تمرین بیان
تمرین بیان
زبان بزرگترین دستآورد بشر است در سال ۱۸۶۶ «انجمن زبانشناسی پاریس» بحث در بارهی چگونگی پیدایش و تکوین زبان را ممنوع اعلام کرد. اما این ممنوعیت نتوانست، جلوی کنجکاوی انسان در کشف خویشتن را بگیرد. عقاید گوناگونی تکوین یافت و هر کس به فراخور درکش این موضوع را تعریف کرد. از تئوری تقلید گرفته تا تکرار اصوات ساده و کلمات شگفتی،
صامت ها و مصوت ها :
شخص صامت ها حالت فشار و انفجاریست که هنگام ادای آنها از مجاری دهان صورت می پذیرد .
شکل و تلفظ صامت ها را می باید بر حسب مخرج آنها به انواع زیر تقسیم بندی کرد :
الف ) لبی :
) ب – پ – ۳ ) که از برخورد لب بالایی با لب پایینی تولید می شود .پرورش بیان و صدای هنرپیشه ، سیسیلی بری ، ترجمه اقتباس : محسن یلفانی
ب) لبی و دندانی :
مانند ( و – ف) که از تماس دانه های بالایی با لب پایینی تولید می شود
ج) زبانی و دندانی :
مانند ( ز- س – ذ – ص – ض – ظ ) که در اثر برخورد زبان با دندان با تفاوت های جزئی در شکل برخورد حاصل می شود .
د) زبانی و کامی :
مانند ( د – ل – ر ) که از برخورد زبان پیشکام و میانکام و پسکام تولید می شود .
ه) ملازی و زبانی :
مانند ( ک – گ – خ – ق – غ ) که در اثر برخورد زبان کوچک ، با انتهای زبان ، یا با نرم کام حاصل می شود .
و) گلویی :
مانند ( ی – ه – همزه – ع ) که با بسته و باز شدن جاکنای ( شکاف میان تار و آواها ) و با عبور از درون تارآواها تولید می شود .
مصوت :
مصوت ، حرفی است که با تولید صوت در حنجره و عبور بلامانع از گذرگاه صوت پدید می آید . و با هیچ یک از اندام های صوتی – لب – زبان – دندان و ملازی برخورد نمی کند . زبان فارسی دارای شش مصوت ساده است ، که سه تای آن مصوت بلند و بقیه مصوت کوتاه اند و طول مصوت های بلند در هنگام ادا نمودن معمولا دو برابر یا کمی بیش از دوبرابر مصوتهای کوتاه است .
مصوتهای بلند :
آ ، او ، ئی مصوتهای کوتاه : ـــَـ ـــِـ ــُــ
عضلانی کردن اندام های گفتاری
۱) نفس را به درون بکشید و با صدای آآآآ ….. خارج کنید . دراین حالت گردن و شانه ها و دستها و گلو را راحت و آزاد بگذارید .
۲) نفس را به درون بکشید وبا تکرار مصوت های آ _ اَ _ اِ _ ئی _ اُ _ او چند بار وبا صدای آهسته نفس را خارج کنید . با دست های خود چگونگی حرکت عضلات میان دنده ها و دیافراگم را لمس کنید .
۳) همین مصوتها را با صدای بلند ۱۰ بار تکرار کنید . در این حال عضلات دهان به نحوی مبالغه آمیز ، متناسب با هر یک از مصوتها حرکت کند .
۴) ۵ بار مصوت های فوق را از صدای بالا به صدای پایین و ۵ بار بالعکس از پایین به بالا تکرار کنید .
۵) ۵ بار ، صدارا به طرف پشت سرخود ، یعنی به دیوار عقب محل تمرین بفرستید و ۵ بار به طرف دیوار مقابل خود .
* مهمترین اندام گفتاری ، زبان ، برخورد عضله زبان ، با دندان ها ، با لثه ها ، با پیشکام و میانکام و پسکام و ملازی ودر برخورد با هوا موجب تشکیل و تولید حروفی مثل د _ ل _ ش _ ز _ ن _ خ _ ک _ ج _ ت می شود .
۶) عضله زبان را ۱۰ بار در جهت عقربه ساعت به دور لب ها و از داخل بچرخانید . سپس همین عمل را ۱۰ بار در جهت عکس عقربه ساعت انجام دهید .
۷) برای تقویت نوک عضله زبان ، حرف ( ر) را چندین بار پشت سرهم تکرار کنید . حرف ( ر) با برخورد متوالی نوک زبان ، به پس لثه های بالا تولید می شود ۵ بار بگویید ِر ِر ِر ِر ِر ِر َر شش مصوت فارسی را با حرف ( ر) ۵ بار تکرار کنید : را َر ِر ری ُر رو
· همین عمل را حرف ( ل) انجام دهید : ل ل ل ل ل ل ل ل ل ل ل
· ۵ بار بگویید : لا – لَ – ِل – لی – لُ - لو
· هنگام ادای حرف ( ل ) نوک زبان به پیشکام می چسبد ( لثه فوقانی ) تا از خروج هوا از آن نقطه جلوگیری کند و لیکن پائین می آید و در کف دهان ، پشت دندان های پائین قرار می گیرد و صامت ادا می شود .
· ۵ بار بگوئید تِ تِ تِ تِ تِ تِ تِ تِ تِ تَ تَ
· ۵ بار بگویید تا – تَ – تِ – تی – تُ – تو
· زبان در همان حالت ( ت ) نگه دارید ، اما بگویید ( د(
· ۵ بار بگویید دِ دِ دِ دِ دِ دِ دِ دِ دِ دَ
· ۵ با ربگویید دا – دَ - دِ – دی - دُ – دو
· برای گفتن حرف ( ن ) قسمت پیشین زبان کاملا به لثه می چسبد . نرم کام پایین می آید و به صوت اجازه می دهد تا خیشوم خارج شود ،این صامت تا هنگامیکه زبان از لثه جدا نشده ، کامل نمی شود .
· ۵ بار بگویید نِ نِ نِ نِ نِ نِ نِ نِ نِ نَ
· ۵ بار بگویید نا – نَ – نِ – نی – نُ – نو
· همین طور حروفی را که با قسمت پسین زبان ادا می شوند را تکرار کنید مثل ( ک _ گ _ ق (
· ۵ بار بگوئید ک ک ک ک ک ک ک ک ک ک ک
· ۵ بار بگویید کا – کَ – کِ – کی - کُ – کو
· ۵ بار بگویید گا – گَ – گِ – گی – گُ - گو
آرواره ها
چند بار آرواره ها را باز و بسته کنید . این حرکت باید به راحتی صورت گیرد . نباید احساس سختی و دشواری کنید برای نرم شدن آرواره ها ، حرکت جویدن را انجام دهید و در این عمل مبالغه کنید ، این تمرین را می توانید در طول روز انجام دهید .
لب ها
لبها را جم کنید وبه طرف بالا ، پائین ، چپ و راست حرکت دهید .
حرف ( ب) را پشت سرهم تکرار کنید ب ب ب ب ب ب ب …….باباباباباباباباباباب��� �…………..بوبوبوبوبوبوبوبو� �� �بوبو……………بی بی بی بی بی بی بی ………………
۵ بار بگویید ب ب ب ب ب ب ب
۵ بار با صدای بلند و ۵ بار با صدای پائین ( حرکت صدا از بالا به پائین و از پائین به بالا باشد ) بگوئید .
با – بَ – بِ – بی – بُ - بو
حروف ( ب و پ ) را با فشار از دهان خارج کنید . و به همین شکل حرف ( پ و م ) را تکرار کنید .
پ پ پ پ پ پ پ پ پ پ پ پ
پا – پَ – پِ – پی – پُ – پو
م م م م م م م م م م م م م م م م م م م
ما – مَ – مِ – می – مُ – مو
کلمه ( من ) را چند بار تکرار کنید که به طوریکه طنین حرف ( ن ) را در دهان و سر احساس کنید . سپس کلمات ( من _ تن _ زن _ فن ) را ابتدا تک تک و سپس سر هم ۵ بار تکرار کنید .
صامت ( م ) را چند بار با دهان بسته تکرار کنید ( م م م م م م م م م م م م (
سپس آنرا به طور کامل ادا کنید و صامت تا زمانیکه لبها باز نشوند کامل ادا نمی شود ( م م م م م م م م م م م م م(
- حروف ( “ز” – “و” –”د” ) را هرکدام پنج بار تکرار کنید .
وووووووووووووووو
۵ بار بگویید ( زو – زا – زی – زار – زَ - زِ- زب (
۵ بار بگویید ( زود - زد – زور – دزد – بز (
۵ بار بگویید ( داوود – وادی _ دیو(
تمرین های زیر جهت ادای کامل و نرم مصوتها انجام دهید :
اوت vt اُت ot آت at اِیتeit ایت it
اود اُد آد اِید اید
اون اُن آن اِین این
اوپ اُپ آپ اِیپ ایپ
اوب اُب آب اِیپ ایپ
اوم اُم آم اِیم ایم
اوک اُک آک اِیک ایک
اوق اُق آق اِیق ایق
اوف اُف آف اِیف ایف
اوو اُو آو اِیو ایو
اوس اُس آس اِیس ایس
اوز اُز آز اِیز ایز
اوش اُش آش اِیش ایش
اوژ اُژ آژ اِیژ ایژ
اوخ اُخ آخ اِیخ ایخ
توجه : در طول خواندن اشعار همواره مي توانيد بر روي بعضي از حروف تاكيد بگذلريد و آنها را محكم تر بيان كنيد . مثلا : دربيت
درد عشقي كشيده ام كه مپرس زهر هجري كشيده ام كه مپرس
گشته ام در جهان و آخر كار دلبري برگزيده ام كه مپرس
روي حروف ( م – و س ) تاكيد بيشتري بگذاريد .
- ابيات انتخابي تان رادرحالت هاي مختلف و با صداهاي بالا و پائين ،*زير و بم و براي تعداد نفرات مختلف بخوانید مثلا براي ۵ ، ۵۰ ، ۱۰۰، ۲۰۰ ، ۳۰۰ و ….
در پايان اين مبحث يادآوري چند نكته ضروري است :
الف) تماشاگري كه صداي بازيگر را نشود و نتواند كلمات اورا خوب تشخيص بدهد اعتماد ش به آن سلب مي شود .
ب) بيان خوب نه تنها تماشاگر را جذب ميكند ، بلكه سبب تفهيم درست نمايش نيز مي گردد .
پ) هرگز كلمات خود را نجويد و از هيچ حرفي در هيچ كلمه اي به راحتي نگذريد . براي اين كار از مكالمات عادي و روز مره تان كمك بگيريد .
ت) مواظب باشيد به خطر نمايش صدا روي صحنه مبتلا نشويد ، چرا كه محصول آن فقط خود نمايي صداست و از معنا تهي ميگردد.
ث) همواره به ياد داشته باشيد زماني تماشاگر صحبت هاي شما را مي شنود و مي پذيرد كه در درجه اول شما حرف هايتان را به نحوي بشنويد و از معناي آن سردربياوريد
مثل خردمندان فكر كنيد اما با مردم به زبان خودشان حرف بزنيد.