بدن بازیگر- بیان بازیگر - حس بازیگر- ذهن و فکر بازیگر- تخیل بازیگر- بازیگری طبیعی و...
بدن بازیگر- بیان بازیگر - حس بازیگر- ذهن و فکر بازیگر- تخیل بازیگر- بازیگری طبیعی و...
بدن بازیگر
هر بازیگری باید قادر به انجام برخی حرکات پایه مانند: راه رفتن، چرخیدن، زانو زدن، خم شدن، ایستادن و دویدن، باشد. اما بازیگر نمایش کودک و نوجوان باید علاوهبر حرکات فوق، بتواند کارهایی مثل: پریدن، حمل بازیگر دیگر، راه رفتن روی دست و مانند آنرا نیز انجام دهد. اجرای یک نمایش درحقیقت، تبدیل متن نوشته شده به عمل و رفتار است. پس نمایش یعنی حرکت. بنابراین، حرکت بازیگران، در درجه اوّل اهمیّت قرار دارد؛ تا جایی که میتوان گفت: حرکات بازیگران، حتّی از گفتارشان تأثیرگذارتر است.
مشکل اصلی اکثر بازیگران نوجوان این است که اغلب بهطور مشخّص و هدفمندی، برای آمادهسازی بدن، آموزش ندیدهاند. آنها زمان زیادی را به تحلیل متن نمایش، حفظ کردن گفتارها و شخصیتپردازی اختصاص میدهند و از کار روی حرکات، رفتار و تصویرهایی که میتوانند با بدن خود روی صحنه بسازند، غافل میمانند. همین مسئله باعث میشود گاهی برخی از عوامل اجرایی مانند لباس و تنپوش، علیرغم صرف هزینه زیاد، کارایی لازم را نداشته و حق مطلب را ادا نکنند؛ چرا که لباس زیبا و نمایشی، در بدن بدشکل و نامناسب، جلوهی بدی پیدا خواهدکرد؛ و حتّی ممکن است نتیجه عکس بدهد. بازیگر نمایش کودک و نوجوان باید بدن مناسبی داشته و همه حرکات وی، کنترل شده باشد. هرچه بیشتر روی بدن خود تمرکز کرده و آنرا آماده سازید، ظرفیّت بیشتری برای ایفای نقشهای متفاوت کسب میکنید. با تمرینات مناسب بدن، میتوانید وسایل صحنه را بهراحتی جابهجا کنید، حرکاتی روان و قابل باور انجام دهید و رفتارهای کوچک و جزیی خود را نیز با ظرافت بیشتری اجرا نمایید. همانطور که برای اجرای یک کنسرت موفّق، باید تمام سازها کوک شده باشند، برای اجرای یک نمایش موفّق نیز باید همه بازیگران، بدن کوک و آماده داشته باشند. بدن آماده و مناسب، علاوهبر افزایش توان فیزیکی بازیگر، اعتماد به نفس وی را نیز افزایش میدهد.
بیان بازیگر
دو اصل اساسی برای بیان، تولید صدا و شکلدادن به آن میباشد. صدای خوب باید روان، دلنشین و بدون خش باشد. بیان خوب باید دارای ضربآهنگ مناسب بوده و راحت و بدون استرس ادا گردد. هنگام صحبت کردن، نبایست دم و بازدم، احساس شود و در نهایت اینکه، صدا باید راحت شنیده شود و باعث آزار شنونده نگردد.
شکلدهی به صدا یا صداسازی، از هماهنگی حرکات لب، زبان و دندانها حاصل میشود. اگر یکایک حروف، بهشکل سلیس و روان بیان شود، جملات نیز به روانی و رسایی ادا میگردد.
عناصر بیان
صدا، از نُه عنصر متمایز تشکیل شده است. کارگردان باید با درنظر گرفتن این عناصر نُهگانه، به صدای بازیگر خود گوش داده و از او بخواهد، به بهترین نحو از صدای خود استفاده کند. موارد زیر در تشخیص مشکلات بیان، به شما کمک خواهد کرد.
عنصر
تعریف
1. اوج صدا
ارتفاع صدا، بالاترین شدت صدا
2. آهنگ کلام
بالا و پایین آوردن صدا
3. برد صدا
فاصله بین پایینترین حدّ صدا و اوج آن
4. تن صدا
کیفیّت صدا، شامل زنگ و طنین صدا
5. طرز بیان
تلفظ واضح حروف و کلمات
6. ضربآهنگ
جریان، سرعت و روانی کلام، شامل تأکیدگذاری، مکث، اوج و فرودها
7. لهجه
روش بیان لغات، روش خاصی که با آن لغات تلفظ میشود
8. حرارت و انرژی بیان
قدرت و تأثیر احساسات درونی بر روی بیان
9. رسایی
قدرت پرتاب و انتقال کلمات
مشکلات مربوط به بیان
کارگردان، همواره بازیگری را انتخاب میکند که صدایی رسا، شفاف و مناسب داشته باشد. مشکلات اساسی در بیان بازیگر نمایش نوجوان، عموماً به چهار مورد زیر مربوط میشود: 1) رسایی صدا، 2) طرز بیان، 3) برد صدا، 4) لهجه.
1- رسایی صدا اکثر بازیگران تازهکار نمیتوانند با صدای رسا صحبت کنند. آنها تصوّر میکنند فقط باید فریاد بزنند تا تماشاگر صدای آنها را بشنود. فریاد زدن، هم به حنجره بازیگر آسیب میرساند و هم مخاطب را اذّیت میکند. بازیگر باید زیر نظر یک مربی بیان مجرّب، یاد بگیرد که همزمان با تنفس طبیعی خود، گفتارهایش را بیان کند.
2- طرز بیان اغلب بازیگران نمایش نوجوان، روی شیوهی بیان خود تمرکز نمیکنند. گاهی مخاطب اصلاً متوجّه گفتارهای بازیگر نمیشود. بازیگر با تمرین طرز بیان، میتواند بهشیوه بیان مناسب دست یابد.
3- برد صدا بازیگران معمولاً به صدای خود گوش نمیدهند و آنرا تجزیه و تحلیل نمیکنند. مخاطب، صداهای کمعمق و ضعیف و یکنواخت را دوست ندارد و از آن خسته میشود. مخاطب کودک و نوجوان معمولاً به صدا و نحوهی بیان بازیگر دقّت میکند. بازیگران میتوانند به صدای هم گوش داده و مشکلات بیان یکدیگر را برطرف کنند. همچنین میتوانند صدای خود را ضبط کرده و آنرا گوش بدهند تا مشکلات بیان خود را تشخیص داده و جهت بهبود آن اقدام کنند.
4- لهجه همانطور که محدودیتهای فیزیکی بازیگر، مانع از ایفای نقشهای متفاوت میشود، داشتن لهجهی خاص نیز مانع بازی در نقشهای مختلف و متنوّع میگردد. چنانچه بازیگران شما لهجهی خاصی دارند، روی بیان آنها کار کنید تا با تمرینات مناسب، لهجهی آنان کمرنگتر شود. بازیگر موفّق کسی است که فقط در مواقع لازم از لهجهی خاص خود استفاده کند.
ذهن و فکر بازیگر:
تمرینات بدنی و فن بیان برای بازیگر، اهمیّت فوقالعادهای داشته و از بخشهای اساسی آموزش بازیگری است. امّا از آنجا که بدن و بیان، تنها جنبهی ظاهری بازیگری محسوب میشود، باید توجّه داشت که جنبهی درونی، یعنی ارائه احساسات و عواطف و لایههای درونی شخصیت نیز جایگاه ویژهای در بازیگری نمایش دارد. اگر بازیگر دارای صدای فوقالعاده یا بدن آمادهای باشد، امّا روش بازیگری مشخّصی نداشته باشد، نمیتواند آن صدا و بدن مناسب را به خدمت بگیرد. یکی از مهمّترین روشهای مشخّص بازیگری، برای اوّلینبار توسط «کنستانتین استانیسلاوسکی» کارگردان روسی اواخر قرن نوزده و اوایل قرن بیستم میلادی ارائه شد.
مثل خردمندان فكر كنيد اما با مردم به زبان خودشان حرف بزنيد.