حدیث سکوت ، گفتن و .... شنیدن (17)
حدیث سکوت ، گفتن و .... شنیدن (17)
|
امام على عليه السلام - در پاسخ به مردى كه از آن حضرت سؤالى مشكل آفرين پرسيد - :
سَلْ تَفَقُّهاً ، ولا تَسْأل تَعَنُّتاً ؛ فإنّ الجاهِلَ المُتَعَلِّمَ شَبيهٌ بالعالِمِ ، وإنَّ العالِمَ المُتَعَسِّفَ (المُتَعَنِّفَ) شَبيهٌ بالجاهِلِ المُتَعَنِّتِ . به قصد ياد گرفتن بپرس ، نه براى آزردن و خطا گرفتن ؛ زيرا جاهلى كه درصدد آموختن باشد همانند عالم است و عالمى كه در بيراهه قدم نهد همچون جاهلى است كه به قصد خطا گرفتن مىپرسد . نهج البلاغه : حکمت 320 پيامبر خدا صلى الله عليه وآله :
ذَرُوني ما تَرَكتُكُم ، فإنّما هَلَكَ مَن كانَ قَبلَكُم بكَثرَةِ سُؤالِهِم واختِلافِهِم على أنبِيائهِم ، فإذا أمَرتُكُم بِشَيءٍ فَأتُوا مِنهُ ما اسْتَطَعتُم ، وإذا نَهَيتُكُم عن شَيءٍ فَدَعُوهُ . تا زمانى كه من رهايتان كردهام رهايم كنيد ؛ زيرا پيشينيان شما به علّت پرسش و آمد و شد زياد نزد پيامبرانشان هلاك شدند . پس ، هرگاه به شما دستورى دادم ، در حدّ توان ، آن را انجام دهيد و هرگاه از چيزى نهى كردم آن را فرو گذاريد . کنزالعمال : 916 پيامبر خدا صلى الله عليه وآله - در سفارش به ابوذر - :
يا أبا ذَرٍّ ، إذا سُئلتَ عن عِلمٍ لا تَعلَمُهُ فَقُل : لا أعلَمُهُ تَنجُ مِن تَبِعَتِهِ ، ولا تُفْتِ بما لا عِلمَ لكَ بهِ تَنجُ مِن عَذابِ اللَّهِ يَومَ القِيامَةِ . اى ابوذر ! اگر درباره چيزى از تو سؤال شد كه نمىدانى ، بگو : نمىدانم ، تا از پيامدهاى آن خلاص شوى و درباره آنچه نمىدانى فتوا مده ، تا از عذاب خدا در روز قيامت نجات يابى . مکارم الاخلاق : 2 / 364 / 2661 امام على عليه السلام :
لا يَستَحيِي العالِمُ إذا سُئلَ عمّا لا يَعلَمُ أن يَقولَ : لا عِلمَ لي بِهِ . هرگاه از دانشمند سؤالى شود كه پاسخش را نمىداند از اين كه بگويد : پاسخش را نمىدانم ، شرم نمىكند . المحاسن : 1 / 328 / 664 امام على عليه السلام :
مَن تَرَكَ قولَ «لا أدري»اُصِيبَتْ مَقاتِلُهُ . هر كه جمله «نمىدانم» را ترك گويد ، به هلاك خود درافتد . نهج البلاغه : حکمت 85 امام صادق عليه السلام :
إنَّ مَن أجابَ في كُلِّ ما يُسألُ عَنهُ لََمجنُونٌ . هر كس به هر سؤالى كه از او مىشود پاسخ دهد ، ديوانه است . بحارالانوار : 2 / 117 / 15 امام صادق عليه السلام :
للعالِمِ إذا سُئلَ عن شيءٍ وهُو لا يَعلَمُهُ أن يقولَ : اَللَّهُ أعلَمُ ، وليسَ لِغَيرِ العالِمِ أن يقولَ ذلكَ . عالم حقّ دارد كه هرگاه سؤالى از او شود كه پاسخش را نمىداند بگويد : خدا داناتر است ، امّا غير عالم حقّ ندارد چنين بگويد (بلكه بايد بگويد : نمىدانم) . کافی : 1 / 42 / 5 پيامبر خدا صلى الله عليه وآله :
يا أبا ذَرٍّ ، إيّاكَ والسؤالَ فإنّهُ ذُلٌّ حاضرٌ ، وفَقرٌ تَتَعَجَّلُهُ ، وفيهِ حِسابٌ طَويلٌ يَومَ القِيامَةِ . اىابوذر !زنهار از درخواست و گدايى ، كه در دنيا مايه خوارى و فقر است و در روز قيامت حسابش طولانى است . الفقیه : 4 / 375 / 5762 پيامبر خدا صلى الله عليه وآله :
مَن يَتَكَفَّلُ لِي أن لا يَسألَ الناسَ شيئاً وأتَكَفَّلُ لَهُ بالجَنَّةِ ؟ قالَ ثَوْبانُ : أنا ، فَكانَ ثَوْبانُ لا يَسألُ الناسَ شيئاً . چه كسى به من قول مىدهد كه از مردم چيزى نخواهد تا من قول بهشت را به او دهم ثوبان گفت : من . و پس از آن ، ثوبان چيزى از مردم نمىطلبيد . کنزالعمال : 17142 امام على عليه السلام :
مَن سَألَ غيرَ اللَّهِ استَحَقَّ الحِرمانَ . هر كه از غير خدا چيزى بخواهد ، سزاوار محروميت باشد . غررالحکم : 7993 امام سجّاد عليه السلام :
طَلَبُ الحَوائجِ إلى الناسِ مَذَلَّةٌ للحياةِ ، ومَذهَبَةٌ للحَياءِ ، واستِخفافٌ بِالوَقارِ ، وهُو الفَقرُ الحاضِرُ ، وقِلَّةُ طَلَبِ الحوائجِ مِنَ الناسِ هُو الغِنى الحاضِرُ . نياز خواهى از مردم مايه خوارى در زندگى و رفتن شرم و حياست و از وقار و شكوه آدمى مىكاهد و آن فقرى حاضر است و دست نياز به سوى مردم كمتر دراز كردن بىنيازىِ نقد است . تحف العقول : 279 امام حسن عليه السلام :
إنّ المسألَةَ لا تَحِلُّ إلّا في إحدى ثلاثٍ : دَمٍ مُفجِعٍ ، أو دَينٍ مُقرِحٍ ، أو فَقرٍ مُدقِعٍ . درخواست كردن روا نيست مگر در يكى از اين سه جا : خون بهاى سنگين ، يا بدهكارىتوانفرسا ويا فقر كُشنده. بحارالانوار : 96 / 152 / 16 پيامبر خدا صلى الله عليه وآله :
مَن سَألَ عن ظَهرِ غِنىً فَصُداعٌ في الرأسِ وداءٌ في البَطنِ . هر كه ، با وجود بىنيازى ، دست سؤال دراز كند نتيجهاش سردرد و دل درد است ! بحارالانوار : 96 / 155 / 26
|
+ نوشته شده در دوشنبه ۲۴ اسفند ۱۳۸۳ ساعت ۱۱:۱۱ ب.ظ توسط سید محمد فقیه سبزواری
|
مثل خردمندان فكر كنيد اما با مردم به زبان خودشان حرف بزنيد.