ف يک سومي که ممکن است لکنت زبان  سدي براي رسيدن به اهدافشان باشد، در طول تاريخ افراد برجسته و موفق زيادي وجود داشته اند که بيشتر عمرشان با اين اختلا ل گفتاري همراه بوده است. از جمله اين افراد مي توان به وينسون چرچيل، چارلز داروين، ناپلئون اول و تئودور روزولت اشاره کرد.
از عوارض لکنت احساس خجالت و نااميدي است  که مي تواند مشکل ساز شود و بر شغل، سطح درآمد، زندگي اجتماعي، عزت نفس و احساس خوب بودن تاثير منفي بگذارد.
افرادي که دچار لکنت زبان هستند در کودکي نسبت به ساير کودکان کمتر قادر به کنترل رفتار و عواطف شان هستند و در موقعيت هاي رقابتي و پر استرس از نظر احساسي بيشتر تحريک مي شوند و حواس پرتي  بيشتري دارند و کنترل تمرکز بر موضوعي برايشان دشوار است.
گفتيم که بين همه انسان ها حدود يک درصد از جمعيت ممکن است دچار لکنت باشند و اين موضوع در پسران سه برابر دختران است. در خانواده هايي که پدر يا مادر سابقه لکنت داشته باشند، احتمال ابتلا  در فرزندان سه تا پنج برابر بيشتر از خانواده هايي است که در آن ها مشکلي وجود ندارد. حالا  اگر شما جزو اين يک درصد هستيد يا در بين دوستان، آشنايان و همکاران، کسي هست که لکنت زبان دارد، سعي کنيد توصيه هاي زير را به خاطر بسپاريد.
1- علا وه بر مراجعه به گفتار درمانگر، هميشه سعي کنيد آهسته و شمرده صحبت کنيد و حروف صدادار را بکشيد.
2- با حرکات شل وسبک لب  ها از روي کلمات بگذريد.
3- از جايگزيني کلمات خودداري کنيد، فرار از کلماتي که تلفظشان دشوار است فقط ترس شما را از تلفظ کردن آن ها بيشتر مي کند.
4- موقع صحبت کردن، عقب گرد نکنيد. تکرار کلماتي که گفته شده به شما کمکي نمي کند.
5- نگاه تان را از مخاطب تان ندزديد و سعي کنيد ارتباط چشمي  طبيعي را با کسي که شنونده صحبت هاي شماست حفظ کنيد.
6- گاهي در صحبت لکنت عمدي ايجاد کنيد! با قطع و تکرار عمدي مي توان احساس کنترل بهتر و بيشتري روي تکلم در لحظه هاي حساس پيدا کرد.
7- در جست و  جوي کارها و مسائلي باشيد که موقع لکنت مشکل را بيشتر مي کند. هر چه فرد خودش لکنتش را تجزيه و تحليل کند بهتر مي تواند هماهنگي دستگاه تکلم را برقرار کند.
8- به ياد داشته باشيد که هدف تکلم سليس تر، بهتر و روان تر است نه تکلم بي عيب و نقص و ايده آل. حتي کساني که هيچ لکنتي ندارند گاهي در صحبت کردن دچار مشکل مي شوند و بهترين سخنرانان هم درخلا ل کلا م شان گاها تپق مي زنند.
9- به مخاطب خود بگوييد که لکنت داريد و هرگز آن را پنهان نکنيد.
10- اگر موقع صحبت دچار اضطراب مي شويد، آن را طبيعي تلقي کنيد و از آن خجالت نکشيد، چون عمدا دچار لکنت نشده ايد.
11- زمان هايي را که دچار لکنت بيشتري مي شويد و باعث خجالت تان مي شود فراموش کنيد و مواقعي را که در صحبت کردن موفق هستيد به خاطر بسپاريد.
اگر شما خودتان دچار اين مشکل نيستيد ولي با کسي که دچار لکنت زبان است در ارتباط هستيد هم چند توصيه داريم:
1- با آرامش کامل به آن چه او مي گويد گوش کنيد نه به اينکه چگونه مي گويد.
2- اجازه بدهيد حرفش را تمام کند، شما جمله او را تمام نکنيد.
3- مکالمه هايتان با افراد اين چنيني به صورت پرسش و پاسخ نباشد، اجازه بدهيد تا او درباره فعاليت هايي که به آن ها علا قه مند است صحبت کند.
4- بعد از اينکه صحبتش تمام شد، با آرامش و با به کار بردن تعدادي از لغات خودش به او پاسخ دهيد.
5- هنگامي که به عنوان مخاطبش قرار گرفتيد از عباراتي چون: زود باش، الا ن صحبت نکن، کار دارم; حرف زدن راجع به اين موضوع را بگذار براي وقت ديگر و... استفاده نکنيد.
6- هرگز به او نگوييد چه کار کند تا لکنت نداشته باشد. مثلا  از عباراتي مانند يواش، آهسته،  نفس عميق بکش، آرام تر صحبت کن، استفاده نکنيد.
7- کامل کردن جملا ت کسي که دچار لکنت است; دستپاچه کرن و وادار کردن او به تکميل جملا تش; قطع کردن نا به جاي گفتار; انتقاد مکرر، اصلا ح تلفظ صداها و کلمات; شتاب زدگي در زندگي روزمره; درخواست اينکه در حضور دوستان و آشنايان چيزي را تعريف کند باعث تشديد لکنت زبان مي شود.

منابع
1- کودکان استثنايي، دکتر فرهاد ماهر
2- آسيب شناسي رواني، يحيي سيد محمدي
3- مجله سلا مت، شماره 25

http://mardomsalari.com/Template1/News.aspx?NID=15131