فن بیان،اصول سخنرانی و هنرگویندگی وگفتگو

خوب سخن گفتن و سخنورى ، مهارت و هنری است كه با داشتن برخى ابزارهاى لازم و با تمرين و ممارست بدست مى‏آيد. متأسفانه ، این مهارت و هنر ، مانند هر فن و حرفه ای ، آسیب ها و آفت هائی دارد که ترس و کمروئی و اضطراب به هنگام سخنرانی ، مهم ترین آن هاست . با توجه به این نکته های کاربردی می توان بر ترس ، کمروئی و اضطراب به هنگام سخنرانی ، غلبه کرد :

-  تلاش كنيد دركارهاي اجتماعي   درکارهای مربوط به محيط خانه , مدرسه و دانشگاه ، شركت كنيد و نقش فعالي را بپذيريد.

- هنگام صحبت با ديگران يا  درمقابل جمع به اعضاي بدن خود (دست , پا, نحوه صحبت و...) هيچ توجهي نكنيد و توجه خود را بر مطلبي كه مي گوييد ، متمركز كنيد.

 -  قبلا" مطلبي را كه برای سخنرانی انتخاب کرده اید ، چندين بار درمقابل آينه تكرار كنيد و فرض كنيد که درمقابل جمع ، سخنرانی می کنید .

-  سعي كنيد بر آنچه مي خواهيد بگوييد تسلط كافي داشته باشيد.

- اگر در سخنرانی با شكست مواجه شديد, خود را نبازيد و براي بار ديگر خود را آماده کنید.  هر شکست ، تجربه خوبی برای موفقیت های بعدی است .

-  پیش از آن که درمقابل جمع قرار گيريد به خودتان تلقين كنيد كه : مي توانم درمقابل جمع سخنرانی کنم .

-  وقتي حالت اضطراب پيدا مي كنيد سعي كنيد همه ماهيچه هاي بدنتان را آرام و شل كنيد.

-  براي شكستن جوّ حاكم بر جمع ؛ ورسیدن به آرامش برای یک سخنرانی خوب سعي كنيد داستان هاي كوچك , طنز, لطيفه هاي شيرين و مناسب را كه افراد خبره درجلسات سخنراني بيان مي كنند در دفترچه اي يادداشت كنيد و شما نيز درشرايط مقتضي از آنها استفاده كنيد.

-         پیش از هرکاری ، بايد خزينه‏ ى لغات را گسترش داد در. صورتى كه سخنران ، واژه‏ ها ، ترکیبات زیبا و اصطلاحات زيادى درحافظه ‏ى خود داشته باشد، هنگام سخن گفتن به دنبال كلمه و جمله‏اى نخواهد گشت و از كلمات مختلف و متكثرى كه  درحافظه خود دارد استفاده كرده و متوقف نخواهد شد ، مضطرب نمی شود و نمی ترسد ؛ و اين امر ، درگرو مطالعه زياد است بنابراين بايد زياد مطالعه كرد . مطالعه  در زمينه‏ هاى مختلف و مورد علاقه.

-  آشنايى با ادبيات فارسى كه نقش زيادى    درجمله‏ بندى و تركيب جملات دارد، شرط مهمی برای رسیدن به مهارت سخنوری بدون اضطراب است.   دراين زمينه خواندن متون ادبى مثل گلستان و بوستان سعدى و نظاير آن، درفصاحت و بلاغتسخنران مؤثر است.

-  تمرين و تكرار ، شرط اساسى برای حذف کمروئی ، ترس و اضطراب به هنگام سخنرانی است درهر موقعيتى هر چند كوچك و با تعدادى اندك ، موضوعى را آماده كرده درباره‏ اش با ديگران به گفتگو و تبادل نظربپردازيد و با شهامت كامل درباره‏ى آن موضوع (كه قبلاً درباره‏اش خوب فكر كرده‏ايد و يا مطالعه داشته‏ايد) سخن بگوئيد. مثلاً درس هاى خود را براى هم‏كلاسى خود بيان كنيد (اصطلاحا به قول طلاب حوزوى مباحثه كنيد) و يا دركلاس درس، بطور پيشنهادى، موضوعى را انتخاب نموده و كنفرانس بدهيد و يا حتى در اتاقتان با دوست و هم اتاقى خود مطلبى را آماده كرده براى آنها بازگو كنيد و... به طور كلى به هر مناسبتى ودر هر موقعيتى به ايراد سخن بپردازيد. البته لازمه‏ى اين امر، تسلّط نسبى شما بر موضوع و مطلب مورد نظرتان است.

-  اعتماد به نفس ، شرط موفقيتدر  خوب سخن گفتن و سخنرانى است . اگر فرد از اعتماد به نفس كافى برخوردار نباشددر  سخن گفتن ناتوان است و خجالت كشيده و نمى‏تواند حتى درگفتگوهاي كوتاه با دوست جديد و ناآشناى خود موفق شود.

-  قبل از حرف زدن، خوب فكر كنيد و جملات و كلمات را آماده كرده ودر  ذهن خود به آنها ترتيب منطقى دهيد.

-  با سخنوران ماهر ، ارتباط نزديك‏ترى داشته باشيد و يا به نوارهاى آنها گوش داده و درباره‏ى چگونگى ورود و خروج به سخنرانى و صحبت‏هاى آن ها ، خوب دقت كنيد.

مطمئن باشيد با جديت , پشتكار و تمرين به خوبي مي توانيد بر مشكل ترس ، اضطراب و كم رويي به هنگام سخنرانی ، پيروز شويد.

یاد آوری این نکته مهم لازم است که  رسیدن به مهارت سخنوری نيازمند مطالعه مستمر و زیاد ، تمرين بسیار ، گذشت زمان و مخاطب شناسی است و نبايد انتظار داشت كه ناگهان و يك شبه ، بر اضطراب به هنگام سخنرانی غلبه کرد . بنابراين از تمرين و ممارست و سعي و تلاش بيشتر خسته نشويد. تأكيد مي شود صرف مطالعه كتاب ها و مقالات و ... مشكل ترس و کمروئی و اضطراب را حل نمي كند بلكه عمل به همه راهكارهاي پيشنهادي فوق ، طي يك دوره زماني مفید ، لازم و ضروري است .