حدیث سکوت ، گفتن و .... شنیدن (20)


پيامبر خدا صلى الله عليه وآله - خطاب به اصحاب - :

ألا اُخبِرُكُم بأشَدِّكُم وأقواكُم ؟ قالوا : بلى‏ يا رسولَ اللَّهِ . قالَ : أشَدُّكُم وأقواكُمُ الذي
إذا رَضِيَ لَم يُدخِلْهُ رِضاهُ في إثمٍ ولا باطِلٍ ، وإذا سَخِطَ لَم يُخرِجْهُ سَخَطُهُ مِن قَولِ الحَقِّ ،
وإذا قَدَرَ لَم يَتَعاطَ ما لَيسَ لَهُ بِحَقٍّ .
آيا زورمندترين و قويترين شما را معرفى نكنم ؟ عرض كردند : آرى ، اى رسول خدا !
حضرت فرمود : زورمندترين و قويترين شما كسى است كه هرگاه خوش و خرسند
باشد به گناه و نادرستى كشيده نشود و هرگاه ناراحت و ناخشنود شود از جاده
حقگويى خارج نگردد و هرگاه قدرت يابد ، آنچه را كه حقّ او نيست نستاند .

معانی الاخبار : 366 / 1


امام باقر عليه السلام :

إنَّ اللَّهَ‏‌عزّ و عجل جَعَلَ لِلشَّرِّ أقفالاً وجَعَلَ مَفاتِيحَ تِلكَ الأقفالِ الشَّرابَ ،
والكَذِبُ شَرٌّ مِنَ الشَّرابِ .
خداوند عزّ و جل براى بدى قفل هايى نهاده و كليد همه اين قفلها را
شراب قرار داده است و دروغ بدتر از شراب است .

بحارالانوار : 72 / 236 / 3


پيامبر خدا صلى الله عليه وآله :

إيّاكَ وما يُعتَذَرُ مِنهُ ، فإنَّ فيهِ الشِّركَ الخَفِيَّ.
از كارى كه موجب عذر خواهى مى‏شود بپرهيز ؛ زيرا در آن شرك خفىّ است .
بحارالانوار : 78 / 200 / 28


امام على عليه السلام :

أحمَدُ اللَّهَ وأستَعِينُهُ على‏ مَداحِرِ الشَّيطانِ ومَزاجِرِهِ (مَزاحِرِهِ) ،
والاعتِصامِ مِن حَبائلِهِ ومَخاتِلِهِ .
خدا را مى‏ستايم و در امورى كه باعث راندن و دور كردن شيطان و
محفوظ ماندن از دامها و نيرنگهايش مى‏شود ، از او يارى مى‏طلبم .

نهج البلاغه : خطبه 151


امام على عليه السلام :

اِحذَرُوا عَدوّاً نَفَذَ في الصُّدورِ خَفِيّاً ، ونَفَثَ في الآذانِ نَجِيّاً .
بپرهيزيد از آن دشمنى كه پنهانى در سينه‌‏ها نفوذ مى‏كند و آهسته در گوشها افسون مى‏دمد .
غررالحکم : 2623

امام على عليه السلام - در نكوهش پيروان شيطان - :

اِتَّخَذُوا الشَّيطانَ لِأمرِهِم مِلاكاً ، واتَّخَذَهُم لَهُ أشراكاً ، فَباضَ وفَرَّخَ في صُدُورِهِم ،
وَدَبَّ ودَرَجَ في حُجُورِهم ، فَنَظَرَ بِأعيُنِهِم ، ونَطَقَ بِألسِنَتِهِم ، فَرَكِبَ بِهِمُ الزَّلَلَ ،
وزَيَّنَ لَهُمُ الخَطَلَ ، فِعلَ مَن قد شَرِكَهُ الشَّيطانُ في سُلطانِهِ ، ونَطَقَ بالباطِلِ عَلى‏ لِسانِهِ !
آنان ملاك كارشان را شيطان قرار دادند و شيطان هم آنها را دام خود قرار داد .
پس در سينه‏‌هاى آنان تخم كرد و جوجه گذاشت و بتدريج در خردهاى آنان نفوذ كرد
و با چشمهايشان نگريست و با زبانشان سخن گفت ؛ پس آنها را گرفتار خطاها و لغزشها
كرد و نادرستى را در نظرشان آراست ؛ كارهاى آنان مانند كار كسى است كه شيطان
در قدرتش شريك شده و از زبان او به باطل سخن گفته است !

نهج البلاغه : خطبه 7


امام صادق عليه السلام :

قالَ إبليسُ : خَمسَةُ (أشياءَ) ليسَ لي فيهِنَّ حِيلَةٌ وسائرُ الناسِ في‏قَبضَتي :
مَنِ اعتَصَمَ بِاللَّهِ عن نيّةٍ صادِقَةٍ واتَّكَلَ علَيهِ في جَميعِ اُمُورِهِ ، ومَن كَثُرَ تَسبيحُهُ
في لَيلِهِ ونَهارِهِ ، ومَن رَضِيَ لأخِيهِ المؤمِنِ بما يَرضاهُ لنفسِهِ ، ومَن لَم يَجزَعْ على المُصيبةِ
حينَ تُصِيبُهُ ، ومَن رَضِيَ بما قَسَمَ اللَّهُ لَهُ ولَم يَهتَمَّ لِرِزقِهِ .
ابليس گفت : پنج نفرند كه هيچ چاره‏اى براى آنها ندارم ، اما ديگر مردمان در مشت
من هستند : هركه با نيّت درست به خدا پناه برد و در همه كارهايش به او تكيه كند ؛
كسى كه شب و روز بسيار تسبيحِ خدا گويد ؛ كسى كه براى برادر مؤمنش آن پسندد كه
براى خود مى‏پسندد ؛ كسى كه هر گاه مصيبتى به او مى‏رسد ، بيتابى نمى‏كند و هر كسى كه
به آنچه خداوند قسمتش كرده ، خرسند است و غم روزيش را نمى‏خورد .

الخصال : 285 / 37



امام على عليه السلام :

أكثِرِ الدُّعاءَ تَسلَمْ مِن سَورَةِ الشَّيطانِ .
زياد دعا كن ، تا از گزند شيطان محفوظ مانى .
بحارالانوار : 78 / 9 / 64


امام باقر عليه السلام - درباره آيه «و شاعران را گمراهان ...» - :

«والشُّعَراءُ ...» - : هل رَأيتَ شاعراً يَتَّبِعُهُ أحَدٌ ؟! إنّما هُم قَومٌ تَفَقَّهُوا
لِغَيرِ الدِّينِ فَضَلُّوا وأضَلُّوا .
آيا شاعرى را ديده‏اى كه كسى از او پيروى كند ؟ اينها كه نكوهش شده‌‏اند
در حقيقت جماعتى هستند كه براى غير دين دانش آموختند و در نتيجه ،
هم خود گمراه شدند و هم ديگران را گمراه كردند .

معانی الاخبار : 385 / 19


پيامبر خدا صلى الله عليه وآله - در پاسخ به سؤال از شاعران - :

إنّ المُؤمِنَ مُجاهِدٌ بِسَيفِهِ ولِسانِهِ ، والذي نَفسي بيدِهِ لَكأنّما يَنضِحُونَهم بِالنَّبلِ .
همانا مؤمن با شمشير و زبان خود جهاد مى‏كند ؛ سوگند به آن كه جانم در دست اوست ،
سخنان شاعران (مؤمن) چون تيرى است كه به دشمن مى‏زنند .

نورالثقلین : 4 / 70 / 105


پيامبر خدا صلى الله عليه وآله - خطاب به حسّان بن ثابت - :

اُهجُ المُشركينَ ؛ فإنّ جَبرئيلَ مَعَكَ .
مشركان را هجو كن كه جبرئيل با توست .
الدرالمنثور : 6 / 366


پيامبر خدا صلى الله عليه وآله :

إنّ مِنَ الشِّعرِ لَحِكَماً ، وإنّ‏مِنَ البَيانِ لَسِحراً .
برخى شعرها حكمت‏آميز است و برخى بيان ها افسونگر .
امالی الصدوق : 495 / 6



امام صادق عليه السلام :

مَن قالَ فِينا بَيتَ شِعرٍ بَنَى اللَّهُ تعالى‏ لَهُ بَيتاً في الجَنَّةِ .
هركه درباره ما يك بيت شعر بگويد ، خداوند متعال در بهشت يك خانه برايش بسازد .
عیون اخبارالرضا علیه السلام : 1 / 7 / 1



امام صادق عليه السلام :

ما قالَ فِينا قائلٌ بَيتاً مِن الشِّعرِ حتّى‏ يُؤَيَّدَ بِرُوحِ القُدُسِ .
هيچ سراينده‏‌اى درباره ما بيت شعرى نگفت، جز آن كه روح القدس كمكش كرد .
عیون اخبارالرضا علیه السلام : 1 / 7 / 2


پيامبر خدا صلى الله عليه وآله :

إنّ أقرَبَكُم مِنّي غَداًوأوجَبَكُم عَلَيَّ شَفاعَةً : أصدَقُكُم لِساناً ، وأدّاكُم لِلأمانَةِ ،
وأحسَنُكُم خُلُقاً ، وأقرَبُكُم مِنَ الناسِ .
همانا نزديكترين شما به من در فردا(ى قيامت) و سزاوارترين شما به شفاعت من ،
راستگوترين ، امانتدارترين ، خوش اخلاق‏ترين و نزديكترين شما به مردم است .

امالی الصدوق : 411 / 5


امام على عليه السلام :

ما أنعَمَ اللَّهُ على‏ عَبدٍ نِعمَةً فَشَكَرَها بِقَلبِهِ ، إلّا استَوجَبَ المَزِيدَ فيها
قَبلَ أن يُظهِرَ شُكرَها عَلى‏ لِسانِهِ .
چون خداوند به بنده ‏اى نعمتى دهد و بنده در دل شكر آن نعمت را بگزارد ،
پيش از آن كه سپاسگزارى از آن را به زبان آورد مستوجب افزايش آن نعمت گردد .

امالی الطوسی : 580 / 1197


امام سجّاد عليه السلام - در مناجات - :

فكيفَ لي بتَحصيلِ الشُّكرِ ، وشُكرِي إيّاكَ يَفتَقِرُ إلى‏ شُكرٍ ؟! فَكُلَّما قُلتُ :
لكَ الحَمدُ ، وَجَبَ عَلَيَّ لذلكَ أن أقولَ : لكَ الحَمدُ .
چگونه شكر تو توانم كرد وقتى شكرگزارى من از تو خود نيازمند شكرگزارى است ؟
هر بار كه بگويم : تو را سپاس ؛ به خاطر همين ، سپاس گويى بر من واجب مى‏آيد
كه (بار ديگر) بگويم : تو را سپاس .

بحارالانوار : 94 / 146 / 21



امام صادق عليه السلام :

أوحَى اللَّهُ تعالى‏ إلى‏ موسى‏ عليه السلام : يا موسى‏، اشكُرْني حَقَّ شُكرِي ، فقالَ :
يا ربِّ كيفَ أشكُرُكَ حَقَّ شُكرِكَ ، وليسَ مِن شُكرٍ أشكُرُكَ بهِ إلّا وأنتَ أنعَمتَ بهِ عَلَيَّ ؟
!فقالَ : يا موسى‏ شَكَرتَني حَقَّ شُكري حينَ عَلِمتَ أنَّ ذلكَ مِنّي .
خداوند متعال به موسى عليه السلام وحى فرمود كه : اى موسى ! مرا چنان كه بايد شكر كن .
موسى عرض كرد : پروردگار ! چگونه تو را چنان كه بايد شكر گويم حال آن كه هر شكرى كه
تو را مى‏گويم خود نعمتى است كه تو خود به من ارزانى داشته‌‏اى ؟ فرمود : اى موسى !
وقتى كه بدانى توفيق آن شكر را هم من به تو داده‌‏ام ، حقّ شكر مرا ادا كرده‌‏اى .

قصص الانبیاء للراوندی : 161 / 178


امام صادق عليه السلام :

شُكرُ النِّعمَةِ اجتِنابُ الَمحارِمِ ، وتَمامُ الشُّكرِ قولُ الرجُلِ : الحَمدُ للَّهِ‏ِرَبِّ العالَمِينَ .
شكر نعمت عبارت است از دورى كردن از حرامها و تماميت شكر به اين است كه
انسان بگويد : سپاس خدايى را كه پروردگار جهان‌هاست .

کافی : 2 / 95 / 10


امام صادق عليه السلام :

كانَ رسولُ اللَّهِ صلى الله عليه وآله إذاوَرَدَ علَيهِ أمرٌ يَسُرُّهُ قالَ : الحَمدُ للَّهِ
‏ِ على‏ هذِهِ النِّعمَةِ ، وإذا وَرَدَ علَيهِ أمرٌ يَغتَمُّ بهِ قالَ : الحَمدُ للَّهِ‏ِ على‏ كُلِّ حالٍ.
هرگاه امر خوشحال كننده‏اى براى رسول خدا پيش مى‏آمد ، مى‏فرمود :
خدا را بر اين نعمت سپاس ؛ و هرگاه پيشامدى مى‏كرد كه از آن غمگين مى‏شد ،
مى‏فرمود : در هر حال خدا را سپاس .

کافی : 2 / 97 / 19



امام سجّاد عليه السلام :

أمّا حَقُّ ذِي المَعروفِ علَيكَ فأن تَشكُرَهُ وتَذكُرَ مَعروفَهُ ، وتُكسِبَهُ المَقالَةَ الحَسَنَةَ ،
وتُخلِصَ لَهُ الدعاءَ فيما بينَكَ وبينَ اللَّه‌ِ‏عزّ و عجل ، فإذا فَعَلتَ ذلكَ كنتَ قد شَكَرتَهُ
سِرّاً وعَلانِيَةً ، ثُمّ إن قَدَرْتَ على‏ مُكافَأتِهِ يَوماً كافَيتَهُ .
حقّ كسى كه به تو نيكى مى‏كند ، اين است كه از او تشكّر كنى و نيكيش را به زبان‏آورى
و از وى به خوبى ياد كنى و ميان خود و خداوند عزّ و جل برايش خالصانه دعا كنى . اگر چنين كنى ،
بى‏گمان پنهانى و آشكارا از او تشكّر كرده باشى . وانگهى ، اگر روزى توانستى نيكى او را جبران كنى ،جبران كن . 

الخصال : 568 / 1


امام سجّاد عليه السلام :

يقولُ اللَّهُ تباركَ وتعالى‏ لِعبدٍ مِن عَبِيدِهِ يَومَ القِيامَةِ : أشَكَرتَ فُلاناً ؟
فيقولُ : بَل شَكَرتُكَ يا ربِّ ، فيقولُ : لَم تَشكُرْني إذ لَم تَشكُرْهُ .
خداوند تبارك و تعالى در روز قيامت به يكى از بندگان خود مى‏فرمايد :
آيا از فلانى سپاسگزارى كردى ؟ عرض مى‏كند : (نه) بلكه از تو سپاسگزارى
كردم اى پروردگار . خداوند مى‏فرمايد : چون از او تشكّر نكرده‌‏اى از من نيز تشكّر نكرده‏اى .

کافی : 2 / 99 / 30



امام رضا عليه السلام :

مَن لَم يَشكُرِ المُنعِمَ مِنَ الَمخلوقينَ لَم يَشكُرِ اللَّهَ‏عزّ و عجل .
هركه در قبال خوبى مردم تشكّر نكند ، از خداوند عزّ و جل تشكّر نكرده است .
عیون اخبارالرضا علیه السلام : 2 / 24 / 2



امام على عليه السلام :

الشَّكُّ على‏ أربَعِ شُعَبٍ : على الَّتمارِي ، والهَولِ ، والتَّرَدُّدِ ، والاستِسلامِ ، فَمَن جَعَلَ المِراءَ
دَيدَناً لَم يُصبِحْ لَيلُهُ ، ومَن هالَهُ ما بَينَ يَدَيهَ نَكَصَ على‏ عَقِبَيهِ ، ومَن تَرَدَّدَ في الرَّيبِ
وَطِئَتهُ سَنابِكُ الشَّياطينِ ، ومَنِ استَسلَمَ لِهَلَكَةِ الدُّنيا والآخِرَةِ هَلَكَ فيهِما .
شكّ چهار شاخه دارد : جدال كردن ، ترس ، سرگردانى و تن دادن . كسى كه ستيزه كردن را
عادت خويش گرداند ، شب او صبح نشود و كسى كه از حوادث آينده وحشت داشته باشد ،
به گذشته برگردد و كسى كه در (عالم) ترديد و تشويش سرگردان ماند ، پايمال سُم‌هاى شياطين
شود و كسى كه به هلاكت دنيا و آخرت تن دهد ، در هر دو سراى هلاك گردد .

نهج البلاغه : حکمت 31


پيامبر خدا صلى الله عليه وآله :

إنّي عَدلٌ لا أشهَدُ إلّاعلى‏ عَدلٍ .
من عادل هستم و جز به عدالت ، شهادت نمى‏دهم .
کنزالعمال : 17735